Kişisel Koruyucu Donanım, bir veya birden fazla sağlık ve güvenlik riskine karşı korunmak için kişilerce giyilmek, takılmak veya taşınmak amacıyla tasarlanmış herhangi bir cihaz, alet veya malzemedir.
Kişisel Koruyucu Donanım Seçiminde Nelere Dikkat Etmek Gerekir?
Çalışanları, işin risklerine karşı korumak için seçilecek kişisel koruyucu donanımlarda aşağıdaki hususlara dikkat edilmelidir:
Öncelikle belirlenen risklerin toplu koruma yöntemleriyle önlenemediği veya alınan teknik önlemlere rağmen istenilen düzeye indirilemediği hallerde kişisel koruyucu donanımlar kullanılmalıdır.
KKD’nin kendisi risk yaratmadan (1)ilgili riski önlemeye,(2) iş koşullarına, kullanan işçinin sağlık durumuna, (3)ergonomik gereksinimlere ve (4)yapılan işe uygun olmasına dikkat edilmelidir.
Seçilecek KKD’nin CE işareti taşımasına dikkat edilmeli, CE işaretlemesi olmayan ya da güvenliğinden şüphe duyulan ürünler kullanılmamalıdır.
[alert-announce] CE Uygunluk İşareti Nedir?
İmalatçının, KKD yönetmeliğinden kaynaklanan bütün yükümlülüklerini yerine getirdiğini ve bir KKD’ nin ilgili tüm uygunluk değerlendirme işlemlerine tabi tutulduğunu gösteren işarettir.
Uygunluk değerlendirmesi ise; KKD’ nin, yönetmelik hükümlerine uygunluğunun test ve muayene edilmesi ve/veya belgelendirilmesine ilişkin her türlü faaliyeti kapsar. [/alert-announce]
Kişisel koruyucu donanımın taşıması gereken minimum güvenlik koşulları hakkında kullanım kılavuzundan bilgi edinilmelidir. Kişisel koruyucu donanımın seçiminde ayrıca, riske ilişkin limit değerlere de dikkat edilmelidir.
[alert-warning]Çalışma ortamında tespit edilen risk limit değer üzerinde ise seçilecek KKD bu riski limit değer altına çekecek minimum güvenlik koşuluna sahip olmalıdır. [/alert-warning]
İşveren hangi tür KKD’nin hangi risklere karşı, nasıl, ne kadar süre kullanılacağı hakkında yeterli bilgiyi ve uygulamalı eğitimi çalışanlarına ücretsiz olarak vermeli, işçilerin kullanması istenilen KKD hakkında görüşleri alınmalı ve katılımları sağlanmalıdır.
KKD Sınıflandırılması
KKD’lerin kategorizasyonunda, kişisel koruyucu donanımın hangi riske karşı koruma sağladığı önem taşır. KKD’ler koruma sağladığı riskin ciddiyetine göre kategorize edilirler. Kategorizasyon, CE işaretlemesi yapılırken doğru uygunluk değerlendirme yönteminin seçiminde önemli bir kriterdir.
[alert-announce] Kategori 0: “Kişisel Koruyucu Donanım Yönetmeliği” kapsamına girmeyen kişisel koruyucu donanımlardır.
Kategori 1: Kullanıcının kendisinin değerlendirebileceği kabul edilen, tedrici olarak ortaya çıkan ve zamanında fark edilebilir derecede düşük düzeydeki risklere karşı koruma sağlayan basit yapıdaki kişisel koruyucu donanımlardır.
Kategori 2: Kategori-I ve Kategori-III’ün dışında kalan kişisel koruyucu donanımlardır.
Kategori 3: Tasarımcı tarafından, ani olarak ortaya çıkabilecek tehlikeleri, kullanıcının zamanında fark edemeyeceği düşünülen durumlarda ve hayati tehlike oluşturarak, sağlığa ciddi şekilde ve geriye dönüşü mümkün olmayacak derecede zarar verebilecek risklere karşı koruma sağlayan karmaşık yapıdaki kişisel koruyucu donanımlardır. [/alert-announce]
KKD Türleri
Hangi KKD Hangi Risklere Karşı Hangi İşlerde Kullanılır?
