İşyerinde İşitmenin Korunması Programı Nasıl Kurulur?

İş sağlığı ve güvenliği uygulamaları kapsamında, işyerlerinde çalışanların sağlığını ve güvenliğini korumak, geliştirmek ve sürdürülebilir kılmak esastır. Bu bağlamda, iş kazaları ve meslek hastalıklarının önlenmesi, hem bireylerin hem de toplumun sağlığını olumsuz etkileyen sosyal risklerin yönetimi büyük önem taşımaktadır. İşyerlerinde maruz kalınan tehlikeler ve risklerin değerlendirilmesi, bu risklere yönelik alınacak kontrol önlemleri ve bu önlemlerin etkinliğinin izlenmesi, olayların raporlanması ve soruşturulması, iyileştirme faaliyetleri, eğitim ve iletişim, acil durumlara hazırlık gibi temel İSG faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi, iş sağlığı ve güvenliği yönetim sisteminin (İSG-YS) temel taşlarını oluşturmaktadır.

Bu rehberde, işyerinde işitme kaybına neden olabilecek gürültü gibi tehlikelerin belirlenmesi, risk değerlendirmesi ve bu risklere yönelik alınacak önlemler detaylı bir şekilde açıklanmıştır. Ayrıca, iş sağlığı ve güvenliği mevzuatına uyum ve bu konudaki güncel düzenlemeler de ele alınmıştır.

Bu kapsamda, işyerinde işitmenin korunması programının kurulması, iş sağlığı ve güvenliği mevzuatına uygun olarak gerçekleştirilmelidir. Aşağıda, bu programın nasıl kurulacağına dair adımlar ve dikkat edilmesi gereken noktalar detaylandırılmıştır.

1. İSG Politikası ve Taahhüdü

İş sağlığı ve güvenliği politikası, işletmenin sağlığı ve güvenliği konusundaki taahhüdünü dile getirmelidir. Bu politika, tüm çalışanların sağlığını korumak, geliştirmek ve sürdürülebilir kılmak amacıyla oluşturulmalıdır. Politikanın hazırlanmasında aşağıdaki hususlar dikkate alınmalıdır:

• Çalışanlara güvenli ve sağlıklı çalışma koşulları sağlamak: Bu, işyerindeki tüm tehlikelerin belirlenmesi, risk değerlendirmesi yapılması ve bu risklere yönelik kontrol önlemlerinin alınmasını kapsar.
• Yasal gerekliliklere uyum: İşyerinde geçerli olan tüm yasal düzenlemelere ve standartlara uyum sağlamak.
• Çalışanlara eğitim vermek: İş kazaları ve meslek hastalıklarının önlenmesi ve sağlığın geliştirilmesi için gerekli eğitimlerin verilmesi.
• Çalışanların katılımını sağlamak: Çalışanların İSG-YS’nin geliştirilmesinde söz sahibi olmaları ve sürece dâhil edilmeleri.
• Sürekli iyileştirme: İşyerindeki İSG performansını sürekli olarak iyileştirmek için bir sistem oluşturmak ve bu sistemin düzenli olarak gözden geçirilmesini sağlamak.
• Hedef belirleme: İş sağlığı ve güvenliği ile ilgili somut ve ölçülebilir hedefler belirlemek ve bu hedeflere ulaşmak için yıllık planlar hazırlamak.
• İletişim kanalları: Bilgi ihtiyacı olan herkes için bir iletişim kanalı oluşturmak ve bu kanalların etkin bir şekilde kullanılmasını sağlamak.

Politikada, şirket içerisinde İSG’den kimin sorumlu olduğu (işletme sahibi, yönetim kurulu başkanı, idari müdür vb.) ve politikanın günlük uygulamalarının kontrolünden kimin sorumlu olduğu (genellikle en kıdemli yönetici) belirlenmelidir. Ayrıca, iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi gibi profesyonellerin de bu politikanın oluşturulmasına ve sürdürülmesine katkıda bulunması esastır.

2. İş Sağlığı ve Güvenliği Organizasyonu ve Sorumluluklar

İşverenin, çalışanların sağlık ve güvenliği için yeterli özeni göstermesi yasal bir yükümlülüktür. İş sağlığı ve güvenliği yönetim sistemi (İSG-YS) oluşturulması ve bu sistemin etkin bir şekilde işletilmesi için tüm çalışanların katılımı ve işbirliği esastır. Bu organizasyonun temel bileşenleri şunlardır:

• İSG Kurulu: İş kazalarını ve meslek hastalıklarını önlemek, riskleri değerlendirmek, kontrol önlemlerini belirlemek ve uygulamak için kurulur.
• Çalışanların İSG Temsilcileri: Çalışanların iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili konularda söz sahibi olmalarını sağlar.
• İSG Profesyonelleri: İşyeri hekimi, iş güvenliği uzmanı, iş hijyenisti gibi profesyonellerin görev ve sorumluluklarını yerine getirmesi.
• İşyeri Sağlık ve Güvenlik Birimi (İSGB) veya Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimi (OSGB): İş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin yürütülmesinden sorumlu birimlerdir.

3. İSG’nin İşletme Faaliyetleriyle Bütünleştirilmesi

İş sağlığı ve güvenliği, işletmenin genel işleyişinin bir parçası haline getirilmelidir. Bu, tüm departmanların ve çalışanların İSG’ye katılımını sağlamak, İSG politikalarını ve prosedürlerini benimsemek ve uygulamak anlamına gelir. İş sağlığı ve güvenliği faaliyetleri, işletmenin yıllık planlarına entegre edilmeli ve performansları düzenli olarak izlenmelidir.

