İş Sağlığı ve Meslek Hastalıkları

Etiket: sağlık gözetimi

  • işe Giriş Muayeneleri Nerden Nasıl Alınır?

    çalışabilir raporu nereden alınır? işe giriş raporunu kim verir? işe giriş ve çalışabilir raporu nasıl alınır? işe giriş muayenelerini kim yapar? işe giriş raporu nasıl alınır? Hastane işe giriş raporu verebilir mi? işyeri hekimi işe giriş raporu verebilir mi?

    İşveren, iş yerine çalışmak üzere alacağı kişileri işe başlamadan önce muayeneye ettirmekle yükümlü kılınmıştır. Keza aynı iş yerinde çalıştığı halde çalışan için bir iş değişikliği söz konusu olduğu zaman, çalışan bölüm değiştirdiğinde ve aynı işi bile yapıyor olsa belirli aralıklarla öncelikle muayeneye tabii tutulmaları gerekmektedir. (işyeri sağlık gözetimi)

    İşveren, çalışanların işyerinde maruz kalacakları sağlık ve güvenlik risklerini dikkate alarak sağlık gözetimine tabi tutulmalarını sağlar. (6331 sayılı İSG Kanunu, Madde 15, Sağlık Gözetimi, 1nci Fıkra) 

    İşe giriş muayeneleri iş yeri hekimi tarafından yapılır.

    İşyerine atanmış olan bir işyeri hekimi var ise bu hekim haricinde veya bir sağlık kurumu tarafından verilmiş “çalışabilir rapor”u geçersizdir. Çalışanların işe giriş muayeneleri İSG KATİP üzerinden atanmış olan işyeri hekimi tarafından yapılmalıdır.  (6331 sayılı İSG Kanunu, Madde 15, Sağlık Gözetimi, 3nci Fıkra) 

    Ancak işyerinde, işyeri hekimi ataması bulunmuyorsa;

    • İşyeri tehlikeli veya çok tehlikeli sınıfta ise, 50’den fazla çalışanı bulunan az tehlikeli işyeri ise bir işyeri hekimi atanarak, işe girişlerin bu hekim tarafından yapılmasının sağlanması gerekmektedir.
    • İşyeri 50’den az çalışanı bulunan ve az tehlikeli ise bu iş yerine girecekler ile bu iş yerinde periyodik muayeneye tabii tutulacaklar kamu hizmet sunucuları veya aile hekimleri tarafından işe giriş muayenesi olarak işe giriş raporu alabilir.

    Tehlikeli ve çok tehlikeli iş yerlerinde işveren, iş başı yapacak olan çalışanlarına önce işe başlayabileceği yönünde muayeneye gönderip, “çalışabilir raporu” aldırdıktan sonra çalışmasına müsaade etmelidir. Tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer alan işlerde çalışacaklar, yapacakları işe uygun olduklarını belirten sağlık raporu olmadan işe başlatılamayacağı ayrıca belirtilmiştir. (6331 sayılı İSG Kanunu, Madde 15, Sağlık Gözetimi, 2nci Fıkra)

    Az Tehlikeli İş yerleri için İşe Giriş Raporu

    Az tehlikeli iş yerlerinden;

    • 10’un altında çalışanı olan iş yerlerindeki çalışanlar işe giriş raporlarını kamu hizmet sunucuları veya aile hekimlerinden alabilirler.
    • 10’dan fazla ancak 50’den az çalışanı olan Az Tehlikeli iş yerlerinde çalışanlar ise bu iş yerlerinde  “İşyeri hekimi ve İş güvenliği uzmanı bulundurma zorunluluğu” 01.07.2020 tarihine kadar ertelendiği için işe giriş raporlarını bu tarihe kadar yine kamu hizmet sunucuları veya aile hekimlerinden alabilirler.
    • 50’den fazla çalışanı olan tüm iş yerleri iş yeri hekimi ve iş güvenliği uzmanı bulundurmak zorundadır.

    Çalışan Sayısının Belirlenmesi

    O işyerinin SGK numarasına bağlı olarak çalışanların sayısıdır. >>>

  • İşyeri Hekiminin Sağlık Gözetimi

    İşyeri hekiminin sağlık gözetimi görevi, işyeri hekiminin görevleri: SAĞLIK GÖZETİMİ, İşyeri hekimi ve SAğlık Gözetimi, işyeri hekimi tarafından yapılan sağlık gözetimi, sağlık gözetim hizmeti

    İşyeri hekiminin görevlerinden birisi de işverene SAĞLIK GÖZETİMİ yapmaktır. (Diğer Görevleri: Rehberlik, Risk değerlendirmesi, İşyeri Hekiminin Eğitim, Bilgilendirme ve Kayıt, İlgili birimlerle koordinasyon)

    İşyeri Hekiminin Yapması Gereken Muayeneler

    Sağlık gözetimi kapsamında işyeri hekimine “çalışanlara yapacakları işe uygun olduklarını belirten işe giriş ve periyodik sağlık muayenesi yapmak” görev olarak tanımlanmıştır. Bu muayeneler öncesinde yapılacak işe giriş ve periyodik muayeneler ve tetkikler ile ilgili olarak çalışanları bilgilendirmek ve onların rızasını almak yine işyeri hekimi tarafından yapılmalıdır. Çalışanların muayeneleri ile gerekli tetkiklerin sonuçları işyeri hekimi tarafından EK-2’de verilen örneğe uygun olarak düzenler ve işyerinde muhafaza eder.