Neler Kişisel Koruyucu Donanımdır?
Göz ve Yüz Koruyucuları:
Gözlükler, yüz siperleri ve maskeler
Kullanılması Gereken İş Sahaları: Kaynak işleri, kimyasallarla çalışılan işler gibi parça sıçraması riskinin olduğu benzer işlerde kullanılır.
Kulak Koruyucuları
Kulak tıkaçları ve manşonlu kulaklıklar
Kullanılması Gereken İş Sahaları: Ağaç, tekstil ve metal sanayii gibi gürültünün yüksek olduğu işlerde kullanılır.
Baş Koruyucuları
Baret, şapka ve kasklar
Kullanılması Gereken İş Sahaları: İnşaat işleri, tüneller, maden işleri, metal endüstrisi gibi işlerde düşen cisimlere ve çarpmaya karşı koruma sağlamak için kullanılır.
El ve Kol Koruyucuları
Eldivenler ve kolluklar
Kullanılması Gereken İş Sahaları: Kimya, makine, metal ve inşaat gibi sektörlerde, kimyasal maddeler, elektrik, sıcaklık, titreşim gibi etmenlerin yol açacağı kesme, delinme ve yanık gibi risklere karşı koruma sağlar.
Ayak ve Bacak Koruyucuları
Ayakkabı, bot, çizme, tozluk ve dizlikler
Kullanılması Gereken İş Sahaları: İnşaat, maden, yer altı ve metal işlerinde elektriğe, sıcaklığa, kaymaya ve düşen, sıçrayan ve batan cisimlere karşı koruma sağlar.
Vücut ve Gövde Koruyucuları
Koruyucu önlük, cankurtaran yeleği ve emniyet kemerleri
Kullanılması Gereken İş Sahaları: Döküm, kaynak, inşaat ve kanalizasyon işlerinde toz, sıcaklık, elektrik, radyasyon, kimyasallar ve yüksekten düşmeye karşı koruyucu olarak kullanılır.
Solunum Sistemi Koruyucuları
Solunum cihazları, gaz ve toz maskeleri, dalgıç donanımları, yangın maskeleri
Kullanılması Gereken İş Sahaları: Tozlu, kapalı ortamlarda, oksijenin yetersiz olduğu yerlerde ve yer altı işlerinde koruyucu olarak kullanılır.
[alert-warning]
Kişisel koruyucu donanım, riske karşı devamlı kullanıldığında tam koruma sağlamalıdır.
[/alert-warning]
Tarafların Sorumlulukları
İmalatçı, piyasaya güvenli ürün sunmalı ve bu ürünlerin teknik mevzuata uygunluğunu sağlamalıdır. İmalatçı, ürüne CE işareti iliştirerek, ürünün ilgili teknik düzenlemelerin tüm hükümlerine uygun olduğunu ve ürünün gerekli uygunluk değerlendirme işlemlerine tabi tutulduğunu kabul eder.
İşverenler, gereken teknik önlemler alınmasına rağmen riski minimuma indiremiyorlarsa, işe uygun KKD kullanımını sağlamalıdırlar. Sağlanacak kişisel koruyucu donanımın, temel sağlık ve güvenlik gereklerini karşıladığını gösteren CE işaretini taşıdığına dikkat edilmelidir.
Tüm kullanıcılar ve çalışanlar, kendilerine sağlanan kişisel koruyucu donanımın güvenli olduğundan emin olmalı ve talimatları doğrultusunda çalıştıkları işlerde kullanmak üzere yükümlüdürler.
KKD’ların Piyasa Gözetimi ve Denetimi
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından KKD’ nin piyasaya arzı ve dağıtımı aşamasında veya Kişisel Koruyucu Donanımlar piyasada iken KKD yönetmeliği hükümlerine uygun olarak üretilip üretilmediği ve güvenli olup olmadığı denetlenmektedir.
