İş Sağlığı ve Meslek Hastalıkları

Etiket: gürültü

  • Gürültü

    Gürültü genel olarak istenmeyen ve rahatsız eden ses olarak tanımlanır.

    Sağlıklı bir insan kulağı 0 dB – 140 dB arasında bulunan ses şiddetine karsı duyarlıdır. Ayrıca 3000-4000Hz frekans ve 60-90dB ses basıncı aralığı insan kulağının en duyarlı olduğu aralıktır.

    gurultudeger

    Gürültü insan üzerinde fiziksel (kulak zarına hasar); fizyolojik (kan basıncının artması, dolaşım bozukluğu); psikolojik (stres, aşırı sinirlilik, uyku bozuklukları) ve performans üzerine (konsantrasyon bozukluğu, iş veriminin düşmesi) gibi etkileri bulunur.

    ses rahatsizliklar

    Gürültü Kaynakları

    Günlük yaşantımızda zaten karşılaşmış olduğumuz gürültü kaynakları mevcutken bunları dikkatli kullanmamamız da aslında rahatsızlıklara neden olabilir.

     

    Gürültü için iş yerinde alınması gereken tedbirler:

    İş yerlerinde gürültü seviyesi 85 dB’e kadar müsade edilmiştir. 85 dB üzerine çıktığı durumlarda işveren gerekli kişisel koruyucu tedbirler de dahil her türlü önlemi almakla sorumludur. Her halükarda iş yeri gürültü seviyesi 87 dB’i geçemez!!!

    Gürültülü çalışılan ya das risk değerlendirmesiyle gürültünün meslek hastalığı için risk oluşturabileceği ön görülen ofis, atölye ve fabrikalarda mutlaka “Gürültü Ölçümü” yaptırılmalıdır.  Ölçülen değer 85 dB üzerindeyse:

    1. Gürültüyü kaynağında yok etmek için, gürültüye neden olan etkenin iyileştirmesi, yenileştirilmesi veya düzenlenmesi gerekir. Bunun için:
      • Aynı işi gören daha az ses çıkaran makine veya alet kullanılabilir. Alet veya makinede bir sorun varsa onarılabilir.
      • Gürültüye neden olan alet/makine tecrit edilecek şekilde çalışma ortamından yalıtılabilir.
      • Çalışanın en az süre gürültüye maruz kalması için çalışma süresi ayarlanır. (Günde 7,5 saat çalışma)
    2.  Kişisel koruyucu önlem olarak gürültü şiddetine göre farklı özellikte kulaklıklar kullandırılmalıdır.

    Alınan tedbirlere rağmen (çalışan kulaklık kullansa bile (vasat bir kulaklık tıkacı ortalama 30 dB ses düşürür)) ortamdaki gürültü hala 87 dB üzerindeyse “çalışma durdurulur!” (Gürültü Yönetmeliği 5. Madde 4.Fıkra, 10.Madde)

    Örneğin:

    Gürültü ölçümünde haftalık gürültü maruziyeti 110 dB tespit edilen demirhanede, 30 dB ses düşüren kulaklık kullandırmak (110 – 30 = 80 dB) “çalışmayı durdurmaz!” ancak maruziyet eylem değeri hesabına kulaklığın etkisi hesap edilemeyeceğinden (Gürültü Yönetmeliği 5. Madde 3.Fıkra) çalışanın günlük çalışma saati 7,5 saati geçmemelidir.