    Özetleyecek olursak: işyeri hekimi işe yeni gireceklere işe giriş muayenesi, mevcutta çalışanlara periyodik muayene yapar. Muayene öncesinde çalışanları bilgilendirir ve onamlarını alır. Tetkik isteyebilir. Muayene neticesini ve tetkikleri (hangi tetkiklerin yapıldığı mı yoksa tetkik sonuçları mı? bu durum açık değil!) EK-2 muayene formuna işler. EK-2’de verilen muayene formu örnektir. Yapılan işe ve ihtiyaca göre form üzerinde düzenleme yapılarak kullanılabileceği sonucu çıkıyor.  Ama bazı müfettişler bu formatı bozmadan işlenmiş evrak istiyorlar(mış). 

    İşe giriş ve periyodik muayene dışında bir de çalışanların sağlık nedeniyle tekrarlanan işten uzaklaşmalarından sonra işe dönüşlerinde talep etmeleri halinde işe dönüş muayenesi yapılması gerekiyor. Muayene neticesinde eski görevinde çalışması sakıncalı bulunanlara mevcut sağlık durumlarına uygun bir görev verilmesi tavsiye ediliyorsa bunu işverene yazılı olarak bildirerek onayına sunmak gerekir. Takdir işverenindir.

    Özel politika gerektiren gruplar, meslek hastalığı tanısı veya ön tanısı alanlar, kronik hastalığı, madde bağımlılığı, birden fazla iş kazası geçirmiş olanlar gibi çalışanların normal olarak muayeneleri yapılır. Eğer gerekiyorsa uygun işe yerleştirilmeleri için gerekli rapor işyeri hekimi tarafından düzenlenir. (İşyeri hekimi olarak karar verilemeyen bazı spesifik rahatsızlıklar için yapılması gerekenler)

    Ayrıca meslek hastalığı tanısı veya ön tanısı almış çalışanın olması durumunda kişinin çalıştığı ortamdaki diğer çalışanların sağlık muayenelerini tekrarlamak gerekir. Çalışanlarınızdan herhangi biri meslek hastalığına yakalanmış olabileceği ile ilgili bir ön rapor getirdiyse hemen aynı ortamda çalışan diğer kişilerde de aynı rahatsızlık olup olmadığını ortaya koyacak muayene işlemini başlatmalısınız. Rapor edilen hastalığın bulaşıcı / biyolojik bir etken olmasına gerek yok. Örneğin benzen maruziyeti tespit edilen bir boyacının çalıştığı boyahanede çalışan diğer kişilerin de bir an önce aynı taramadan geçmesi gerekiyor. (Kimyasal Maruziyetin Tespiti)

    Sağlık gözetiminin gece postalarında çalışanlar da dikkate alınmak üzere yapılması ayrıca vurgulanmıştır.

    Muayene Sıklıkları

    • Az tehlikeli sınıftaki işlerde en geç beş yılda bir,
    • Tehlikeli sınıftaki işlerde en geç üç yılda bir,
    • Çok tehlikeli sınıftaki işlerde en geç yılda bir,
    • Özel politika gerektiren grupta yer alanlardan çocuk, genç ve gebe çalışanlar için en geç altı ayda bir defa olmak üzere periyodik muayene tekrarlanır.

    Ancak çalışanın kişisel özellikleri, işyerinin tehlike sınıfı ve işin niteliği öncelikli olarak göz önünde bulundurularak ve işyerinde yapılan risk değerlendirmesi sonuçları doğrultusunda işyeri hekiminin gerek görmesi halinde bu süreler kısaltılarak, muayene sıklığı arttırılabilir.

    Sağlık sorunları nedeniyle işe devamsızlık durumları ile işyerinde olabilecek sağlık tehlikeleri arasında bir ilişkinin olup olmadığını tespit etmelidir.

    Gerektiğinde çalışma ortamı ile ilgili ölçümler yapılmasını planlayarak işverenin onayına sunar. Alınan sonuçların çalışanların sağlığı yönünden değerlendirmesini yapar.

    Bulaşıcı hastalıkların kontrolü için;

    1. Yayılmayı önleme ve bağışıklama çalışmaları yapar.
    2. Gerekli hijyen eğitimlerini verir.
    3. Uygun gördüğü ek muayene ve tetkiklerinin yapılmasını sağlar.

    Diğer Sağlık Gözetim Görevleri:

    • İşyerindeki sağlık gözetimi ile ilgili çalışmaları kaydeder,
    • İş güvenliği uzmanı ile işbirliği yaparak iş kazaları ve meslek hastalıkları ile ilgili değerlendirme yapar,
    • Tehlikeli olayın tekrarlanmaması için inceleme ve araştırma yapar, gerekli önleyici faaliyet planlarını hazırlar
    • Yıllık çalışma planını hazırlar ve işverenin onayına sunar,
    • İş sağlığı ile ilgili belirlenen uygulamaların takibini yapar,
    • Yıllık değerlendirme raporunu hazırlar.

    Alt işveren çalışanları – Taşeron firma için Sağlık Gözetimi

    Bir başka işverenden iş görmek için işyerine geçici olarak gönderilen çalışanlar ile alt işveren çalışanlarının yapacakları işe uygun olduğunu gösteren sağlık raporlarının süresinin dolup dolmadığını kontrol etmek gerekir. (İşyeri hekimi alt işveren veya taşeron firma çalışanlarını muayene etmez, işe giriş ve periyodik muayene için evrak dolduramaz. Alt işveren/Taşeron Sağlık Gözetimi için bu yazımıza göz atınız.)

