İşyeri Hekimlerinin Görevleri: 6331 Sayılı İSG Kanunu ve Uygulamalar

İşyeri hekimleri, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu (İSG Kanunu) kapsamında, işyerinde
çalışanların sağlığını korumak, geliştirmek ve çalışma ortamındaki riskleri yönetmekle
yükümlü olan temel iş sağlığı profesyonelleridir. Bu rehber, işyeri hekimlerinin görevlerini,
uygulamalarını ve meslek hastalıklarının önlenmesindeki rollerini klinik bir rehber
niteliğinde sunmayı amaçlamaktadır.

6331 Sayılı İSG Kanunu ve İşyeri Hekiminin Görevleri

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin
yürütülmesini düzenleyen temel mevzuattır. Bu Kanun’a göre işyeri hekimlerinin görevleri,
özellikle şunlardır:

• İşyerinde Sağlık Gözetimi: Çalışanların sağlık durumlarını izlemek, işe giriş,
  periyodik ve işten ayrılma muayenelerini yapmak.
• Çalışma Ortamı Gözetimi: İşyerindeki fiziksel, kimyasal, biyolojik ve
  psikososyal risk etkenlerini belirlemek, maruziyet düzeylerini ölçmek ve değerlendirmek.
• Risk Değerlendirmesi (RD): İşyerindeki tehlikeleri belirlemek, riskleri analiz etmek
  ve bu riskleri kontrol altına almak için önerilerde bulunmak.
• Sağlık Eğitimleri: Çalışanlara iş sağlığı ve güvenliği konularında eğitim vermek ve
  bilinçlendirmek.
• Meslek Hastalıklarının Bildirimi ve SGK Süreci: Meslek hastalıklarını tespit etmek,
  bildirimde bulunmak ve SGK süreçlerini takip etmek.
• İşyeri Ziyareti ve Risk Değerlendirmesi: İşyerlerini düzenli olarak ziyaret etmek,
  risk değerlendirmesi yapmak ve koruyucu önlemlerin alınmasını sağlamak.
• Koruyucu ve Önleyici Tedbirler: İşyerindeki riskleri ortadan kaldırmak veya azaltmak
  için gerekli önlemleri almak ve uygulamak.

Tanı Kriterleri, Maruziyet Sınırları ve Klinik Tablo

Meslek hastalıklarının tanısı, maruz kalınan etkenlere, klinik tabloya ve maruziyet
sınırlarına göre belirlenir. Her bir kimyasal madde, fiziksel etken veya biyolojik etken için
belirlenmiş maruziyet sınır değerleri (MAK, TLV, OEL vb.) bulunmaktadır. İşyeri hekimi, bu
sınır değerleri göz önünde bulundurarak çalışanların sağlık durumlarını değerlendirmelidir.

Örnek Vaka Yaklaşımı: Bir metal işleme atölyesinde çalışan bir işçinin solunum
sistemini etkileyen toz maruziyeti nedeniyle göğüs radyografisi ve solunum fonksiyon
testleri ile değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu durumda işyeri hekimi, tozun türünü,
parçacık boyutunu ve maruziyet süresini dikkate alarak uygun tetkikleri istemelidir.

Meslek Hastalığı Bildirimi ve SGK Süreci (Türkiye Mevzuatı)

İş kazası veya meslek hastalığı şüphesi olan durumlarda, işveren veya işyeri hekimi, ilgili mevzuatta
belirtilen süreler içinde (genellikle iş kazası için derhal, meslek hastalığı şüphesi için 3 iş günü
içinde) SGK’ya ve ilgili mercilere bildirimde bulunmakla yükümlüdür. Bu bildirimler için
“İş Kazası ve Meslek Hastalığı Bildirim Formu” kullanılmaktadır.

İşyeri Ziyareti, Risk Değerlendirmesi ve Koruyucu Önlemler

İşyeri hekiminin temel görevlerinden biri, işyerini tanımak, çalışma ortamını gözetmek ve
çalışanların sağlık durumlarını izlemektir. Bu kapsamda;

• İşyeri Ziyareti: İşyerinin üretim akışını, kullanılan maddeleri, makine ve
  donanımı, çalışma koşullarını ve çalışma ilişkilerini tanımak.
• Risk Değerlendirmesi (RD): İşyerindeki tehlikeleri belirlemek, riskleri analiz etmek
  ve kontrol önlemlerini belirlemek.
• Koruyucu Önlemler: Toplu koruma önlemlerini (mühendislik ve idari kontroller)
  önceliklendirmek ve bunlara ek olarak kişisel koruyucu donanımları (KKD) seçmek ve
  kullanımını sağlamak.

İşyeri hekimi, risk değerlendirmesi sonuçlarına göre çalışanların sağlık gözetimini planlamalıdır.
Bu planlama, işin niteliğine, maruz kalınan etkenlere ve yasal düzenlemelere uygun olarak
yapılmalıdır.

Yaptırımlar ve Yasal Sorumluluklar

6331 sayılı İSG Kanunu ve ilgili yönetmeliklere uyulmadığı takdirde, işveren ve işyeri hekimleri
için çeşitli yaptırımlar öngörülmüştür. Bu yaptırımlar, idari para cezalarından, işyerinin
kapatılmasına kadar değişebilir. İşyeri hekimlerinin görevlerini aksatması durumunda,
mesleki ve hukuki sorumlulukları da söz konusu olacaktır.