4. Tehlikelerin Belirlenmesi, Risk Değerlendirmesi ve Kontrolü

Bu adım, işyerindeki tüm tehlikelerin belirlenmesi, risklerin değerlendirilmesi ve bu riskleri kontrol altına almak için gerekli önlemlerin alınmasını kapsar. Risk değerlendirmesi, proaktif bir yaklaşım gerektirir ve tüm iş süreçlerini, çalışma ortamını ve kullanılan ekipmanları kapsamalıdır. Tehlikelerin belirlenmesi için gözlem, anket, iş analizi ve diğer yöntemler kullanılabilir.

5. Sağlık Gözetimi

Sağlık gözetimi, çalışanların maruz kaldığı risk faktörlerine göre periyodik olarak yapılan tıbbi muayeneleri ve gerekli diğer tetkikleri içerir. Bu, işe giriş muayeneleri, periyodik muayeneler, ek muayeneler ve işten ayrılma muayenelerini kapsar. Sağlık gözetiminin temel amacı, çalışanların sağlık durumlarını izlemek, meslek hastalıklarını erken teşhis etmek ve gerekli önlemleri almaktır.

6. Performans İzleme

İSG performansının etkinliğini ölçmek ve sürekli iyileştirmeyi sağlamak için performans izleme süreçleri önemlidir. Bu süreç, işyeri gözlem turları, anketler, iş analizi ve ekipmanların periyodik muayenelerini kapsar. Performans izleme, İSG-YS’nin etkinliğini değerlendirmek ve iyileştirme alanlarını belirlemek için kullanılır.

7. Olay Bildirimi ve Soruşturması

İş kazaları, meslek hastalıkları ve ramak kala olaylarının bildirilmesi, soruşturulması ve kök nedenlerinin belirlenmesi, gelecekteki olayları önlemek için kritik öneme sahiptir. Olayların soruşturulması, alınan derslerin İSG-YS’ye entegre edilmesini sağlamalıdır.

8. İyileştirme Faaliyetleri

Tehlikelerin belirlenmesi ve risk değerlendirmesi sonucunda ortaya çıkan iyileştirme alanlarına yönelik kontrollerin ve çalışma ortamının iyileştirilmesi esastır. Önleme ilkeleri doğrultusunda, öncelikle tehlikeleri ortadan kaldırmak, mümkün değilse riskleri azaltmak ve son olarak uygun kişisel koruyucu donanımları sağlamak hedeflenmelidir.

9. Eğitim ve İletişim

Çalışanların sağlık ve güvenliği konusunda eğitilmesi ve bilgilendirilmesi, İSG-YS’nin etkin bir şekilde uygulanabilmesi için temel bir gerekliliktir. Eğitimler, işe giriş, iş transferi, yeni ekipman kullanımı gibi durumlarda verilmelidir. Eğitimlerin, katılımcıların ihtiyaçlarına yönelik, anlaşılır ve etkili olması önemlidir.

10. Acil Durumlara Hazırlık

Acil durumların önlenmesi ve etkilerinin azaltılması için acil durum müdahale planlarının oluşturulması, geliştirilmesi ve yürütülmesi gereklidir. Bu planlar, yangın, deprem, sel gibi doğal afetler, kimyasal sızıntılar, toplu işten çıkarmalar gibi çeşitli acil durum senaryolarını kapsamalıdır. Planların etkinliği, düzenli tatbikatlarla test edilmeli ve güncellenmelidir.

11. SGK İle İlgili Yükümlülükler

İşverenlerin, sigortalıların işe giriş ve işten çıkış bildirimlerini, aylık prim ve hizmet belgelerini zamanında ve eksiksiz olarak Kuruma bildirmeleri yasal bir yükümlülüktür. Bu yükümlülüklerin yerine getirilmemesi halinde idari para cezaları uygulanır.

12. İdari Para Cezaları ve Zamanaşımı

5510 sayılı Kanun’da yer alan idari para cezaları ve bu cezaların tahakkuk ve zamanaşımı süreleri detaylı olarak açıklanmıştır. Bu konuda ilgili kanun maddeleri ve örnekler üzerinden bilgi verilmiştir.

13. İşsizlik Sigortası Uygulamaları ve İşveren Yükümlülükleri

İşsizlik sigortası, işten ayrılan sigortalıların belirli şartları sağlamaları halinde işsizlik ödeneği almalarını sağlayan bir sigorta koludur. İşverenlerin bu sigortanın primlerini ödeme ve bildirim yükümlülükleri bulunmaktadır.

14. Prim Desteği Uygulamaları

Ekonomi Bakanlığı tarafından verilen sigorta primi desteklerinin, yatırımın türüne, bölgesine ve diğer çeşitli faktörlere göre farklılık gösteren uygulamaları detaylandırılmıştır. Bu desteklerden yararlanma koşulları ve hesaplama yöntemleri hakkında bilgi verilmiştir.

15. İlişiksizlik Belgesi Alma İşlemleri

İhale konusu işlerde, işverenlerin Kuruma karşı borçlarının bulunmadığını gösteren ilişiksizlik belgesini alma işlemleri açıklanmıştır. Bu belgenin alınması için gerekli şartlar ve işlemler detaylı olarak anlatılmıştır.

16. Raporlama ve Kayıt Tutma

İşyerlerinde yapılan denetimler, alınan numuneler, yapılan analizler ve diğer İSG faaliyetlerine ilişkin kayıtların ve raporların doğru ve eksiksiz bir şekilde tutulması ve saklanması gerekmektedir. Bu kayıtlar, iş sağlığı ve güvenliği yönetim sisteminin önemli bir parçasıdır.