İş Sağlığı ve Meslek Hastalıkları

Yazar: Fatih Hakan ÇAM

  • Titreşimli İşlerde Özel Koşullar

    Deniz ve hava taşımacılığında; çalışanların sağlık ve güvenliğinin korunmasıyla ilgili genel ilkelere uyulması koşuluyla, bütün vücut titreşimi bakımından, işin ve işyerinin özellikleri açısından, alınan tüm teknik ve idari önlemlere rağmen maruziyet sınır değerlerine uyulmasının mümkün olmadığı koşullarda, maruziyet sınır değerleri aranmaz. Bu işlerde çalışılmaya devam edilir.

    Ayrıca çalışanın mekanik titreşim maruziyetinin genellikle maruziyet eylem değerlerinin altında olduğu ama zaman zaman belirgin değişiklikler gösterdiği ve maruziyet sınır değerini aştığı durumlarda da maruziyet sınır değerleri aranmaz. Bu durumda; 40 saatlik ortalama maruziyet değeri, maruziyet sınır değerinden düşük olmalı ve çalışma ortamındaki farklı kaynakların neden olacağı toplam riskin, maruziyet sınır değerine ulaşıldığında oluşabilecek riskten daha az olduğu kanıtlanmalıdır.

    Bu tür uygulamalar esnasında özel koşullar dikkate alınarak ortaya çıkan risklerin en aza indirildiği ve ilgili çalışanların uygun sağlık gözetimine tabi tutuldukları Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı iş müfettişlerince tespit edilmesi halinde dört yıl bu şekilde çalışabilmeleri için izin verilebilir. Bu zaman zarfında mevcut durum, iyileştirici koşullar en kısa sürede sağlanarak ortadan kaldırılır.

  • Titreşimli İşlerde Sağlık Gözetimi

    Sağlık gözetimi sonucunda, çalışanda mekanik titreşime maruz kalmanın sonucu olarak tanımlanabilir bir hastalık veya olumsuz bir sağlık etkisi saptanması halinde:[tie_list type=”checklist”]

    • Çalışan, işyeri hekimi tarafından kendisi ile ilgili sonuçlar hakkında bilgilendirilir. Çalışanların özellikle, maruziyetin sona ermesinin ardından yapılacak sağlık gözetimi ile ilgili bilgi ve önerileri alması sağlanır.
    • İşverene tıbbi gizlilik içinde sağlık gözetiminde saptanan dikkate değer bulgular bildirilir. Bildirimin yazılı olarak yapılması uygun olur.[/tie_list]

    Bu bilgilendirme üzerine işveren (iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi ile koordinasyon kurarak) [tie_list type=”plus”]

    • İş yerinde yapılan risk değerlendirmesini gözden geçirir,
    • Riskleri önlemek veya azaltmak için alınan önlemleri gözden geçirir,
    • Çalışanın titreşime maruz kalmayacağı başka bir işte görevlendirilmesi de dahil, riskleri önlemek veya azaltmak için gerekli tüm tedbirleri alır,
    • Benzer biçimde maruz kalan çalışanların sağlık durumunun gözden geçirilmesi için düzenli bir sağlık gözetiminin uygulanmasını sağlar. Böyle durumlarda işyeri hekimi, maruz kalan çalışanlar için tıbbi muayene isteyebilir.[/tie_list]

  • Titreşimli işlerde çalışanların bilgilendirilmesi ve eğitimi

    İşveren; işyerinde mekanik titreşime maruz kalan çalışanların veya temsilcilerinin, işyerinde gerçekleştirilen risk değerlendirmesi sonuçları ve özellikle de aşağıdaki konularda bilgilendirilmelerini ve eğitilmelerini sağlar;

    a) Mekanik titreşimden kaynaklanabilecek riskleri önlemek veya en aza indirmek amacıyla alınan önlemler,

    b) Maruziyet sınır değerleri ve maruziyet eylem değerleri,

    c) Mekanik titreşimden kaynaklanabilecek risklerin değerlendirilmesi ve ölçüm sonuçları ile kullanılan iş ekipmanlarından kaynaklanabilecek yaralanmalar,

    ç) Mekanik titreşime bağlı yaralanma belirtilerinin niçin ve nasıl tespit edileceği ve bildirileceği,

    d) Çalışanların hangi şartlarda sağlık gözetimine tabi tutulacağı,

    e) Mekanik titreşime maruziyeti en aza indirecek güvenli çalışma uygulamaları.