    Dr. Fatih Hakan ÇAM
    İşyeri Hekimi

    Yayım Tarihi: 27.09.2017
    Güncelleme Tarihi: 30.09.2017

  • Sağlık Gözetim Rehberi (pdf)

    İSGİP – Çalışma Yaşamında Sağlık Gözetim Rehberi

    Bu rehber, Avrupa Birliği ve Türkiye Cumhuriyeti tarafından finanse edilen İSGİP (Türkiye`de İşyerlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Koşullarının İyileştirilmesi Projesi – TR0702.20-01/001) kapsamında hazırlanmıştır.sağlık gözetim rehberi

    Aşağıda ismi geçen teknik uzmanlar İSGİP kapsamında bu rehberin hazırlanmasına katkıda bulunmuşlardır: [tie_list type=”starlist”]

    • Dr. Kadir Atlı, Uzun Dönemli Uzmanı
    • Dr. Brigitte Froneberg, Kilit Uzman
    • Dr. Linda Matisane, Kısa Dönemli Uzman
    • Doç. Dr. Ali Naci Yıldız, Uzun Dönemli Uzman
    • Dr. Cebrail Şimşek, Uzun Dönemli Uzman
    • Dilek Demirkol, Dil Asistanı
    • Saliha Rodoplu, Dil Asistanı

    Bu yayına sağladıkları destek, değerli yorum ve düzeltmeleri için, başta İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürü ve aynı zamanda Kıdemli Program Yöneticisi Sayın Kasım ÖZER olmak üzere aşağıda yer alan Proje Koordinasyon Birimi üyelerine teşekkürlerimizi sunarız:[/tie_list][tie_list type=”checklist”]

    • Sayın Nefise Burcu Ünal, İSG Uzmanı
    • Sayın Ali Rıza Ergun, İSG Uzmanı
    • Sayın M. Furkan Kahraman, İSG Uzman Yard.
    • Sayın Nuri Vidinli, Tabip
    • Sayın Emine Kaplan, Tabip

    Bu yayın Avrupa Birliği’nin mali desteğiyle hazırlanmıştır. Yayının içeriğinden yalnız Danışman firma sorumlu olup hiçbir şekilde Avrupa Birliği’nin görüşlerini yansıtmamaktadır.[/tie_list]

    [button style=”btn-primary btn-lg” icon=”glyphicon glyphicon-eye-open” align=”left” iconcolor=”#24e5be” type=”link” target=”true” title=”Kitabı Görüntüle” link=”Sağlık Gözetimi” linkrel=””]

    İçindekiler

    GİRİŞ …………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 9
    I. GENEL BİLGİLER ……………………………………………………………………………………………………………………………. 11
    Temel İş Sağlığı Hizmetleri ………………………………………………………………………………………………………….. 13
    İş Sağlığı Gözetimi Kavramı …………………………………………………………………………………………………………. 13
    Mevzuatımızda Sağlık Gözetimi …………………………………………………………………………………………………… 14
    İşyerini tanıma, Çalışma Ortamında İşyeri Durum Saptaması ve Risk Değerlendirmesi …………………. 15
    Sağlık Gözetiminde İşverenin Hakları ve Yükümlülükleri ………………………………………………………………. 17
    Sağlık Gözetiminde Çalışanların Hakları ve Yükümlülükleri …………………………………………………………… 18
    Sağlık Gözetiminde Sağlık Biriminin Yükümlülükleri ……………………………………………………………………… 18
    II. Çalışma Ortamı Gözetimi ………………………………………………………………………………………………………….. 19
    Malzeme Güvenlik Bilgi Formları ………………………………………………………………………………………………….. 20
    İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulu ………………………………………………………………………………………………………. 22
    İşyeri Sağlık Birimleri ve İnsan Gücü …………………………………………………………………………………………….. 26
    İşyeri Sağlık Birimi, İşyeri Sağlık ve Güvenlik Birimi, Ortak Sağlık Güvenlik Birimleri ……………………… 27
    İşyeri Sağlık Birimi ve İşyeri Sağlık ve Güvenlik Birimi (İSGB) ……………………………………………………….. 27
    Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimi ……………………………………………………………………………………………………. 29
    Toplum Sağlığı Merkezleri-Çalışanların Sağlığı Birimi (TSM-ÇSB) ………………………………………………… 31
    İSGB, OSGB ve TSM Çalışanların Sağlığı Birimlerinin İnsan Gücü ……………………………………………….. 31
    İşyeri Hekimi ………………………………………………………………………………………………………………………………… 31
    Diğer Sağlık Personeli …………………………………………………………………………………………………………………. 33
    İş Güvenliği Uzmanı …………………………………………………………………………………………………………………….. 35
    Sağlık Gözetiminde Kişisel Koruyucu Donanım Seçimi …………………………………………………………………. 36
    Baretler ……………………………………………………………………………………………………………………………………….. 36
    İş Güvenliği Ayakkabısı………………………………………………………………………………………………………………… 36
    Koruyucu Gözlükler veya Yüz Koruyucu Siperler ………………………………………………………………………….. 37
    Koruyucu Eldiven ………………………………………………………………………………………………………………………… 37
    Koruyucu Giysi…………………………………………………………………………………………………………………………….. 37
    Kulak Koruyucu Donanımlar ………………………………………………………………………………………………………… 37
    Solunumu Koruma ………………………………………………………………………………………………………………………. 37
    Düşmeye Karşı Kişisel Koruyucu Donanımlar ………………………………………………………………………………. 37
    III. İşe Giriş Muayenesi ………………………………………………………………………………………………………………….. 41
    III.1. Genel İşe Giriş Muayenesi ……………………………………………………………………………………… 42
    III.2. Ek ve Tamamlayıcı Muayeneler ……………………………………………………………………………… 50
    III.2.1 Gürültülü Ortamlarda Çalışanlarda Sağlık Gözetimi …………………………………………….. 51
    Odyogram Öncesi (için) Gürültü Etkilenimi ve Tıbbi Bilgilere Yönelik Anamnez …….. 53
    İşitmenin Korunması (Gürültü Kontrol) Programı …………………………………………………. 55
    III.2.2 Tozlu Ortamlarda Çalışanların Sağlık Gözetimi …………………………………………………… 57
    Pnömokonyoz İzleme Birimine Gönderilecek Bilgi ve Belgeler …………………………….. 58
    III.2.3. Titreşimli İşlerde Çalışanlarda Sağlık Gözetimi ……………………………………………………………. 64
    III.2.4. Kimyasal Maddelerle Çalışanlarda Sağlık Gözetimi …………………………………………….. 66
    III.2.5. Biyolojik Risk Etkenlerinden Etkilenme Olasılığı Olan Çalışmalarda Sağlık Gözetimi ……. 69
    III.2.6. Biyolojik İzlem …………………………………………………………………………………………………………….. 72
    III.3.1. Maden İş Kolunda Sağlık Gözetimi ………………………………………………………………………………… 75
    Gürültüye Bağlı İşitme Kaybı …………………………………………………………………………………………. 75
    Kas İskelet Sistemi Rahatsızlıkları………………………………………………………………………………….. 78
    Titreşime Bağlı Gelişen Beyaz Parmak Sendromu …………………………………………………………. 78
    Karpal Tünel Sendromu ………………………………………………………………………………………………… 80
    Bel Rahatsızlıkları …………………………………………………………………………………………………………. 81
    Epikondilit ……………………………………………………………………………………………………………………… 85
    Bursit …………………………………………………………………………………………………………………………….. 86
    Toza Bağlı Gelişen Meslek Hastalıkları ………………………………………………………………………….. 86
    Asbeste Bağlı Gelişen Meslek Hastalıkları ……………………………………………………………………… 89
    Mesleki Astım ………………………………………………………………………………………………………………. 91
    Mesleki Deri Hastalıkları ……………………………………………………………………………………………….. 92
    Sıcak Stresi …………………………………………………………………………………………………………………… 95
    Mesleki Kanser ……………………………………………………………………………………………………………… 95
    Biyolojik Risk Etkenleri …………………………………………………………………………………………………… 97
    Tetanos ………………………………………………………………………………………………………………………… 97
    Leptospiroz (Weil Hastalığı) …………………………………………………………………………………………… 97
    Mantar Enfeksiyonları ……………………………………………………………………………………………………. 98
    Madenci Nistagmusu …………………………………………………………………………………………………….. 98
    Psikososyal Sorunlar …………………………………………………………………………………………………….. 99
    Maden İşkolunda Ek ve Tamamlayıcı Muayeneler ……………………………………………………….. 100
    III. 3.2 İnşaat İş Kolunda Sağlık Gözetimi ……………………………………………………………………………………. 101
    Kimyasal Zararlar ………………………………………………………………………………………………………… 102
    Fiziksel Zararlar …………………………………………………………………………………………………………… 103
    Biyolojik Zararlar ………………………………………………………………………………………………………….. 103
    Gürültüye Bağlı İşitme Kaybı ………………………………………………………………………………………… 105
    Titreşime Bağlı Gelişen Beyaz Parmak Hastalığı ………………………………………………………….. 106
    Karpal Tünel Sendromu ………………………………………………………………………………………………. 108
    Bel Rahatsızlıkları ………………………………………………………………………………………………………… 109
    Toza Bağlı Gelişen Meslek Hastalıkları ………………………………………………………………………… 111
    Asbeste Bağlı Gelişen Meslek Hastalıkları ……………………………………………………………………. 112
    Kimyasallara Bağlı Gelişen Meslek Hastalıkları …………………………………………………………….. 115
    Mesleki Deri Hastalıkları ………………………………………………………………………………………………. 117