Piyasa Gözetimi ve Denetiminin amacı, üreticiyi zor duruma düşürmek değil, bilakis piyasada güvenli ürünlerin bulunmasını sağlamak ve güvensiz üründen kaynaklanabilecek haksız rekabet ve her türlü sağlık ve güvenlik sorunlarının önüne geçmektir.
[alert-note]Güvenli Ürün Nedir?
Kullanım süresi içinde, normal kullanım koşullarında risk taşımayan veya kabul edilebilir ölçülerde risk taşıyan ve temel gerekler bakımından azami ölçüde koruma sağlayan üründür. Ürünün sağlaması gereken temel sağlık ve güvenlik koşulları, Kişisel Koruyucu Donanım Yönetmeliğinde açıklanmıştır.[/alert-note]
Güvensiz Ürün Nasıl Anlaşılır?
Ürünün üzerindeki işaretler, yazılar, ambalaj ve kullanım kılavuzu ürünün güvenliği hakkında önemli ipuçları verir.
–
Bu inceleme için öncelikle CE işaretinin uygun şekilde olup olmadığına bakabilirsiniz. CE Uygunluk İşareti, KKD Yönetmeliği’nde belirtilen format ve ölçeğe uygun olmalıdır.
– Ürün, standartlara uygun üretilmişse, o ürün üzerinde standardı temsil eden numara TS EN ya da EN ifadesi ile birlikte kullanılır.
– Ayrıca ürünün kullanımına ilişkin Türkçe bir kılavuz ya da açıklama bulunup bulunmadığı da sizin için ipucu olabilecek noktalardır.
Güvensiz Ürün Görülürse Ne Yapılmalı?
KKD’nin kendisi veya ambaljı üzerinde CE işareti olmayan, nerede, hangi riske karşı ve nasıl kullanıldığına ilişkin bilgi bulunmayan, Kategori III (yüksek riskli işlere yönelik kişisel koruyucu donanımlar) olduğu halde onaylanmış kuruluş numarası ya da zorunlu olmamakla birlikte standart numarası olmayan ürünlerin güvensiz ürün olma ihtimali yüksektir. Böyle bir ürünle karşılaşılması halinde, iletişim bilgilerinden yetkili merciye ulaşarak, ürünü tanımlayıcı bilgilerin verilmesi suretiyle ürün ihbar edilmelidir.
[alert-warning]
Güvensiz bir ürünle karşılaştığınızda, ürünün güvensiz olduğundan şüphelendiğinizde lütfen [tooltip content=” Tel: 0312 215 50 21 Faks: 0312 215 50 28 İnönü Bulvarı No: 42 Emek/ANKARA E-posta: isggm@calisma.gov.tr” gravity=”n” fade=”0″] ÇSGB Piyasa Gözetimi ve Denetimi Daire Başkanlığı’na[/tooltip] ihbar edin.
[/alert-warning]
KKD İçin Yasal Düzenlemeler
4703 Sayılı Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanununa göre çıkarılan ilgili düzenlemeler aşağıda verilmiştir:
– Ürünlerin Piyasa Gözetimi ve Denetimine Dair Yönetmelik
– “CE” Uygunluk İşaretinin Ürüne İliştirilmesine ve Kullanılmasına Dair Yönetmelik
– Uygunluk Değerlendirme Kuruluşları ile Onaylanmış Kuruluşlara Dair Yönetmelik
T. C. Çalışma Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nca yapılan düzenlemeler:
– Kişisel Koruyucu Donanım Yönetmeliği
– Kişisel Koruyucu Donanımlarla İlgili Uyumlaştırılmış Ulusal Standartlara Dair Tebliğ
– Kişisel Koruyucu Donanımlarla İlgili Uyumlaştırılmış Ulusal Standartlara Dair Tebliğe Ek Yapılması Hakkında Tebliğ
– Kişisel Koruyucu Donanımlarla İlgili Onaylanmış Kuruluşların Görevlendirilmesine Dair Tebliğ
– Kişisel Koruyucu Donanımların Kategorizasyon Rehberine Dair Tebliğ
– Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Tarafından Yapılacak Olan Piyasa Gözetimi ve Denetimine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik
