İş Sağlığı ve Meslek Hastalıkları

Blog

  • Alt işveren çalışanları için Sağlık Gözetimi

    İşyeri hekiminin taşeron çalışanlar için sorumluluğu nedir? Taşeron çalışanı muayene eder mi? Alt işveren çalışanının sağlık muayenesini kim yapar? Alt işverenin işe giriş ve periyodik muayenesi nasıl yapılır?

    İşyeri hekimi kendi çalıştığı işyerinde bulunan taşeron/alt işveren çalışanların işe giriş ve muayenelerinden sorumlu değildir! Alt işveren ve taşeronların muayenesini yapamaz. İşyeri hekimi sadece İSG – KATİP üzerinden ataması yapıldığı (üzerine kayıtlı SGK numaralı) işyerlerinin muayenelerini yapar. Alt işveren ve taşeronların sağlık muayene kayıtlarını kontrol etmekle yükümlüdür.

    İşyeri hekimi  işyerine geçici olarak gönderilen çalışanların ve/veya alt işverenin (taşeronlar dahil) çalışanlarının sağlık raporlarının süresinin dolup dolmadığını kontrol etmelilerdir.

    Burada iş yeri hekiminin kontrol etmesi gerekenler:

    • Çalışan için “işe uygunluk belgesi (işe giriş belgesi, periyodik muayene belgesi)” hazırlanmış mı?

     

    • Bu belge güncel mi? Hizmeti sunan firmanın NACE koduna ait tehlike sınıfına göre geçerliliği devam ediyor mu? (Örneğin sizin firmanız az tehlikeli olduğu halde hizmet vermeye gelen firma çok tehlikeli sınıfsa ve son muayene tarihi 1 yılı aşmışsa bu belge kabul edilmez. Yeni tarihli muayene belgesiyle gelmeli. Eğer sizin firmanız çok tehlikeli ise ama hizmet verecek olan firma tehlikeli ise, çalışanın muayene tarihi 1 yılı geçmiş ama 3ncü yılını doldurmamışsa kabul etmeniz uygun olur. Bazı firmalar bu durumu riske etmemek için kendi tehlike sınıfına göre muayene talep etmektedirler ki bu mevzuatla çakışmaktadır.)

     

    • Misafir çalışanın yapacağı işe uygun olduğu not düşülmüş mü? (Örneğin; “Ahmet KATAR, kaynak işinde çalışmaya bedenen ve ruhen çalışmasında sakınca yoktur.”, “Selim MADİN, satış işinde bedenen ve ruhen çalışmasında sakınca yoktur.”… vb.)

    Bu yükümlülüğü yerine getirmek için ilgili firmanın işyeri hekiminden yazılı olarak EK-2 muayene formu belgeleri istenebilir. Bu durumda EK-2ler sadece sizin göreceğiniz şekilde tedbir alınarak iletilmelidir. Sizden başkasının görmesi kişisel bilgilerin gizliliğini ihlal eder. Bu suçtur.

    Kişisel Verilerin Gizliliğine Dikkat

    Kişisel bilgilerin korunması için taşeron firmanın işyeri hekimi tarafından işyerinizdeki mevcut çalışanların yaptıkları işe sağlık yönünden uygun olduklarını ve işe giriş raporlarının tarih ve protokol numaralarının olduğunu beyan eden ıslak imzalı bir yazı göndermesi yeterli olmalıdır. Ya da her bir işçi için yine ıslak imzalı olmak kaydıyla işyeri hekiminin kanaatini bildiren muayene tarih ve protokolünü gösteren belgelerin temini yeterli olacaktır.

    Kişisel bilgilerin gizliliği ilkesi nedeniyle çalışanın her türlü bilgisinin yer aldığı (sadece işyeri hekimlerinin görmesi gereken) bir belgenin veya fotokopisinin herkesçe ulaşılabilir, görülebilir şekilde gezdirilmemesi için bu konuda hassasiyet gösterilmesi uygun olacaktır.

    Eğer taşeron firma sizseniz her bir çalışan için bu muayene sonuç formunu ilgili kişiye (hekim veya insan kaynakları fark etmez.) iletmeniz yeterli olmalıdır. Sorun çıkarakn firmalarla birebir konuşarak ikna yoluna gidilmelidir.

    Dr. Fatih Hakan ÇAM
    İşyeri Hekimi

    Yayım Tarihi: 27.09.2017
    Güncelleme Tarihi: 30.09.2017

  • İşyeri Hekiminin Kararsız Kaldığı Durumlar

    İşyeri hekimi çalışanı yapacağı işe uygun olup olmadıklarını değerlendirmek üzere muayene eder. İşyeri risk değerlendirmesine göre çalışanın maruz kalmış olabileceğini düşündüğü etkenleri belirlemek üzere ek tahlil ve tetkikler veya ilgili uzmana yönlendirerek ek muayene talebinde bulunabilir. Neticede çıkan sonuca ve kendi muayene neticesine göre çalışanın yapacağı işe uygun olup olmadığına karar verir.

    Uygun gördükleri hakkında EK-2 örneğine göre muayene formunu doldurur ve işbaşı yapabileceği kanaatini yazılı veya sözlü olarak işverene (İnsan Kaynakları da olabilir.) bildirir.

    Ancak işyeri hekimi olarak karar verilemeyen bazı spesifik rahatsızlıklarla karşılaşılabilir. Bu durumda işyeri hekimi çalışanda mevcut rahatsızlığı tam olarak tespit edip derecesini belirlemek üzere ilgili uzman görüşü talep etmelidir.

    Hastanın Sevki

    İşyeri hekimine çalışanın işe uygunluğunu ortaya koyması için kılavuzluk edecek bu görüş için 3ncü basamak bir sağlık kurumuna veya Meslek Hastalıkları Hastanesine yönlendirilmesi uygun olur. Bu sağlık teşkilleri tarafından oluşturulan Sağlık Kurulu ile çalışanın durumunun (özrünün) ortaya konarak kayıt altına alınması işyeri için oldukça faydalı olur.  İşyeri hekiminin talebi üzerine işveren işyerine ait antetli bir kağıda “istihdam” amaçlı sağlık kurul raporu istediğini yazılı olarak ilgili sağlık kuruluşuna bildirebilir. Hastane gerekli inceleme ve tetkikler neticesinde çalışan hakkında “istihdam” amacıyla bir sağlık kurul raporu hazırlayarak durumu ortaya koyar. Neticeye göre işyeri hekimi değerlendirip işverene çalışan durumunu bildirir.

    Eğer çalışana ait daha öncesinde böyle bir rapor varsa raporun geçerlilik süresi değerlendirilerek işleme konabilir. Geçerlilik süresi dolmuş raporlar dikkate alınmaz. Gerekli görüldüğü halde yine istihdam amaçlı hastaneye sevki yapılarak raporun yenilenmesi uygun olur.

    Bazı durumlarda geçerlilik süresi dolmamış bile olsa işyeri hekimi tarafından raporda ayrıca belirtilmesi gereken eksik bir husus tespit edilmişse veya ucu açık bir karar verildiği için çalışanın durumu çalışma şartlarına uydurulamıyorsa, işyeri hekimi raporu yeniletme talebinde bulunmalı ve durumu işverene bildirmelidir. Yeni rapor temin edilene kadar geçecek sürede çalışan işyeri hekiminin uygun gördüğü şekilde çalıştırılmalıdır. İşyerinin ileriye dönük çıkarları için çalışanı bu süre zarfında işyeri hekiminin uygun gördüğü şekilde ve şartlarda çalıştırması daha uygun olacaktır.

    Tek Hekim Raporu

    Çalışan mevcut rahatsızlığının durumunu ve iş görüp göremeyeceğini müracaat ettiği uzman hekimden de alabilir. Tek bir uzman hekim tarafından çalışı çalışamayacağı veya hangi şartlarla çalışabileceği belirten bir sevk sonuç yazısı veya tek hekim imzalı raporla gelen çalışanın; işbaşı yapıp yapamayacağı, yaparsa hangi işte ve nasıl çalışacağı, işyerinde daha farklı bir bölümde hangi şartlarda çalışacağı kararı tamamen ve hukuken işyeri hekimine kalıyor. İşyeri hekimi çalışanı sağlık yönünden değerlendirip nihayi kararı vermekle yükümlüdür. Çalışanın mevcut rahatsızlığı ve çalışma şartları sevk edilen hekim tarafından belirtilmiş olsa bile son kararı işyeri hekimi mevcut durumu (hastanın muayenesi, ilgili uzman hekim görüşü ve işyeri çalışma şartlarını) değerlendirerek verir ve işverene yazılı olarak (EK-2 muayene formunu doldurarak, İSG kurulunda, Tespit Öneri Defterinde) bildirir. Son karar işverenindir. İşyeri hekimi “uygun değil” dese bile işveren (EK-2  muayene formu örneğinde çalıştırılması uygun değildir gibi bir ibare olsa bile) işçiyi çalıştırmaya devam edebilir.

    Son Karar

    Mevzuat şu haliyle işyeri hekimine vebali büyük bir yük bindirmektedir. Hekim tek başına bir çalışanın çalışıp çalışmaması yönünde karar vermesini beklemektedir. Çalışanın mevcut sağlık durumu ile kendi vicdanı arasına sıkıştırılan hekim kimi zaman oldukça cesur kararlar vererek mesleğini riske atmak durumunda bırakılıyor. Diğer taraftan riski göğüslemek istemeyen ve işini gereği gibi yapmaya çalışan bir çok hekim de ne yazık ki iş hayatının sevilmeyen insanları oluyorlar. Bu noktada denge kurmak oldukça zor. Çünkü sağlık göreceli ve istismara açık bir kavram. Bizler işyeri hekimi olarak önce işyerimizin çıkarlarını korumayı hedef almalıyız. Bunun için de uzun vadede işyerini zora sokmayacak kararlara onay vermeliyiz. İşyeri hekimi durumu ortaya koyar, fikrini beyan eder. Her zaman için son karar işverene bırakılmalıdır.

    Dr. Fatih Hakan ÇAM
    İşyeri Hekimi

    Yayım Tarihi: 27.09.2017
    Güncelleme Tarihi: 30.09.2017

  • İşyeri Hekiminin Rehberlik Görevi

    İşyeri hekiminin rehberlik görevi, işyeri hekiminin görevleri: REHBERLİK, İşyeri hekimi ve Rehberlik, işyeri hekiminin işverene rehberliği, işveren için işyeri hekimi rehberdir.

    İşyeri hekiminin görevlerinden birisi de işverene REHBERLİK yapmaktır. (Diğer Görevleri: Risk Değerlendirmesi, Sağlık Gözetimi, Eğitim, Kayıt ve Bilgilendirme, İlgili birimlerle koordinasyon)

    Bu kapsamda işyeri hekimi İSG-KATİP üzerinde atandığı işyer(ler)inde çalışanların sağlık gözetimi ve çalışma ortamının gözetimi ile ilgili işverene rehberlik yapmalıdır: Çalışanlardaki sağlık sorunlarının tespiti, çalışma ortamında çalışanları hastalandıracak durumların tespiti ve alınması gereken önlem ve çözüm önerilerinin işverene “yazılı” bildirilmesi.

    İşyerinde yapılan mevcut çalışmalar ve/veya yapılacak değişikliklerle ilgili olarak;

    • işyerinin tasarımı,
    • kullanılan maddeler de dâhil olmak üzere işin planlanması, organizasyonu ve uygulanması,
    • kişisel koruyucu donanımların seçimi konularının iş sağlığı ve güvenliği mevzuatına ve genel iş sağlığı kurallarına uygun olarak sürdürülmesini sağlamak için işverene önerilerde bulunmalıdır.

    İşyerinde çalışanların sağlığının geliştirilmesi amacıyla gerekli aktiviteler konusunda işverene tavsiyelerde bulunmalıdır. Risk değerlendirmesine göre tespit edilen fiziksel, kimyasal, biyolojik veya ergonomik risklerin ortadan kaldırılmasına yönelik tavsiyeler yazılı olarak işverne bildirilmelidir.

    İşyeri Hekimi Araştırmalara Katılır

    İş sağlığı ve güvenliği alanında yapılacak araştırmalara katılır. İşin yürütümünde ergonomik ve psikososyal riskler açısından çalışanların fiziksel ve zihinsel kapasitelerini dikkate alır. İş ile çalışanın uyumunun sağlanması ve çalışma ortamındaki stres faktörlerinden korunmaları için araştırmalar yapar. Bu araştırma sonuçlarını rehberlik faaliyetlerinde dikkate alır.

    İşyerinde Denetim

    Kantin, yemekhane, yatakhane, kreş ve emzirme odaları ile soyunma odaları, duş ve tuvaletler dahil olmak üzere işyeri bina ve eklentilerinin genel hijyen şartlarını sürekli izleyip denetlemelidir. Çalışanlara yürütülen işin gerektirdiği beslenme ihtiyacının ve uygun içme suyunun sağlanması konularında tavsiyelerde bulunmalıdır.

    Hijyen denetimleri, içme suyu analizlerinin takibi ve yemeklerin kalite ve kalorilerinin takibi yine işyeri hekimi tarafından takip edilir.

    İş Kazaları ve Meslek Hastalıklarından Sonra

    İşyerinde meydana gelen iş kazası ve meslek hastalıklarının nedenlerinin araştırılmalıdır. Bunların tekrarlanmaması için alınacak önlemler konusunda çalışmalar yapar. İşverene bu konuyla ilgili önerilerde bulunmalıdır.

    İşyerinde meydana gelen ancak ölüm ya da yaralanmaya neden olmadığı halde çalışana, ekipmana veya işyerine zarar verme potansiyeli olan olayların nedenleri araştırılmalıdır. Yine bu konuda çalışma yaparak ve işverene önerilerde bulunmalıdır.

    Her iş kazası veya rapor edilen meslek hastalıklarından sonra İş Güvenliği Uzmanı ile beraber kazaya veya hastalığa neden olan sebebe yönelik Kök Neden Analizi yapılmalıdır.

    Bildirim

    Tüm bu iş sağlığı ve güvenliğiyle ilgili alınması gereken tedbirleri işverene MUTLAKA YAZILI olarak bildirmeli ve bu kayıtları saklamalıdır.

    Dr. Fatih Hakan ÇAM
    İşyeri Hekimi

    Yayım Tarihi: 27.09.2017
    Güncelleme Tarihi: 30.09.2017

  • Anayasaya göre İş Sağlığı ve Güvenliği

    Anayasaya göre ISG!!! Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’na göre İş Sağlığı ve Güvenliği ile ilgili maddeler nelerdir? Anayasamızda iş sağlığı ve güvenliğini ilgilendiren maddeler nelerdir? İş sağlığı ve güvenliğine ilişkin Anayasa maddeleri. Anayasa’daki İSG konuları. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nda iş sağlığı ve güvenliğine ilişkin maddeler.

    Anayasamızda bildirildiği üzere;

    Çalışma, Herkesin Hakkı ve Ödevidir. (Madde 49)

    Devlet, çalışanların hayat seviyesini yükseltmek, çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları ve işsizleri korumak, çalışmayı desteklemek, işsizliği önlemeye elverişli ekonomik bir ortam yaratmak ve çalışma barışını sağlamak için gerekli tedbirleri alır. (Değişik: 3.10.2001-4709/19 md.)

    denmektedir. Dolayısıyla Devlet, çalışmayı desteklemek ve çalışanları da korumakla görevlendirilmiştir. Çalışanların nasıl ve hangi şartlarda çalışacağı da 50nci maddede belirtilmiştir.

    Kimse, yaşına, cinsiyetine ve gücüne uymayan işlerde çalıştırılamaz.

    Küçükler ve kadınlar ile bedenî ve ruhî yetersizliği olanlar çalışma şartları bakımından özel olarak korunurlar.

    Dinlenmek, çalışanların hakkıdır.

    Ücretli hafta ve bayram tatili ile ücretli yıllık izin hakları ve şartları kanunla düzenlenir. (Madde 50)

    Bu sayede çalışanlar vücut yapısına uygun işlerde çalıştırılması gerektiğinin altı çizilerek, dinlenme ve tatil yapma hakları güvence altına alınmıştır.

