Pnömokonyoz İzleme Birimine Sevk: Gerekli Belgeler ve Süreç

Pnömokonyoz İzleme Birimine Sevk: Gerekli Belgeler ve Süreç

Pnömokonyoz, tozlu ortamlarda uzun süreli ve yoğun maruziyet sonucu gelişen, akciğerlerin parankiminde ilerleyici fibrozis ile karakterize, mesleki bir hastalıktır. Bu hastalığın erken teşhisi, takibi ve yönetimi, işyeri hekimlerinin sorumluluğundadır. Pnömokonyoz şüphesi olan hastaların Pnömokonyoz İzleme Birimine sevk edilmesi, gerekli belgelerin eksiksiz hazırlanması ve doğru bir süreç izlenmesi büyük önem taşımaktadır.

Bu rehber, işyeri hekimlerine yönelik olarak pnömokonyoz izleme birimine sevk sürecini, gerekli belgeleri ve izlenmesi gereken adımları detaylandırmayı amaçlamaktadır.

1. Pnömokonyoz Tanı Kriterleri ve Maruziyet Sınırları

Pnömokonyoz tanısı, genellikle tozlu ortamlarda çalışan işçilerin akciğer grafilerinin değerlendirilmesi ile konulmaktadır. Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) tarafından geliştirilen Pnömokonyoz Radyografileri Uluslararası Sınıflandırması (ILO 2000) kullanılmaktadır. Bu sınıflandırma, radyografik bulguları 4 kategoriye ayırmaktadır:

• 0. Kategori: Mevcut olmayan ya da kategori 1’den daha az yoğun olan küçük opasiteler
• I. Kategori: Küçük opasitelerin varlığı (a-c boyutları), ancak genel olarak temiz çalışılan işyerlerinde
• II. Kategori: Küçük opasitelerin artan yoğunluğu, profilde daha belirgin görülen küçük ve orta boy opasiteler
• III. Kategori: Büyük opasiteler (10 mm’yi aşan boyutlar)

Maruziyet Sınırları:

Solunabilir silika tozu, fırınlardan çıkan toz, döküm kumu ile dökümlerin itip çıkarılması ve silkelenmesi (sarsak), döküm temizleme, zımparalama, taşlama ve kum püskürtme işlemlerinde oluşan tozun maruziyet sınır değerleri, işin niteliğine ve maruziyet süresine göre değişmektedir. Bu değerler, ilgili yönetmeliklerde (örneğin, 14.09.1990 tarih ve 20635 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Maden ve Taşocakları İşletmelerinde ve Tünel Yapımında Tozla Mücadeleyle İlgili Yönetmelik”) belirtilmiştir.

2. Klinik Tablo

Pnömokonyozun erken dönemlerinde genellikle belirti vermeyebilir. Hastalık ilerledikçe aşağıdaki belirtiler ortaya çıkabilir:

• Öksürük
• Nefes darlığı
• Balganlı balgam
• Göğüste sıkıntı hissi
• Solunum zorluğu
• Ağır vakalarda kalp yetmezliği ve pulmoner hipertansiyon

3. Meslek Hastalığı Bildirimi ve SGK Süreci

Meslek hastalığı şüphesi veya tanısı alan bir çalışanın SGK’ya bildirimi, hastalığın öğrenilmesinden sonraki 3 iş günü içinde yapılmalıdır. Bu bildirim için “İş Kazası ve Meslek Hastalığı Bildirim Formu” kullanılmalıdır.

Gerekli Belgeler ve Süreç Adımları

Pnömokonyoz şüphesi ile Pnömokonyoz İzleme Birimine sevk edilecek bir hastanın işyeri hekiminin hazırlaması gereken belgeler ve izlenmesi gereken süreç aşağıdaki gibidir:

Adım 1: Ön Bilgilendirme ve Başvuru

• Hastanın durumu hakkında işyeri hekiminin genel bir ön bilgilendirme yapması.
• Hastanın İSG-YS kapsamında yer alan risk değerlendirmesi, İSG performans izleme ve sağlık tehlikeleri ile ilgili adımları gözden geçirmesi.
• İşyerinin genel sağlık gözetimi ve risk değerlendirmesi çalışmalarına katılımının sağlanması.