  • Titreşim maruziyetin önlenmesi veya azaltılması

    Riskler ile kaynağında mücadelenin uygulanabilirliği ve teknik gelişmeler dikkate alınarak, mekanik titreşime maruziyetten kaynaklanabilecek riskler kaynağında yok edilir veya en aza indirilir.

    Maruziyetin önlenmesi veya azaltılmasında risklerden korunma ilkelerine uyulur.

    Çalışanın maruziyeti, hiçbir koşulda maruziyet sınır değerlerini aşmayacaktır. Tüm kontrol tedbirlerinin alınmasına rağmen, maruziyet sınır değerinin aşıldığının tespit edildiği durumlarda, işveren mekanik titreşime ve yol açabileceği risklere maruziyeti en aza indirmek için özellikle

    a) Mekanik titreşime maruziyeti azaltan başka çalışma yöntemlerini seçmek.

    b) Yapılan iş göz önünde bulundurularak, mümkün olan en düşük düzeyde titreşim oluşturan, ergonomik tasarlanmış uygun iş ekipmanını seçmek.

    c) Titreşime maruziyeti azaltmak için bütün vücut titreşimini etkili bir biçimde azaltan oturma yerleri, el-kol sistemine aktarılan titreşimi azaltan el tutma yerleri ve benzeri yardımcı ekipman sağlamak.

    ç) İşyeri, işyeri sistemleri ve iş ekipmanları için uygun bakım programları uygulamak.

    d) İşyerini ve çalışma ortamını uygun şekilde tasarlamak ve düzenlemek.

    e) Mekanik titreşime maruziyetlerini azaltmak amacıyla, iş ekipmanını doğru ve güvenli bir şekilde kullanmaları için çalışanlara gerekli bilgi ve eğitimi vermek.

    f) Maruziyet süresi ve düzeyini sınırlandırmak.

    g) Yeterli dinlenme aralarıyla çalışma sürelerini düzenlemek.

    ğ) Mekanik titreşime maruz kalan çalışana soğuktan ve nemden koruyacak giysi sağlamak hususlarını dikkate alarak teknik ve organizasyona yönelik önlemleri içeren bir eylem planı oluşturur ve uygulamaya koyar.

    Bu hususlar dışında ayrıca maruziyet sınır değerinin aşılmasının nedenlerini belirler ve bunun tekrarını önlemek amacıyla, koruma ve önlemeye yönelik gerekli tedbirleri alır.

  • Titreşim için risk değerlendirmesi

    Mekanik titreşimden kaynaklanabilecek riskleri değerlendirirken titreşim maruziyetinin aralıklı titreşim veya tekrarlanan şoklara maruziyet de dahil türü, titreşimin düzeyi ve süresi göz önünde bulundurulmalıdır.

    Maruziyet sınır değerleri ve maruziyet eylem değerleri tespit edilerek etkilerinin analiz edilmesi gerekir.

    Titreşime maruz kalabilecek başta özel politika gerektiren gruplar ile kadın çalışanlar olmak üzere tüm çalışanların sağlık ve güvenliklerine olan etkileri göz önünde bulundurulmalıdır.

    Mekanik titreşim ile çalışma ortamı arasındaki veya mekanik titreşim ile diğer iş ekipmanları arasındaki etkileşimlerin, çalışanların sağlık ve güvenliğine olan dolaylı etkileri de gözden kaçmaması gereken noktalardır.

    İş esnasında kullanılan ekipmanlarının imalatçıları tarafından mevzuata uygun şekilde hazırlanmış bilgilerine (kullanma kılavuzu) göz atarak bu ekipmanların mekanik titreşim düzeylerinin de risk değerlendirmesi esnasında göz önünde bulundurulması gerekir.

    Mekanik titreşime maruziyet düzeyini azaltacak şekilde tasarlanmış alternatif bir iş ekipmanının bulunup bulunmadığı araştırılmalı ve gerekli görüldüğü durumlarda maruziyet değeri aşan işlerde bu ekipmanla değişiklik yapılmalı.

    Bütün vücut titreşimine maruziyetin, işverenin sorumluluğundaki normal çalışma saatleri dışında da devam edip etmediğine, çalışma koşullarında sıcaklığın düşük olup olmadığına ve periyodik yapılan sağlık gözetiminden elde edilen en güncel bilgilere dikkat edilmelidir.