    Gürültülü İşlerde Sağlık Gözetimi >>>

    ÇALIŞANLARIN GÜRÜLTÜ İLE İLGİLİ RİSKLERDEN KORUNMALARINA DAİR YÖNETMELİK’e göre:

    En düşük maruziyet eylem değerleri: (LEX, 8saat) = 80 dB(A) veya (Ptepe) = 112 Pa [135 dB(C) re. 20 µPa](20 µPa referans alındığında 135 dB (C) olarak hesaplanan değer).
    En yüksek maruziyet eylem değerleri: (LEX, 8saat) = 85 dB(A) veya (Ptepe) = 140 Pa [137 dB(C) re. 20 µPa].
    Maruziyet sınır değerleri: (LEX, 8saat) = 87 dB(A) veya (Ptepe) = 200 Pa [140 dB(C) re. 20 µPa]

    Maruziyetin önlenmesi ve azaltılması

    (Gürültü Yönetmeliği Madde 8)

    İşveren, risklerin kaynağında kontrol edilebilirliğini ve teknik gelişmeleri dikkate alarak, gürültüye maruziyetten kaynaklanan risklerin kaynağında yok edilmesini veya en aza indirilmesini sağlar ve hangi tedbirlerin alınacağını belirler.

    İşveren, maruziyetin önlenmesi veya azaltılmasında risklerden korunma ilkelerine uyar ve özellikle;

    • Gürültüye maruziyetin daha az olduğu başka çalışma yöntemlerini seçebilir,
    • Yapılan işe göre mümkün olan en düşük düzeyde gürültü yayan uygun iş ekipmanını seçilmesi,
    • İşyerinin ve çalışılan yerlerin uygun şekilde tasarlanması ve düzenlenmesi,
    • İş ekipmanını doğru ve güvenli bir şekilde kullanmaları için çalışanlara gerekli bilgi ve eğitimin verilmesi,
    • Gürültünün teknik yollarla azaltılması için;
      • Hava yoluyla yayılan gürültünün; perdeleme, kapatma, gürültü emici örtüler ve benzeri yöntemlerle azaltılması,
      • Yapı elemanları yoluyla iletilen gürültünün; yalıtım, sönümleme ve benzeri yöntemlerle azaltılması,
    • İşyeri, işyeri sistemleri ve iş ekipmanları için uygun bakım programlarının uygulanması,
    • Gürültünün, iş organizasyonu ile azaltılması için;
      • Maruziyet süresi ve düzeyinin sınırlandırılması,
      • Yeterli dinlenme aralarıyla çalışma sürelerinin düzenlenmesi hususlarını göz önünde bulundurur.

    İşyerinde en yüksek maruziyet eylem değerlerinin aşıldığının tespiti halinde, işveren;

    • Gürültüye maruziyeti azaltmak için teknik veya iş organizasyonuna yönelik önlemleri içeren bir eylem planı oluşturur ve uygulamaya koyar.
    • Gürültüye maruz kalınan çalışma yerlerini uygun şekilde işaretler. İşaretlenen alanların sınırlarını belirleyerek teknik olarak mümkün ise bu alanlara girişlerin kontrollü yapılmasını sağlar.

    Kişisel korunma (Kulaklık)

    (Gürültü Yönetmeliği Madde 9)

    Gürültüye maruziyetten kaynaklanabilecek riskler alınan tedbirler ile önlenemiyor ise işveren;

    Çalışanın gürültüye maruziyeti en düşük maruziyet eylem değerlerini (80 dB) aştığında, kulak koruyucu donanımları çalışanların kullanımına hazır halde bulundurur.

    Çalışanın gürültüye maruziyeti en yüksek maruziyet eylem değerlerine (85 dB) ulaştığında ya da bu değerleri aştığında, kulak koruyucu donanımların çalışanlar tarafından kullanılmasını sağlar ve denetler.

    Kulak koruyucu donanımların kullanılmasını sağlamak için her türlü çabayı gösterir ve bu madde gereğince alınan kişisel korunma tedbirlerinin etkinliğini kontrol eder.