    Mesleki Astım …………………………………………………………………………………………………………….. 118
    Mesleki Kanser ……………………………………………………………………………………………………………. 120
    Tetanos ………………………………………………………………………………………………………………………. 120
    İnşaat İşkolunda Ek ve Tamamlayıcı Muayeneler …………………………………………………………. 121
    III. 3.3 Metal İşkolunda Sağlık Gözetimi ……………………………………………………………………………………… 123
    Metal İşleri …………………………………………………………………………………………………………………… 123
    Eritme ve Arıtma ………………………………………………………………………………………………………….. 123
    Dökümcülük ……………………………………………………………………………………………………………….. 124
    Dövme ve Presleme ……………………………………………………………………………………………………. 124
    Haddehaneler ……………………………………………………………………………………………………………… 125
    Kaynakçılık ve Sıcak Kesme ……………………………………………………………………………………….. 126
    Tornalar ………………………………………………………………………………………………………………………. 128
    Zımparalama ve Parlatma ……………………………………………………………………………………………. 129
    Sanayi Yağları, Metal İşleme Sıvıları, Soğutma Sıvıları …………………………………………………. 129
    Metallerin Yüzey İşlemleri ……………………………………………………………………………………………. 130
    Metal Yeniden Kazanma ……………………………………………………………………………………………… 130
    Gürültüye Bağlı İşitme Kaybı ………………………………………………………………………………………… 131
    Titreşime Bağlı Gelişen Beyaz Parmak Hastalığı ………………………………………………………….. 133
    Karpal Tünel Sendromu ………………………………………………………………………………………………. 134
    Bel Rahatsızlıkları ………………………………………………………………………………………………………… 135
    Toza Bağlı Gelişen Meslek Hastalıkları ………………………………………………………………………… 136
    Kimyasallara Bağlı Gelişen Meslek Hastalıkları …………………………………………………………….. 138
    Mesleki Deri Hastalıkları ………………………………………………………………………………………………. 140
    Mesleki Astım …………………………………………………………………………………………………………….. 142
    Mesleki Kanser ……………………………………………………………………………………………………………. 143
    Fotoelektriğe Bağlı Gelişen Keratokonjonktivit ………………………………………………………………. 144
    Metal İşkolunda Ek ve Tamamlayıcı Muayeneler ………………………………………………………….. 145
    IV. Erken Kontrol ve İşe Dönüş Muayenesi ………………………………………………………………………………….. 147
    IV.1. İş Kazaları ………………………………………………………………………………………………………………………….. 148
    IV.2. Meslek Hastalıkları …………………………………………………………………………………………………………….. 150
    V. Aralıklı Kontrol Muayenesi (Periyodik Muayene) ……………………………………………………………………. 153
    VI. İşten Ayrılma ve Geç Muayene ………………………………………………………………………………………………… 155
    VII. Erken Tanı ………………………………………………………………………………………………………………………………… 157
    VIII. Yer-İş Değişikliği, Mesleki Rehabilitasyon ………………………………………………………………………………. 159
    IX. Özelliği Olan Muayeneler …………………………………………………………………………………………………………. 161
    IX. 1. Ağır ve Tehlikeli İşlerde Çalışacakların İşe Giriş ve Periyodik Muayenesi ………………………. 161
    IX. 2. Portör Muayenesi ………………………………………………………………………………………………………… 161
    IX. 3. Sürücü Muayenesi ………………………………………………………………………………………………………. 163
    IX. 4. İş Makinesi Operatörü Muayenesi ………………………………………………………………………………… 174
    IX. 5. Yüksekte Çalışanların Muayenesi ………………………………………………………………………………… 175
    IX. 6. Yeraltı Çalışanlarının Muayenesi ………………………………………………………………………………….. 176
    IX. 7. Gece Çalışması Yapacakların Sağlık Muayenesi …………………………………………………………. 176
    IX. 8. Sağlık Koşulları Bakımından Günde En Çok 7,5 Saat ve Daha Az Çalışması
    Gerekenler ………………………………………………………………………………………………………………….. 178
    X. Çalışanların Sağlık ve Güvenlik Eğitimleri ………………………………………………………………………………. 181
    XI. Çalışma Yaşamında Hassas Gruplar ………………………………………………………………………………………. 185
    XI.1. Çalışma Yaşamında Kadınlar …………………………………………………………………………………………….. 185
    XI.2. Çalışma Yaşamında Çocuk ve Genç Çalışanlar (Çırak ve Kalfalar) …………………………………….. 188
    XI.3. Çalışma Yaşamında Engelliler (Sakat İşçiler) ……………………………………………………………………… 189
    XI.4. Çalışma Yaşamında Yaşlılar (Yaşlı Çalışanlar) …………………………………………………………………… 190
    XI.5. Çalışma Yaşamında Kronik Hastalığı Olanlar ……………………………………………………………………… 191
    XI.6. Çalışma Yaşamında Gezici, Geçici, Göçer ve Göçmen İşçiler …………………………………………….. 192
    XI.7. Alt İşveren İşçileri (Taşeron çalışanları) ……………………………………………………………………………….. 193
    XII. İşyerinde Sağlığı Geliştirme Çalışmaları …………………………………………………………………………………. 195
    XII. 1. Sigarasız İşyerleri ……………………………………………………………………………………………………………. 195
    XII. 2. Obezite ile Mücadele ve Sağlıklı Yaşam İçin Spor ……………………………………………………………. 197
    XIII. İşyeri Hekimliğinde Kayıt Sistemi ……………………………………………………………………………………………. 199
    İşyeri Hekimi Sözleşmesi ……………………………………………………………………………………………………………. 199
    İşe Giriş Muayene Formu …………………………………………………………………………………………………………… 200
    Basamak Sağlık Kuruluşlarına Sevk Formu ……………………………………………………………………………….. 203
    İş Sağlığı ve Güvenliği Kurul Karar Defteri …………………………………………………………………………………… 205
    Onaylı Defter ……………………………………………………………………………………………………………………………… 205
    Protokol Kayıt Defteri …………………………………………………………………………………………………………………. 205
    Laboratuvar Kayıt Defteri ……………………………………………………………………………………………………………. 205
    İş Göremezlik Belgesi ………………………………………………………………………………………………………………… 205
    İş Kazası ve Meslek Hastalığı Bildirim Formu ……………………………………………………………………………… 208
    Pnömokonyoz İzleme Birimine Gönderilecek Bilgi ve Belgeler …………………………………………………….. 209
    Pnömokonyoz Değerlendirme İşçi Gözlem Formu ……………………………………………………………………… 210
    Gebe İşçilerin Sağlığını İzleme Formu ………………………………………………………………………………………… 211
    Sağlık Muayene Kâğıdı ……………………………………………………………………………………………………………… 211
    Aşı Kartı …………………………………………………………………………………………………………………………………….. 212
    Bildirimi Zorunlu Hastalıklar Fişi ………………………………………………………………………………………………….. 212
    Bildirimi Zorunlu Hastalıklar ……………………………………………………………………………………………………….. 213
    Zehirlenme Bildirimi ……………………………………………………………………………………………………………………. 214
    Zehirlenme Vaka Bildirim Formu ………………………………………………………………………………………………… 215