  • Titreşim Maruziyetinin Belirlenmesi

    İşveren, çalışanların maruz kaldığı mekanik titreşim düzeyini, işyerinde gerçekleştirilen risk değerlendirmesinde ele alır, gerekiyor ise ölçümler yaptırarak mekanik titreşime maruziyeti belirlemelidir.

    (Bu ölçümler, 20/08/2013 tarihli ve 28741 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İş Hijyeni Ölçüm, Test ve Analizi Yapan Laboratuvarlar Hakkında Yönetmeliğe göre yapılmaktadır.)

    – Çalışanın el-kol titreşimine maruziyetinin ölçümü
    – Çalışanın bütün vücut titreşimine maruziyetinin ölçümü

    Mekanik titreşime maruziyet düzeyi değerlendirilirken aşağıdakiler dikkate alınır:

    a) Kullanılan ekipmanla yapılan çalışmalardan elde edilen gözlem sonuçları.

    b) Ekipmanın üreticisinden elde edilecek bilgi de dahil olmak üzere, ekipmanda veya ekipmanın kullanıldığı özel koşullarda oluşabilecek titreşimin büyüklüğü hakkındaki bilgiler.

    Bu değerlendirme özel aygıt ve uygun yöntem kullanılarak yapılacak ölçüm yerine geçmez.

  • Titreşim için maruziyet sınır değerleri ve maruziyet eylem değerleri

    El-kol titreşimi için;

    1) Sekiz saatlik çalışma süresi için günlük maruziyet sınır değeri: 5 m/s2.
    2) Sekiz saatlik çalışma süresi için günlük maruziyet eylem değeri: 2,5 m/s2.

    Bütün vücut titreşimi için;

    1) Sekiz saatlik çalışma süresi için günlük maruziyet sınır değeri: 1,15 m/s2.
    2) Sekiz saatlik çalışma süresi için günlük maruziyet eylem değeri: 0,5 m/s2.

  • Gürültülü İşlerde Sağlık Gözetimi

    Gürültüye bağlı olan herhangi bir işitme kaybında erken tanı konulması ve çalışanların işitme kabiliyetinin korunması amacıyla;

    İşveren;[tie_list type=”lightbulb”]

    • Kanunen belirlenmiş durumlarda,
    • İşyerinde gerçekleştirilen risk değerlendirmesi sonuçlarına göre gerekli görüldüğü hallerde,
    • İşyeri hekimince belirlenecek düzenli aralıklarla çalışanların sağlık gözetimine tabi tutulmalarını sağlar. [/tie_list]

    En yüksek maruziyet eylem değerlerini (85 dB) aşan gürültüye maruz kalan çalışanlar için, işitme testleri işverence yaptırılır.

    Risk değerlendirmesi ve ölçüm sonuçlarının bir sağlık riski olduğunu gösterdiği yerlerde, en düşük maruziyet eylem değerlerini (80 dB) aşan gürültüye maruz kalan çalışanlar için de işitme testleri yaptırılabilir.

    İşitme ile ilgili sağlık gözetimi sonucunda, çalışanda tespit edilen işitme kaybının işe bağlı gürültü nedeniyle oluştuğunun tespiti halinde;

    Çalışan, işyeri hekimi tarafından, kendisi ile ilgili sonuçlar hakkında bilgilendirilir.

    İşveren;
    1) İşyerinde yapılan risk değerlendirmesini gözden geçirir.
    2) Riskleri önlemek veya azaltmak için alınan önlemleri gözden geçirir.
    3) Riskleri önlemek veya azaltmak için çalışanın gürültüye maruz kalmayacağı başka bir işte görevlendirilmesi gibi gerekli görülen tedbirleri uygular.
    4) Benzer biçimde gürültüye maruz kalan diğer çalışanların, sağlık durumunun gözden geçirilmesini ve düzenli bir sağlık gözetimine tabi tutulmalarını sağlar.

  • Gürültüde çalışanların görüşlerinin alınması ve katılımlarının sağlanması

    İşveren, bu Yönetmeliğin kapsadığı konularda ve özellikle;[tie_list type=”checklist”]

  • Gürültülü İşyerlerinde Çalışanların Bilgilendirilmesi ve Eğitimi

    İşveren, işyerinde 5 inci maddede belirtilen en düşük maruziyet eylem değerlerine eşit veya bu değerlerin üzerindeki gürültüye maruz kalan çalışanların veya temsilcilerinin gürültü maruziyeti ile ilgili olarak ve özellikle; [tie_list type=”cons”]