  • Gürültülü İşlerde Sağlık Gözetimi

    Gürültüye bağlı olan herhangi bir işitme kaybında erken tanı konulması ve çalışanların işitme kabiliyetinin korunması amacıyla;

    İşveren;[tie_list type=”lightbulb”]

    • Kanunen belirlenmiş durumlarda,
    • İşyerinde gerçekleştirilen risk değerlendirmesi sonuçlarına göre gerekli görüldüğü hallerde,
    • İşyeri hekimince belirlenecek düzenli aralıklarla çalışanların sağlık gözetimine tabi tutulmalarını sağlar. [/tie_list]

    En yüksek maruziyet eylem değerlerini (85 dB) aşan gürültüye maruz kalan çalışanlar için, işitme testleri işverence yaptırılır.

    Risk değerlendirmesi ve ölçüm sonuçlarının bir sağlık riski olduğunu gösterdiği yerlerde, en düşük maruziyet eylem değerlerini (80 dB) aşan gürültüye maruz kalan çalışanlar için de işitme testleri yaptırılabilir.

    İşitme ile ilgili sağlık gözetimi sonucunda, çalışanda tespit edilen işitme kaybının işe bağlı gürültü nedeniyle oluştuğunun tespiti halinde;

    Çalışan, işyeri hekimi tarafından, kendisi ile ilgili sonuçlar hakkında bilgilendirilir.

    İşveren;
    1) İşyerinde yapılan risk değerlendirmesini gözden geçirir.
    2) Riskleri önlemek veya azaltmak için alınan önlemleri gözden geçirir.
    3) Riskleri önlemek veya azaltmak için çalışanın gürültüye maruz kalmayacağı başka bir işte görevlendirilmesi gibi gerekli görülen tedbirleri uygular.
    4) Benzer biçimde gürültüye maruz kalan diğer çalışanların, sağlık durumunun gözden geçirilmesini ve düzenli bir sağlık gözetimine tabi tutulmalarını sağlar.

  • Gürültüde çalışanların görüşlerinin alınması ve katılımlarının sağlanması

    İşveren, bu Yönetmeliğin kapsadığı konularda ve özellikle;[tie_list type=”checklist”]

  • Gürültülü İşyerlerinde Çalışanların Bilgilendirilmesi ve Eğitimi

    İşveren, işyerinde 5 inci maddede belirtilen en düşük maruziyet eylem değerlerine eşit veya bu değerlerin üzerindeki gürültüye maruz kalan çalışanların veya temsilcilerinin gürültü maruziyeti ile ilgili olarak ve özellikle; [tie_list type=”cons”]

  • Gürültü Maruziyetinin Sınırlandırılması

    Çalışanın maruziyeti, hiçbir durumda maruziyet sınır değerlerini aşamaz.

    Bütün kontrol tedbirlerinin alınmasına rağmen maruziyet sınır değerlerinin aşıldığının tespit edildiği durumlarda, işveren;

  • Gürültüde Kişisel Korunma

    Gürültüye maruziyetten kaynaklanabilecek riskler için belirtilen tedbirler ile önlenemiyor ise işveren; [tie_list type=”lightbulb”]

    • Çalışanın gürültüye maruziyeti en düşük maruziyet eylem değerlerini aştığında kulak koruyucu donanımları çalışanların kullanımına hazır halde bulundurur.
    • Çalışanın gürültüye maruziyeti en yüksek maruziyet eylem değerlerine ulaştığında ya da bu değerleri aştığında, kulak koruyucu donanımların çalışanlar tarafından kullanılmasını sağlar ve denetler.
    • Kulak koruyucu donanımların kullanılmasını sağlamak için her türlü çabayı gösterir ve bu madde gereğince alınan kişisel korunma tedbirlerinin etkinliğini kontrol eder. [/tie_list]

    İşveren tarafından sağlanan kulak koruyucu donanımlar; [tie_list type=”checklist”]

    • 2/7/2013 tarihli ve 28695 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kişisel Koruyucu Donanımların İşyerlerinde Kullanılması Hakkında Yönetmelik ve 29/11/2006 tarihli ve 26361 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kişisel Koruyucu Donanım Yönetmeliği hükümlerine uygun olur.
    • İşitme ile ilgili riski ortadan kaldıracak veya en aza indirecek şekilde seçilir.
    • Çalışanlar tarafından doğru kullanılır ve korunur.
    • Çalışana tam olarak uyar.
    • Hijyenik şartların gerektirdiği durumlarda çalışana özel olarak sağlanır. [/tie_list]

  • Gürültü maruziyetin önlenmesi ve azaltılması

    İşveren, risklerin kaynağında kontrol edilebilirliğini ve teknik gelişmeleri dikkate alarak, gürültüye maruziyetten kaynaklanan risklerin kaynağında yok edilmesini veya en aza indirilmesini sağlar ve hangi tedbirlerin alınacağını belirlemelidir.

    İşveren, maruziyetin önlenmesi veya azaltılmasında risklerden korunma ilkelerine uyar ve özellikle;

    • Gürültüye maruziyetin daha az olduğu başka çalışma yöntemlerinin seçilmesi,
    • Yapılan işe göre mümkün olan en düşük düzeyde gürültü yayan uygun iş ekipmanının seçilmesi,
    • İşyerinin ve çalışılan yerlerin uygun şekilde tasarlanması ve düzenlenmesi,
    • İş ekipmanını doğru ve güvenli bir şekilde kullanmaları için çalışanlara gerekli bilgi ve eğitimin verilmesi,
    • Gürültünün teknik yollarla azaltılması ve bu amaçla;
      • Hava yoluyla yayılan gürültünün; perdeleme, kapatma, gürültü emici örtüler ve benzeri yöntemlerle azaltılması,
      • Yapı elemanları yoluyla iletilen gürültünün; yalıtım, sönümleme ve benzeri yöntemlerle azaltılması,
    • İşyeri, işyeri sistemleri ve iş ekipmanları için uygun bakım programlarının uygulanması,
    • Gürültünün, iş organizasyonu ile azaltılması ve bu amaçla;
      • Maruziyet süresi ve düzeyinin sınırlandırılması,
      • Yeterli dinlenme aralarıyla çalışma sürelerinin düzenlenmesi hususlarını göz önünde bulundurur.

    İşyerinde en yüksek maruziyet eylem değerlerinin aşıldığının tespiti halinde, işveren;

    • Bu maddede belirtilen önlemleri de dikkate alarak, gürültüye maruziyeti azaltmak için teknik veya iş organizasyonuna yönelik önlemleri içeren bir eylem planı oluşturur ve uygulamaya koymalı
    • Gürültüye maruz kalınan çalışma yerlerini uygun şekilde işaretler. İşaretlenen alanların sınırlarını belirleyerek teknik olarak mümkün ise bu alanlara girişlerin kontrollü yapılmasını sağlamalı

    İşveren, çalışanların dinlenmesi için ayrılan yerlerdeki gürültü düzeyinin, bu yerlerin kullanım şartları ve amacına uygun olmasını sağlamalıdır.

    İşveren alınacak tedbirlerin,  özel politika gerektiren gruplar ile kadın çalışanların durumlarına uygun olmasını sağlamalıdır.

  • Gürültü Risklerinin Değerlendirmesi

    İşveren; 29/12/2012 tarihli ve 28512 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği uyarınca iş yerinde gerçekleştirilen risk değerlendirmesinde, gürültüden kaynaklanabilecek riskleri değerlendirirken;[tie_list type=”plus”]

    • Anlık darbeli gürültüye maruziyet dahil maruziyetin türü, düzeyi ve süresine,
    • Maruziyet sınır değerleri ile maruziyet eylem değerlerine,
    • Başta özel politika gerektiren gruplar ile kadın çalışanlar olmak üzere tüm çalışanların sağlık ve güvenliklerine olan etkilerine,
    • Teknik olarak elde edilebildiği durumlarda, işle ilgili ototoksik maddeler ile gürültü arasındaki ve titreşim ile gürültü arasındaki etkileşimlerin, çalışanların sağlık ve güvenliğine olan etkisine,
    • Kaza riskini azaltmak için kullanılan ve çalışanlar tarafından algılanması gereken uyarı sinyalleri ve diğer seslerin gürültü ile etkileşiminin, çalışanların sağlık ve güvenliğine olan dolaylı etkisine,
    • İş ekipmanlarının gürültü emisyonu hakkında, ilgili mevzuat uyarınca imalatçılardan sağlanan bilgilerine,
    • Gürültü emisyonunu azaltan alternatif bir iş ekipmanının bulunup bulunmadığına,
    • Gürültüye maruziyetin, işverenin sorumluluğundaki normal çalışma saatleri dışında da devam edip etmediğine,
    • Sağlık gözetiminde elde edinilen güncel bilgilere,
    • Yeterli korumayı sağlayabilecek kulak koruyucularının bulunup bulunmadığına özel önem verir. [/tie_list]

  • Gürültü Maruziyetin Belirlenmesi

    İşveren, çalışanların maruz kaldığı gürültü düzeyini, işyerinde gerçekleştirilen risk değerlendirmesinde ele alır ve risk değerlendirmesi sonuçlarına göre gereken durumlarda gürültü ölçümleri yaptırarak maruziyeti belirler.

    Gürültü ölçümünde kullanılacak yöntem ve cihazlar;

    a) Özellikle ölçülecek olan gürültünün niteliği, maruziyet süresi, çevresel faktörler ve ölçüm cihazının nitelikleri dikkate alınarak mevcut şartlara uygun olur.

    b) Gürültü maruziyet düzeyi ve ses basıncı gibi parametrelerin tespit edilebilmesi ile 5 inci maddede belirtilen maruziyet sınır değerleri ve maruziyet eylem değerlerinin aşılıp aşılmadığına karar verilebilmesine imkan sağlar.

    c) Çalışanın kişisel maruziyetini gösterir.

    Değerlendirme ve ölçüm sonuçları, gerektiğinde kullanılmak ve iş müfettişlerinin denetimlerinde istenildiğinde gösterilmek üzere uygun bir şekilde saklanır.

  • Gürültü maruziyet eylem değerleri ve maruziyet sınır değerleri

    İş sağlığı alanında en önemli fiziksel maruziyetin başında gürültü gelir. Gürültünün etkileri maruziyet eylem ve sınır değerleri ile belirlenir.

    En düşük maruziyet eylem değerleri:

    (LEX, 8saat) = 80 dB(A) veya

    (Ptepe) = 112 Pa [135 dB(C) re. 20 µPa](20 µPa referans alındığında 135 dB (C) olarak hesaplanan değer).

    En yüksek maruziyet eylem değerleri:

    (LEX, 8saat) = 85 dB(A) veya

    (Ptepe) = 140 Pa [137 dB(C) re. 20 µPa].

    Maruziyet sınır değerleri:

    (LEX, 8saat) = 87 dB(A) veya

    (Ptepe) = 200 Pa [140 dB(C) re. 20 µPa].

    Maruziyet sınır değerleri uygulanırken, çalışanların maruziyetinin tespitinde, çalışanın kullandığı kişisel kulak koruyucu donanımların koruyucu etkisi de dikkate alınır.

    Maruziyet eylem değerlerinde kulak koruyucularının etkisi dikkate alınmaz!

    Günlük gürültü maruziyetinin günden güne belirgin şekilde farklılık gösterdiğinin kesin olarak tespit edildiği işlerde, maruziyet sınır değerleri ile maruziyetin eylem değerlerinin uygulanmasında günlük gürültü maruziyet düzeyi yerine, haftalık gürültü maruziyet düzeyi kullanılabilir. Bu işlerde yeterli ölçümle tespit edilen haftalık gürültü maruziyet düzeyi, 87 dB(A) maruziyet sınır değerini aşamaz! Bu işlerle ilgili risklerin en aza indirilmesi için uygun tedbirler alınır.