    Zehirlenme Nedenleri…………………………………………………………………………………………………………………. 217
    Antidot Listesi …………………………………………………………………………………………………………………………….. 219
    İşyeri Sağlık Birimi Yıllık Çalışma Planı Takvimi ………………………………………………………………………….. 220
    İSGİP İSG Yönetim Sistemi Sağlık Gözetimi Değerlendirme Formu ……………………………………………. 221
    XIV. İşyerlerinde Afet ve Acil Durum Organizasyonu …………………………………………………………………….. 223
    Afet …………………………………………………………………………………………………………………………………………… 223
    Afet Yönetimi ……………………………………………………………………………………………………………………………… 223
    Acil Durum ………………………………………………………………………………………………………………………………… 223
    XV. Çalışma Yaşamında Beslenme ……………………………………………………………………………………………….. 235
    XVI. Çalışma Yaşamında Bağışıklama ……………………………………………………………………………………………. 239
    XVII. Çalışma Yaşamında Etik Sorunlar …………………………………………………………………………………………… 249
    XVIII. İşyeri Hekimliği Uygulamalarında
    Kullanılabilecek Basit Testler, Ölçekler ve Muayene Yöntemleri …………………………………………… 251
    XVIII. 1. Fizik Muayene Öncesi Yapılan Hazırlık Muayeneleri ………………………………………………….. 251
    XVIII. 2. Arteryel Kan Basıncı Değerlendirmesi ………………………………………………………………………. 253
    XVIII. 2. 1. JNC-VII Değerlendirmesi …………………………………………………………………………….. 253
    XVIII. 2. 2. ESH-ESC Değerlendirmesi …………………………………………………………………………. 253
    XVIII. 2. 3. Kan Basıncı Hedefleri İçin Algoritma …………………………………………………………… 254
    XVIII. 3. Basit Dikkat Testleri …………………………………………………………………………………………………… 254
    XVIII. 4. BECK Anksiyete Ölçeği …………………………………………………………………………………………….. 255
    XVIII. 5. BECK Depresyon Ölçeği …………………………………………………………………………………………… 256
    XVIII. 6. Tükenmişlik……………………………………………………………………………………………………………….. 259
    XVIII. 7. Uyku Sorgulaması …………………………………………………………………………………………………….. 260
    XVIII. 8. Dikkat Dağınıklığı Testi ………………………………………………………………………………………………. 261
    XVIII. 9. Mental Durum Muayenesi ………………………………………………………………………………………….. 262
    XVIII. 10. Kraniyal Sinir Muayenesi …………………………………………………………………………………………. 263
    XVIII. 11. Motor Muayene ……………………………………………………………………………………………………….. 264
    XVIII. 12. Reflekslerin Muayenesi ……………………………………………………………………………………………. 264
    XVIII. 13. Duyu Muayenesi ……………………………………………………………………………………………………… 265
    XVIII. 14. Koordinasyonun Muayenesi …………………………………………………………………………………….. 265
    XVIII. 15. Yürüyüş Muayenesi …………………………………………………………………………………………………. 265
    XVIII. 16. Kas İskelet Sistemine İlişkin Testler ………………………………………………………………………….. 266
    XVIII. 16. 1. De Quarvein Hastalığı Testi ………………………………………………………………………. 266
    XVIII. 16. 2. Karpal Tünel Sendromu Testleri ………………………………………………………………… 266
    XVIII. 16. 3. Bel Ağrılı Hastada Özel Testler …………………………………………………………………. 266
    XVIII. 17. Göz Muayeneleri …………………………………………………………………………………………………….. 267
    XVIII. 17. 1. Yakın Görme Muayenesinde Kullanılabilecek Yazı …………………………………… 268
    XVIII. 17. 2. Kuru Göz Değerlendirilmesi ………………………………………………………………………. 268
    XVIII. 17. 3. Amsler Grid Testi ………………………………………………………………………………………. 268
    XVIII. 17. 4. Görme Kaybının Değerlendirilmesi …………………………………………………………… 270
    XVIII. 17. 5. Görme Ölçme Tablosu ……………………………………………………………………………… 271
    XVIII. 17. 6. Ishıhara Renk Körlüğü Testi ………………………………………………………………………. 272
    XVIII. 18. İşitme İle İlgili İşyerinde Uygulanabilecek Testler ………………………………………………………. 280
    XVIII. 18. 1. Fısıltı Testi; ……………………………………………………………………………………………….. 280
    XVIII. 18. 2. Diyapazon Testleri ……………………………………………………………………………………. 281
    XVIII. 19. Koroner Kalp Hastalığı Risk Hesaplama …………………………………………………………………… 281
    XVIII. 19. 1. Framingham Koroner Kalp Hastalığı Risk Skoru ……………………………………….. 282
    XVIII. 19. 2. JBS Risk Skoru Hesaplama Modeli …………………………………………………………… 282
    XVIII. 20. WHO ve Amerikan Diyabet Derneği’nin Diyabet Tanı Kriterleri ………………………………….. 283
    XVIII. 21. New York Kalp Cemiyeti’nin Konjestif Kalp Yetersizliği Sınıflaması ……………………………. 283
    XVIII. 22. Solunum Fonksiyon Testleri …………………………………………………………………………………….. 284
    XVIII. 23. Aerobik Güç Testleri (Performans Testleri) ……………………………………………………………….. 285
    XVIII. 23. 1. Queens Kolej Basamak Testi ……………………………………………………………………. 285
    XVIII. 23. 2. Üç Dakika Basamak Testi …………………………………………………………………………. 286
    XVIII. 23. 3. Harward Basamak Testi ……………………………………………………………………………. 286
    XVIII. 23. 4. Tecumseh Basamak Testi ………………………………………………………………………… 288
    EK-1 Mevzuatımızda Sağlık Gözetimi ……………………………………………………………………………………………… 289
    EK-2 İşyeri İş Sağlığı ve Güvenliği Koşulları Durum Saptama Formu ……………………………………………….. 296
    EK- 3 Genel Ortam Gözetimi ……………………………………………………………………………………………………………. 302
    EK-4 Ülkemizde ve Bazı Avrupa Ülkelerinde Çalışma Ortamındaki Bazı Maddelerin MAK Değerleri …. 312
    EK-5 Denetimlerde İstenebilecek Bazı Belgeler ……………………………………………………………………………….. 343
    EK-6 İş Sağlığı Konusunda Ülkemizdeki Son Düzenlemelerden Bazıları ………………………………………….. 345
    EK-7 Bazı Kamu Kuruluşlarının Sağlık Yönergelerinden Örnekler …………………………………………………….. 350
    EK- 8 Kadınların, Gençlerin ve Çocukların Çalıştırılabilecekleri ve Çalıştırılamayacakları İşler ……………. 351
    EK-9 Bazı Ulusal Düzenlemelerde İşe Giriş ve Periyodik Muayenelerde Yapılması Gereken
    Ek ve Tamamlayıcı Muayeneler …………………………………………………………………………………………….. 358
    EK-10 Ulusal Düzenlemelere Göre Bazı Tetkiklerin Yapılma Sıklığı ……………………………………………………. 363
    EK- 11 Sanayide Kullanılan Kimyasallardan Etkilenmenin Biyolojik İzlemi İçin Önerilen Yöntemler ………. 364
    EK- 12 Bazı Yönetmeliklerde Belirtilen Çalışanlara Verilecek Eğitim Konuları ………………………………………. 369
    EK-13 İş Sağlığı Profesyonelleri İçin Etik Kurallar ……………………………………………………………………………….. 373
    Kaynaklar …………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 380

  • Tekrarlayıcı işler

    Meslek Hastaneleri başta olmak üzere sağlık sunucularının kendilerine bel ağrısı ve el bileği sorunları nedeniyle başvuran çalışanlara tekrarlayıcı işler den muaf tutulmaları yönünde rapor vermeleri iş yeri hekimlerini zorda bırakmaktadır.

    Tekrarlayıcı işler, tekrarlanan hareketler ne demek?

    Tekrarlanan işler, iş sırasında aynı ya da benzer hareketlerin sık aralıklarla tekrarlanmasını gerektiren işlerdir. İki saatten daha fazla süre hiç ara vermeden dakikada ikiden daha fazla el ile bir butona dokunmak veya klavye üzerinde gün içerisinde dört saatten fazla ara vermeden veri girmek tekrarlanan işlere örnek olarak verilebilir.

    tezgahbasi

    Montaj, dövme, onarım, vidalama, bant tezgahında çalışanlar gibi aslında hemen hemen tüm işlerde bir tekrar söz konusudur.

    Burada önemli olan nokta çalışanı mağdur etmeden işin sürekliliğini sağlamaktır:

    İş yeri hekimi olarak,

    Tekrarlayıcı hareketlerden kaynaklanabilecek olan karpal tünel sendromu, epikondilit gibi kas iskelet sistemi rahatsızlıklarına yol açabilecek işleri önceden tespit etmek gerekir. Hangi işin tekrarlayıcı olup olmamasından ziyade tekrarlayıcı muhtemel tüm işleri tespit edip çalışanın kas ve iskelet sistemine zarar vereceğini öngörerek gerekli tedbirlerin alınması sağlanmalıdır.

    • Öncelikle bu işler tespit edilip, kas iskelet sistemi rahatsızlıkları risk olarak değerlendirilip risk değerlendirmesine yazılmalı.
    • Çalışanın yaptığı işle ilgili alınabilecek her türlü ergonomik önlemin alınması için işverene (yazılı) bildirimde bulunulmalı.
    • Periyodik muayenede risk altındaki organlara özen gösterilerek özellikle kas iskelet sistemi hassasiyetle muayene edilmeli, eklem açıklıkları değerlendirilmeli. Gerekli görüyorsanız MR tetkiki yaptırılmalı veya ilgili uzmana sevki planlanmalıdır.
    • İş kaynaklı ya da değil, herhangi olumsuz bir durum tespit edildiyse bu durum çalışanın sağlık kayıtlarına (ek2 periyodik muayene formu) işlenmeli ve çalışanın durumu işverene bir an önce (yazılı) iletilmelidir. İşverenle görüşme esnasında mevcuttaki işini yapıp yapamayacağı da bildirilmeli.
    • İşverenin iş yeri hekimi kararına karşı çalışanı aynı işte çalıştırmaya devam etmesi durumunda önerilerinizi onaylı defetere yazmaktan çekinmeyin.

    Tekrarlayan işler ifadesi çok genel bir terim olması işimizi zorlaştırsa da biz kendimiz iş yeri hekimi olarak öncelikle çalışanın sağlığını korumak adına bir takım düzenleme yapabilmesi için işverene yardımcı olmalıyız. Kritik nokta; işin akışını bozmadan devamlılığını sağlamak olduğunu unutmamalıyız. Çalışma sahasında gerekli önlemleri mevzuatın belirttiği şekilde alıp çalışanı periyodik muayenelerle kontrol altında tutmaya devam ettiğimiz sürece başımız ağrımaz.

  • Hijyen Yönünden Çalışmaya Engel Hastalıklar

    Hijyen Eğitimi Yönetmeliği kapsamında aşağıda belirtilen hastalıkları bulunanlar, iyileşme hâlini/bulaştırıcılığın olmadığını raporla belgeleyene kadar bu Yönetmelik kapsamındaki iş yerlerinde çalışamaz ve çalıştırılamazlar:

    a) Gıda ile taşınabilen bir hastalığı olan veya bu hastalığın taşıyıcısı durumundaki kişiler ile ishali bulunanlar.

    b) Vücudun görünür kısımlarında açık/enfekte yara, deri enfeksiyonu ve benzeri halkta tiksintiye yol açabilecek deri lezyonları bulunanlar; cüzzam, frengi ve verem hastalığına yakalananlar.

    c) 30/5/2007 tarihli ve 26537 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Bulaşıcı Hastalıklar Sürveyans ve Kontrol Esasları Yönetmeliğinde yer alan, hijyen ilkelerine uyulmadığı durumlarda halk sağlığı açısından problem oluşturabilecek hastalığı bulunanlar.

    !!! Çalışanlar, hastalıkları konusunda işverene bilgi vermekle yükümlüdür!!!

    İyileşme hâlinin belirlenmesi

    Bu Yönetmelik kapsamındaki iş yerlerinde çalışmaya engel hastalığı bulunanlar, hastalıklarının iyileştiğini/bulaştırıcılığın olmadığını gösteren tabip/uzman tabip raporunu ibraz etmeleri durumunda çalışabilir veya çalıştırılabilirler.

    Hijyen Eğitimi Hakkında >>>

    Portör Muayenesi >>>

  • Titreşimli İşlerde Sağlık Gözetimi

    Sağlık gözetimi sonucunda, çalışanda mekanik titreşime maruz kalmanın sonucu olarak tanımlanabilir bir hastalık veya olumsuz bir sağlık etkisi saptanması halinde:[tie_list type=”checklist”]

    • Çalışan, işyeri hekimi tarafından kendisi ile ilgili sonuçlar hakkında bilgilendirilir. Çalışanların özellikle, maruziyetin sona ermesinin ardından yapılacak sağlık gözetimi ile ilgili bilgi ve önerileri alması sağlanır.
    • İşverene tıbbi gizlilik içinde sağlık gözetiminde saptanan dikkate değer bulgular bildirilir. Bildirimin yazılı olarak yapılması uygun olur.[/tie_list]

    Bu bilgilendirme üzerine işveren (iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi ile koordinasyon kurarak) [tie_list type=”plus”]

    • İş yerinde yapılan risk değerlendirmesini gözden geçirir,
    • Riskleri önlemek veya azaltmak için alınan önlemleri gözden geçirir,
    • Çalışanın titreşime maruz kalmayacağı başka bir işte görevlendirilmesi de dahil, riskleri önlemek veya azaltmak için gerekli tüm tedbirleri alır,
    • Benzer biçimde maruz kalan çalışanların sağlık durumunun gözden geçirilmesi için düzenli bir sağlık gözetiminin uygulanmasını sağlar. Böyle durumlarda işyeri hekimi, maruz kalan çalışanlar için tıbbi muayene isteyebilir.[/tie_list]

  • Gürültülü İşlerde Sağlık Gözetimi

    Gürültüye bağlı olan herhangi bir işitme kaybında erken tanı konulması ve çalışanların işitme kabiliyetinin korunması amacıyla;

    İşveren;[tie_list type=”lightbulb”]

    • Kanunen belirlenmiş durumlarda,
    • İşyerinde gerçekleştirilen risk değerlendirmesi sonuçlarına göre gerekli görüldüğü hallerde,
    • İşyeri hekimince belirlenecek düzenli aralıklarla çalışanların sağlık gözetimine tabi tutulmalarını sağlar. [/tie_list]

    En yüksek maruziyet eylem değerlerini (85 dB) aşan gürültüye maruz kalan çalışanlar için, işitme testleri işverence yaptırılır.

    Risk değerlendirmesi ve ölçüm sonuçlarının bir sağlık riski olduğunu gösterdiği yerlerde, en düşük maruziyet eylem değerlerini (80 dB) aşan gürültüye maruz kalan çalışanlar için de işitme testleri yaptırılabilir.

    İşitme ile ilgili sağlık gözetimi sonucunda, çalışanda tespit edilen işitme kaybının işe bağlı gürültü nedeniyle oluştuğunun tespiti halinde;

    Çalışan, işyeri hekimi tarafından, kendisi ile ilgili sonuçlar hakkında bilgilendirilir.

    İşveren;
    1) İşyerinde yapılan risk değerlendirmesini gözden geçirir.
    2) Riskleri önlemek veya azaltmak için alınan önlemleri gözden geçirir.
    3) Riskleri önlemek veya azaltmak için çalışanın gürültüye maruz kalmayacağı başka bir işte görevlendirilmesi gibi gerekli görülen tedbirleri uygular.
    4) Benzer biçimde gürültüye maruz kalan diğer çalışanların, sağlık durumunun gözden geçirilmesini ve düzenli bir sağlık gözetimine tabi tutulmalarını sağlar.

  • Sağlık Gözetimi, 6331/15

    İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, Madde 15: Sağlık gözetimi

    (Bu sayfa 28.03.2016 tarihinde güncellenmiştir.)

    İşveren çalışanların işyerinde maruz kalacakları sağlık ve güvenlik risklerini dikkate alarak sağlık gözetimine tabi tutulmalarını sağlar.

    Çalışana:
    1) İşe girişlerinde
    2) İş değişikliğinde
    3) İş kazası, meslek hastalığı veya sağlık nedeniyle tekrarlanan işten uzaklaşmalarından sonra işe dönüşlerinde talep etmeleri hâlinde
    4) İşin devamı süresince, çalışanın ve işin niteliği ile işyerinin tehlike sınıfına göre Bakanlıkça belirlenen düzenli aralıklarla sağlık muayenelerinin yapılması zorunludur.

    Tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer alan işlerde çalışacaklar, yapacakları işe uygun olduklarını belirten sağlık raporu olmadan işe başlatılamaz.

    Raporların Alınması Gereken Yerler

    Çalışan için alınması gereken sağlık raporları (işe giriş, iş değişikliği, işe dönüş, periyodik muayeneler) işyeri hekiminden alınır.

    10’dan az çalışanı bulunan ve az tehlikeli işyerleri için ise kamu hizmet sunucuları veya aile hekimlerinden de alınabilir.

    Raporlara itirazlar Sağlık Bakanlığı tarafından belirlenen hakem hastanelere yapılır, verilen kararlar kesindir.

    Sağlık gözetiminden doğan maliyet ve bu gözetimden kaynaklı her türlü ek maliyet işverence karşılanır, çalışana yansıtılamaz.

    Sağlık muayenesi yaptırılan çalışanın özel hayatı ve itibarının korunması açısından sağlık bilgileri gizli tutulur.