    İş Sağlığı ve Güvenliği Anayasada

    Gerek çalışma yaşamında gerekse gündelik yaşamda kişinin dokunulmazlığı, maddi ve manevi varlığı da şu maddelerle güvence altına alınmıştır:

    Herkes, yaşama, maddî ve manevî varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahiptir.

    Tıbbî zorunluluklar ve kanunda yazılı haller dışında, kişinin vücut bütünlüğüne dokunulamaz; rızası olmadan bilimsel ve tıbbî deneylere tâbi tutulamaz.

    Kimseye işkence ve eziyet yapılamaz; kimse insan haysiyetiyle bağdaşmayan bir cezaya veya muameleye tâbi tutulamaz. (Madde 17)

    Ayrıca yine başta çalışma yaşamımız olmak üzere tüm vatandaşları ilgilendiren sağlık hizmetleri ve çevrenin korunması hususunda da:

    Herkes, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptir.

    Çevreyi geliştirmek, çevre sağlığını korumak ve çevre kirlenmesini önlemek Devletin ve vatandaşların ödevidir.

    Devlet, herkesin hayatını, beden ve ruh sağlığı içinde sürdürmesini sağlamak; insan ve madde gücünde tasarruf ve verimi artırarak, işbirliğini gerçekleştirmek amacıyla sağlık kuruluşlarını tek elden planlayıp hizmet vermesini düzenler.

    Devlet, bu görevini kamu ve özel kesimlerdeki sağlık ve sosyal kurumlarından yararlanarak, onları denetleyerek yerine getirir.

    Sağlık hizmetlerinin yaygın bir şekilde yerine getirilmesi için kanunla genel sağlık sigortası kurulabilir. (Madde 56)

    denilmiştir. Bu da Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu için zemin oluşturmuştur.

    Dr. Fatih Hakan ÇAM
    İşyeri Hekimi

    Yayım Tarihi: 07.09.2017
    Güncelleme Tarihi: 30.09.2017

  • Kamuda işyeri hekimi görevlendirmeleri

    Kamuda işyeri hekimi görevlendirmesi nasıl olur? Kamuda işyeri hekimi nasıl görevlendirilir? Kamuda işyeri hekimi olmak için ne yapmak lazım? Kamu kurum ve kuruluşlarında işyeri hekimi nasıl olunur? Kamuda işyeri hekimi ne kadar kazanır? Kamu işyeri hekiminin görevleri nedir? Kamu işyeri hekimi sorumlulukları nedir?

    Kamu kurum ve kuruluşlarında, çalışanlar arasında işyeri hekimi olma niteliğini haiz personel varsa gerekli belgeye sahip olmaları şartıyla asli görevlerinin yanında, belirlenen çalışma süresine riayet ederek

    • çalışmakta oldukları kurumda
    • veya ilgili personelin muvafakati ve üst yöneticinin onayı ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarında görevlendirilebilir.

    Kamuda görevlendirilecek personele, görev yaptığı her saat için (200) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı tutarında ilave ödeme yapılır. Bu ödemeden damga vergisi kesintisi yapılır. Bu ödemelerde aylık toplam seksen saatten fazla olan görevlendirmeler için ödeme yapılmaz.

    Kamu sağlık hizmetlerinde tam süreli çalışmaya ilişkin mevzuat hükümleri saklı kalmak kaydıyla, işyeri hekimlerinin ve diğer sağlık personelinin işyeri sağlık ve güvenlik birimi ile ortak sağlık ve güvenlik birimlerinde görevlendirilmelerinde ve hizmet verilen işyerlerinde çalışanlarla sınırlı olmak üzere görevlerini yerine getirmelerinde, diğer kanunların kısıtlayıcı hükümleri uygulanmaz.

    İşyeri Hekiminin Sorumlulukları

    İşyeri hekimi, iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin yürütülmesindeki ihmallerinden dolayı, hizmet sundukları işverene karşı sorumludur.

    İşyeri hekiminin hak ve yetkileri, görevlerini yerine getirmeleri nedeniyle kısıtlanamaz. Bu kişiler, görevlerini mesleğin gerektirdiği etik ilkeler ve mesleki bağımsızlık içerisinde yürütür.

    Çalışanın ölümü veya maluliyetiyle sonuçlanacak şekilde vücut bütünlüğünün bozulmasına neden olan iş kazası veya meslek hastalığının meydana gelmesinde ihmali tespit edilen işyeri hekiminin yetki belgesi askıya alınır. (İSG Kanunu, Madde 8)

    İşyeri Hekiminin Sorumlulukları

    İşyeri hekimi, iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin yürütülmesindeki ihmallerinden dolayı, hizmet sundukları işverene karşı sorumludur.

    İşyeri hekiminin hak ve yetkileri, görevlerini yerine getirmeleri nedeniyle kısıtlanamaz. Bu kişiler, görevlerini mesleğin gerektirdiği etik ilkeler ve mesleki bağımsızlık içerisinde yürütür.

    Çalışanın ölümü veya maluliyetiyle sonuçlanacak şekilde vücut bütünlüğünün bozulmasına neden olan iş kazası veya meslek hastalığının meydana gelmesinde ihmali tespit edilen işyeri hekiminin yetki belgesi askıya alınır. (İSG Kanunu, Madde 8)

    İşyeri Hekimi – ISG Kanununa Göre >>>

    İşyeri Hekiminin Görevleri >>>

    Dr. Fatih Hakan ÇAM
    İşyeri Hekimi

    Yayım Tarihi: 10.07.2017
    Güncelleme Tarihi: 30.09.2017

  • İş Güvenliği Uzmanı (İGU)

    Bu yazı İş Güvenliği Uzmanı, IGU, hakkında bilgi vermek amacıyla İSG Kanunu, Madde 8’e göre kaleme alınmıştır.

    İşverene iş güvenliği ile ilgili konularda rehberlik ve danışmanlık yapmak üzere görevlendirilen iş güvenliği uzmanı, görev aldığı işyerinde göreviyle ilgili mevzuat ve teknik gelişmeleri göz önünde bulundurarak işin güvenliği ile ilgili eksiklik ve aksaklıkları, tedbir ve tavsiyeleri belirler ve işverene yazılı olarak bildirir.

    !!! Eksiklik ve aksaklıkların düzeltilmesinden, tedbir ve tavsiyelerin yerine getirilmesinden işveren sorumludur.

    Bildirilen eksiklik ve aksaklıkların acil durdurmayı gerektirmesi veya yangın, patlama, göçme, kimyasal sızıntı ve benzeri acil ve hayati tehlike arz etmesi, meslek hastalığına sebep olabilecek ortamların bulunmasına rağmen işveren tarafından gerekli tedbirlerin alınmaması hâlinde, bu durum iş güvenliği uzmanınca;

    • Bakanlığın yetkili birimine,
    • varsa yetkili sendika temsilcisine,
    • yoksa çalışan temsilcisine bildirilir.

    Bildirim yapmadığı tespit edilen işyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanının belgesi üç ay, tekrarında ise altı ay süreyle askıya alınır.

    Bu bildirimden dolayı işvereni tarafından işyeri hekimi veya iş güvenliği uzmanının iş sözleşmesine son verilemez ve bu kişiler hiçbir şekilde hak kaybına uğratılamaz. Aksi takdirde işveren hakkında bir yıllık sözleşme ücreti tutarından az olmamak üzere tazminata hükmedilir.

    İş güvenliği uzmanının iş kanunları ve diğer kanunlara göre sahip olduğu hakları saklıdır. Açılan davada, kötü niyetle gerçek dışı bildirimde bulunduğu mahkeme kararıyla tespit edilen kişinin belgesi altı ay süreyle askıya alınır.

    İş Güvenliği Uzmanları Sorumluluğu

    İş güvenliği uzmanı, iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin yürütülmesindeki ihmallerinden dolayı, hizmet sundukları işverene karşı sorumludur.

    İş güvenliği uzmanı nın hak ve yetkileri, görevlerini yerine getirmeleri nedeniyle kısıtlanamaz. Bu kişiler, görevlerini mesleğin gerektirdiği etik ilkeler ve mesleki bağımsızlık içerisinde yürütür.

    Çalışanın ölümü veya maluliyetiyle sonuçlanacak şekilde vücut bütünlüğünün bozulmasına neden olan iş kazası veya meslek hastalığının meydana gelmesinde ihmali tespit edilen iş güvenliği uzmanının yetki belgesi askıya alınır.

    İş güvenliği uzmanlarının görev alabilmeleri için;

    • çok tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde (A) sınıfı,
    • tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde en az (B) sınıfı,
    • az tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde ise en az (C) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesine sahip olmaları şartı aranmaktadır.

    Bakanlık, iş güvenliği uzmanlarının görevlendirilmesi konusunda sektörel alanda özel düzenleme yapabilir. Sektörel düzenleme çerçevesinde maden ve yapı ile diğer sektörlerde öncelikli olarak hangi meslekî unvana sahip iş güvenliği uzmanlarının görev yapacağının ve bunların yanında görev yapacak diğer mesleklere sahip iş güvenliği uzmanlarının belirlenmesine dair usul ve esaslar, Bakanlıkça belirlenir.

    Dr. Fatih Hakan ÇAM
    İşyeri Hekimi

    Yayım Tarihi: 10.07.2017
    Güncelleme Tarihi: 30.09.2017

     

  • İşyeri Hekimi (IYH)

    İşyeri hekimi kimdir? İşyeri hekimi işveren ilişkisi nasıldır? İşyeri hekimi ne yapar? İşyeri hekiminin sorumlulukları nelerdir? İSG Kanununa göre İşyeri hekimi?

    İşyeri hekimi işverene iş sağlığı ile ilgili konularda rehberlik ve danışmanlık yapar. Görev aldığı işyerinde, İş Sağlığı ve Güvenliği ile ilgili mevzuat ve teknik gelişmeleri göz önünde bulundurarak iş sağlığı ile ilgili:

    1. Eksiklikler ve aksaklıkları tespit eder.
    2. Bu eksiklik ve aksaklıklarla ilgili tedbir ve tavsiyeleri belirler.
    3. Mevcut durumu işverene “YAZILI” olarak bildirir. (İSG Kanunu, Madde 8)

    İşveren kendisine yazılı olarak bildirilen eksiklikler ve tedbirleri yerine getirmekle yükümlüdür. (İSG Kanunu, Madde 4, İşverenin genel yükümlülüğü)

    !!! Eksiklik ve aksaklıkların düzeltilmesinden, tedbir ve tavsiyelerin yerine getirilmesinden işveren sorumludur. (İSG Kanunu, Madde 8)

    Bildirilen eksiklik ve aksaklıkların acil durdurmayı gerektirmesi veya yangın, patlama, göçme, kimyasal sızıntı ve benzeri acil ve hayati tehlike arz etmesi, meslek hastalığına sebep olabilecek ortamların bulunmasına rağmen işveren tarafından gerekli tedbirlerin alınmaması hâlinde, bu durum işyeri hekimi

    • Bakanlığın yetkili birimine,
    • varsa yetkili sendika temsilcisine,
    • yoksa çalışan temsilcisine bildirilir. (İSG Kanunu, Madde 8)

    Bildirim yapmadığı tespit edilen işyeri hekimi belgesi üç ay, tekrarında ise altı ay süreyle askıya alınır. Bu bildirimden dolayı işvereni tarafından işyeri hekimi veya iş güvenliği uzmanının iş sözleşmesine son verilemez ve bu kişiler hiçbir şekilde hak kaybına uğratılamaz. Aksi takdirde işveren hakkında bir yıllık sözleşme ücreti tutarından az olmamak üzere tazminata hükmedilir.

    İşyeri hekiminin iş kanunları ve diğer kanunlara göre sahip olduğu hakları saklıdır. Açılan davada, kötü niyetle gerçek dışı bildirimde bulunduğu mahkeme kararıyla tespit edilen kişinin belgesi altı ay süreyle askıya alınır.

    İşyeri Hekiminin Sorumlulukları

    İşyeri hekimi, iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin yürütülmesindeki ihmallerinden dolayı, hizmet sundukları işverene karşı sorumludur.

    İşyeri hekiminin hak ve yetkileri, görevlerini yerine getirmeleri nedeniyle kısıtlanamaz. Bu kişiler, görevlerini mesleğin gerektirdiği etik ilkeler ve mesleki bağımsızlık içerisinde yürütür.

    Çalışanın ölümü veya maluliyetiyle sonuçlanacak şekilde vücut bütünlüğünün bozulmasına neden olan iş kazası veya meslek hastalığının meydana gelmesinde ihmali tespit edilen işyeri hekiminin yetki belgesi askıya alınır. (İSG Kanunu, Madde 8)

    İşyeri Hekiminin Görevleri >>>

    Dr. Fatih Hakan ÇAM
    İşyeri Hekimi

    Yayım Tarihi: 10.07.2017
    Güncelleme Tarihi: 30.09.2017

     

  • İş sağlığı ve güvenliği hizmetleri için görevlendirme

    İşveren işyeri hekimi görevlendirmek zorunda mı? İş sağlığı ve güvenliği için işyeri hekimi, iş güvenliği uzmanı, diğer yardımcı sağlık personeli görevlendirmesi nasıl olur? 50den az çalışanı bulunan ve az tehlikeli işler için işveren kendisi görev alır mı? 50’den az çalışanı bulunan yerler için iş sağlığı nasıl olacak?

    İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’na göre: (İSG Kanunu, Madde 6, İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetleri)

    İşveren iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin sunulması için mesleki risklerin önlenmesi ve bu risklerden korunulmasına yönelik olarak;

    1. Çalışanları arasından iş güvenliği uzmanı (IGU), işyeri hekimi (IYH) ve on ve daha fazla çalışanı olan çok tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde diğer sağlık personeli (DSP) görevlendirir. Tam süreli işyeri hekimi görevlendirilen işyerlerinde, diğer sağlık personeli görevlendirilmesi zorunlu değildir. Bu kişilerin görevlendirmeleri esnasında süre hesaplanırken öğrenci statüsünde olan çırak ve stajyerler, çalışan sayısının toplamına dâhil edilmez.
    2. Çalışanları arasında belirlenen niteliklere sahip personel bulunmaması hâlinde, bu hizmetin tamamını veya bir kısmını ortak sağlık ve güvenlik birimlerinden (OSGB) hizmet alarak yerine getirebilir.
    3. Ancak belirlenen niteliklere ve gerekli belgeye sahip olması hâlinde, tehlike sınıfı ve çalışan sayısı dikkate alınarak, bu hizmetin yerine getirilmesini kendisi üstlenebilir.

    İşveren;

    • Görevlendirdikleri kişi veya hizmet aldığı kurum ve kuruluşların görevlerini yerine getirmeleri amacıyla araç, gereç, mekân ve zaman gibi gerekli bütün ihtiyaçlarını karşılar.
    • İşyerinde sağlık ve güvenlik hizmetlerini yürütenler arasında iş birliği ve koordinasyonu sağlar.
    • Görevlendirdikleri kişi veya hizmet aldığı kurum ve kuruluşlar tarafından iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili mevzuata uygun olan ve yazılı olarak bildirilen tedbirleri yerine getirir.
    • Çalışanların sağlık ve güvenliğini etkilediği bilinen veya etkilemesi muhtemel konular hakkında; görevlendirdikleri kişi veya hizmet aldığı kurum ve kuruluşları, başka işyerlerinden çalışmak üzere kendi işyerine gelen çalışanları ve bunların işverenlerini bilgilendirir.

    Kamu İhale Kanunu kapsamındaki kamu kurum ve kuruluşları; iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini, Sağlık Bakanlığına ait döner sermayeli kuruluşlardan doğrudan alabileceği gibi 4734 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde de alabilir.

    50’den az çalışanı bulunan ve az tehlikeli sınıfta yer alan işyerleri:

    işverenleri veya işveren vekili tarafından Bakanlıkça ilan edilen eğitimleri tamamlamak şartıyla işe giriş ve periyodik muayeneler ve tetkikler hariç iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini yürütebilirler.

    Anadolu Üniversitesi tarafından verilen İşveren ve İşveren Vekili İçin İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetleri eğitimi başvuru sayfası >>>

    Anadolu Üniversitesi ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı arasında 9 Ekim 2015 tarihinde İşyerlerinde İşveren veya İşveren Vekili Tarafından Yürütülecek İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetleri Eğitim, Sınav ve Belgelendirme işbirliği protokolü imzalanmıştır.

    Anadolu Üniversitesi ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı işbirliğiyle hazırlanan sertifika programına katılarak başarılı olan işveren veya işveren vekilleri ondan az çalışanı bulunan ve az tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde, iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini kendileri yürütebilecektir.

    Herhangi bir diploma derecesi aranmaksızın programa 18 yaşını doldurmuş herkes başvurabilir.

    İŞYERLERİNDE İŞVEREN VEYA İŞVEREN VEKİLİ TARAFINDAN YÜRÜTÜLECEK İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ HİZMETLERİNE İLİŞKİN YÖNETMELİK

    Dr. Fatih Hakan ÇAM
    İşyeri Hekimi

    Yayım Tarihi: 09.07.2017
    Güncelleme Tarihi: 30.09.2017

     

  • İş Sağlığı ve Güvenliği ile ilgili işverenin yükümlülükleri

    işverenin yükümlülükleri nedir? iş Sağlığı ve güvenliği açısından işverenin yükümlülükleri nedir? İşveren iş Sağlığı ve güvenliği açısından neler yapmalıdır? çalışana karşı nelerden sorumludur?

    6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunun’da işveren, çalışanların işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlamakla yükümlü tutulmuştur. Yani işveren, mevcut işle ilgili olarak;

    • Karşılaşılabilecek mesleki risklerin önlenmesini sağlamalı,
    • Bu riskler hakkında çalışanları eğitip ve bilgi vermek dâhil her türlü tedbiri alınmalı,
    • Yine risklerle ilgili gerekli oluşabilecek tehlikelere karşı organizasyonun yapılması,
    • Bu organizasyonlar için gerekli araç ve gereçleri sağlamalı,
    • Olası tehlikelere karşı zaman içinde sağlık ve güvenlik tedbirlerinin değişen şartlara uygun hale getirmeli ve
    • Hali hazır mevcut çalışma durumun iyileştirilmesi için çalışmalar yapması gerekmektedir.

    İşveren bununla da kalmayıp ayrıca işyerinde alınan iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerine uyulup uyulmadığını izlemek, denetlemek ve uygunsuzlukların giderilmesini sağlamakla da yükümlü kılınmıştır.

    Mevcut yapılan iş ile ilgili risk değerlendirmesini yapar veya yaptırır. Bu değerlendirme dışarıdan hizmet alımı şekliyle de yaptırılabilir.

    Çalışana görev verirken, çalışanın sağlık ve güvenlik yönünden işe uygunluğunu göz önüne alır. Bunun için “çalışan”a işe girmeden önce kendisiyle ISG-KATİP üzerinden sözleşme yapmış iş yeri hekimi tarafından sağlık durumunu ortaya koyacak muayene yaptırarak EK-2 İşe Giriş Muayene kayıtlarını oluşturur. İşe uygunluğunu tespit ettirir.

    Yeterli bilgi ve talimat verilenler dışındaki çalışanların hayati ve özel tehlike bulunan yerlere girmemesi için gerekli tedbirleri alır.

    Tüm bunları elbette tek başına yapamayacaktır. Bu konuda işyeri dışındaki uzman kişi ve kuruluşlardan hizmet alabilir ama bu hizmet alımı işverenin sorumluluklarını ortadan kaldırmaz.

    Çalışanların iş sağlığı ve güvenliği alanındaki yükümlülükleri de işverenin sorumluluklarını etkilemez. Yani işveren, iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerine uymayan çalışanları tespit edip onları sözlü veya yazılı şekilde uyararak yükümlülüklerini yerine getirmelerini takip etmelidir.

    Tüm bunları yaparken işveren, iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerinin maliyetini çalışanlara yansıtamaz.

    (İSG Kanunu, Madde 4, İşverenin genel yükümlülüğü)

    işverenin yükümlülükleri ni yerine getirirken göz önünde bulundurması gereken ilkeler:

    a) Risklerden kaçınmak.
    b) Kaçınılması mümkün olmayan riskleri analiz etmek.
    c) Risklerle kaynağında mücadele etmek.
    ç) İşin kişilere uygun hale getirilmesi için işyerlerinin tasarımı ile iş ekipmanı, çalışma şekli ve üretim metotlarının seçiminde özen göstermek, özellikle tekdüze çalışma ve üretim temposunun sağlık ve güvenliğe olumsuz etkilerini önlemek, önlenemiyor ise en aza indirmek.
    d) Teknik gelişmelere uyum sağlamak.
    e) Tehlikeli olanı, tehlikesiz veya daha az tehlikeli olanla değiştirmek.
    f) Teknoloji, iş organizasyonu, çalışma şartları, sosyal ilişkiler ve çalışma ortamı ile ilgili faktörlerin etkilerini kapsayan tutarlı ve genel bir önleme politikası geliştirmek.
    g) Toplu korunma tedbirlerine, kişisel korunma tedbirlerine göre öncelik vermek.
    ğ) Çalışanlara uygun talimatlar vermek.

    (İSG Kanunu, Madde 5, Risklerden korunma ilkeleri)

    Dr. Fatih Hakan ÇAM
    İşyeri Hekimi

    Yayım Tarihi: 09.07.2017
    Güncelleme Tarihi: 30.09.2017

  • İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu Kimler İçin Geçerlidir?

    İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kimleri kapsar?
    Hangi işyerleri İSG kapsamındadır, hangileri muaf tutulmuştur?

    İşyeri hekimleri ve işverenlerin sahada en sık karşılaştığı bu soruların cevabı, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 2. maddesinde açıkça düzenlenmiştir.

    Bu yazıda, İSG Kanunu’nun kimler için geçerli olduğu, hangi işyerlerinde İSG faaliyetlerinin zorunlu olduğu ve kanun kapsamı dışında kalan istisnalar net ve sade şekilde ele alınmaktadır.

    İSG Kanunu Kimler İçin Geçerlidir?

    6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu;

    • Kamu ve özel sektöre ait tüm işlere ve işyerlerine,
    • Bu işyerlerinin işverenleri ve işveren vekillerine,
    • Çırak ve stajyerler dâhil olmak üzere tüm çalışanlara,
    • İşyerinin faaliyet konusuna bakılmaksızın uygulanır. (6331 sayılı Kanun, Madde 2)

    👉 Bir işyerinde çalışan sıfatı taşıyan herkes, unvanı ne olursa olsun İSG Kanunu kapsamındadır.

    Çıraklar ve Stajyerler İSG Kapsamında mı?

    Evet.

    Kanun açık şekilde çırak ve stajyerleri çalışan tanımı içine almıştır.

    • Meslek lisesi öğrencisi,
    • Üniversite stajyeri,
    • SGK primi başka bir kurum tarafından yatırılan stajyerler

    dahi fiilen çalıştıkları işyerinde, o işyerinin çalışanı gibi değerlendirilir.

    🔍 Bu ne anlama gelir?

    • Risk değerlendirmesine dâhil edilirler
    • İSG eğitimleri verilmelidir
    • Acil durum planlarında yer alırlar
    • İş kazası ve meslek hastalığı açısından korunmaları zorunludur

    Bu noktada işyeri hekiminin ve işverenin sorumluluğu kesintisiz devam eder.

    İSG Kanununun Uygulanmadığı Yerler (Muafiyetler)

    6331 sayılı Kanun’un 2. maddesinde açıkça belirtilen istisnalar şunlardır:

    İSG Kanunu Kapsamı Dışında Kalan Faaliyetler

    • Türk Silahlı Kuvvetleri, genel kolluk kuvvetleri ve Millî İstihbarat Teşkilatı faaliyetleri
      (Ancak askerî fabrika, bakım merkezi ve dikimevleri hariçtir)
    • Afet ve acil durum birimlerinin müdahale faaliyetleri
    • Ev hizmetleri
    • Hiçbir çalışan istihdam etmeksizin, kendi nam ve hesabına mal veya hizmet üretenler
    • Hükümlü ve tutuklulara yönelik infaz hizmetleri sırasında, iyileştirme kapsamında yapılan:
      • işyurdu,
      • eğitim,
      • meslek edindirme,
      • güvenlik faaliyetleri

    Bu alanlar İSG Kanunu’ndan muaf tutulmuştur.

    Denizyolu Taşımacılığı Artık İSG Kapsamında mı?

    Evet.
    Kanunun ilk hâlinde yer alan “denizyolu taşımacılığı yapan araçların uluslararası seyrüsefer hâlleri” istisnası;

    • Anayasa Mahkemesi’nin 14/05/2015 tarihli ve E:2014/177, K:2015/49 sayılı kararı ile iptal edilmiştir.

    🔔 Güncel durum:

    • Denizyolu taşımacılığı yapan araçlar,
    • Uluslararası seyrüsefer hâlinde dahi

    İş Sağlığı ve Güvenliği yükümlülüklerini yerine getirmek zorundadır.

    Güvenlik Birimleri Tamamen Kapsam Dışı mı?

    Hayır, burada kritik bir ayrım vardır:

    • Askerî operasyonel faaliyetler,
    • Polislik ve istihbarat görevleri kanun kapsamı dışındadır.

    Ancak;

    • TSK’ya ait askerî fabrikalar,
    • bakım-onarım merkezleri,
    • dikimevleri

    gibi işçi çalıştırılan yerlerde, işveren sıfatı oluştuğundan İSG yükümlülükleri tam olarak geçerlidir.

    Kendi Nam ve Hesabına Çalışanlar İçin İSG Zorunlu mu?

    Hayır.
    Eğer bir kişi:

    • Hiçbir çalışan istihdam etmiyorsa,
    • Kendi nam ve hesabına çalışıyorsa,

    bu faaliyetler için İSG Kanunu uygulanmaz.

    📌 Bu durumda:

    • İşyeri hekimi görevlendirme zorunluluğu yoktur
    • İş güvenliği uzmanı zorunlu değildir
    • Risk değerlendirmesi, acil durum planı, İSG eğitimi gibi evraklar aranmaz

    Ancak yanına bir çalışan alındığı anda, tüm İSG yükümlülükleri başlar.

    Bilgilendirme Notu:
    Bu yazı, iş sağlığı ve güvenliği alanında genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Uygulamada tereddüt edilen durumlarda güncel mevzuat ve yargı kararları esas alınmalı, gerekli hâllerde hukuki görüş alınmalıdır.

    Daha fazla işyeri hekimlerine yönelik güncel içerik ve pratik bilgi için Instagram hesabımı takip edebilirsiniz: @issagligi