Adım 2: Gerekli Belgelerin Hazırlanması

• PA Akciğer Grafisi: ILO (2000) Pnömokonyoz Radyografileri Uluslararası Sınıflandırması’na göre çekilmiş, en az 35×35 cm boyutlarında, A veya B okuyucu tarafından değerlendirilmiş PA akciğer grafisi (Kalite 1, 2, 3 veya 4).
• Solunum Fonksiyon Testleri: FVC, FEV1 ve FEV1/FVC değerlerinin %80’in altında olmaması gerekir.
• Odyometri Testi: Gürültüye bağlı işitme kaybı riskini değerlendirmek amacıyla yapılmalıdır.
• Tam Kan Sayımı ve Biyokimya Testleri: Kurşun, civa, arsenik, kadmiyum, manganez, krom gibi ağır metaller ve diğer kimyasalların maruziyetini değerlendirmek için gerekli kan ve idrar testleri yapılmalıdır.
• İş Akış Şeması ve Kullanılan Hammaddeler Hakkında Bilgi: İşyerinin üretim akım şeması, kullanılan kimyasalların malzeme güvenlik bilgi formları (MSDS) ve diğer hammaddeler hakkında bilgi işyeri hekimi tarafından temin edilmelidir.
• İşverenin Taahhüdü: İşverenin İSG politikası ve taahhüdünü içeren belge.
• Yıllık İSG Hedefleri ve Programı: İşyerinin İSG hedeflerini ve bu hedeflere ulaşmak için planlanan faaliyetleri gösteren belge.
• İş Kazası ve Meslek Hastalığı Bildirim Formları: Varsa, iş kazaları ve meslek hastalıkları ile ilgili bildirim formları.
• Kişisel Koruyucu Donanım (KKD) Kayıtları: Kullanılan KKD’lerin listesi ve kayıtları.

Adım 3: Sevk Süreci ve Pnömokonyoz İzleme Birimine Başvuru

• Yukarıda belirtilen belgeler eksiksiz olarak hazırlandıktan sonra, hasta ile birlikte Pnömokonyoz İzleme Birimine sevk edilmelidir.
• Sevk sırasında hastanın adı, soyadı, mesleği, çalıştığı bölüm, iş kazası veya meslek hastalığı tanısı/şüphesi, alınan ilk ve periyodik muayene sonuçları, akciğer grafisi ve solunum fonksiyon testleri gibi ilgili belgeler de eksiksiz olarak hazırlanarak birlikte gönderilmelidir.
• İşyeri hekimi, sevk edilen hastanın durumunu ve izlenecek yolu belirleyerek hastayı yönlendirmelidir.

Adım 4: Pnömokonyoz İzleme Birimi Tarafından Yapılacak İşlemler

• Pnömokonyoz İzleme Birimi, gelen hastanın belgelerini inceleyerek gerekli değerlendirmeleri yapacaktır.
• ILO sınıflandırmasına göre akciğer grafisi değerlendirilecek ve gerekli görülen durumlarda ek incelemeler (solunum fonksiyon testi, biyolojik izlem vb.) istenebilecektir.
• Mesleki maruziyetin değerlendirilmesi ve risklerin belirlenmesi amacıyla gerekli çalışmalar yapılacaktır.
• Sonuçlara göre işyeri hekimi bilgilendirilecek ve gerekli önleyici tedbirler alınması konusunda önerilerde bulunulacaktır.

Önemli Notlar:

• Tüm süreçlerde, işyeri hekimi ve işveren işbirliği esastır.
• Çalışanların bilgilendirilmesi ve katılımı sağlanmalıdır.
• Periyodik muayeneler ve işyeri denetimleri düzenli olarak yapılmalıdır.

Kaynaklar