İşyerinde sıkça karşılaşılan ve iş sağlığı açısından önemli bir sorun olan karpal tünel sendromu (KTS), tekrarlayan el hareketleri, uygunsuz pozisyonlarda çalışma, sıkı kavrama, avuç içinde mekanik stres ve el-kol titreşimi gibi faktörlerle ilişkilidir.
KTS’nin Meslek Hastalığı Sayılması İçin Kriterler:
• Tekrarlayan El Hareketleri:
İşin niteliği gereği el ve bileğin tekrarlayan hareketlere maruz kalması.
• Uygunsuz Pozisyonlar:
Çalışma sırasında el ve bileğin uzun süreli olarak doğal olmayan pozisyonlarda kalması.
• Sıkı Kavrama:
El ve bilek bölgesinde sıkı kavrama gerektiren işler.
• Mekanik Stres:
Avuç içinde veya bilek bölgesinde mekanik stresin varlığı.
• El-Kol Titreşimi:
İşin yürütülmesi sırasında el ve kola maruz kalan titreşim.
• Duyu Bozuklukları:
Parmaklarda uyuşma, karıncalanma, ağrı gibi duyu bozukluklarının varlığı.
• Karpal Tünel Sendromu Bulguları:
Üç ana sinir sıkışması olarak değerlendirilir.
Tanı Kriterleri:
• Öykü:
Hastanın mesleki öyküsünde tekrarlayan el hareketleri, uygunsuz pozisyonlar, sıkı kavrama, mekanik stres ve el-kol titreşimi gibi faktörlere maruz kalıp kalmadığı sorgulanmalıdır. Ayrıca, hastanın parmaklarında uyuşma, karıncalanma, ağrı gibi duyu bozukluklarının varlığı.
• Fizik Muayene:
Tinnel bulgusu (median sinire vurulduğunda parmaklarda uyuşma, ağrı veya karıncalanma) ve Phalen bulgusu (bileğin tam fleksiyonuyla semptomların ortaya çıkması) gibi spesifik testlerle değerlendirme yapılmalıdır.
• Tanı:
Yukarıdaki bulguların bir arada değerlendirilmesi ile konulur.
Meslek Hastalığı Bildirimi ve SGK Süreci:
• Karpal tünel sendromu, iş kazası veya meslek hastalığı olarak kabul edildiğinde, işyeri hekimi tarafından SGK’ya bildirilmelidir. Bildirim, “İş Kazası ve Meslek Hastalığı Bildirim Formu” kullanılarak yapılmalıdır.
• Bu bildirimin, olayın veya tanının öğrenildiği tarihten itibaren üç iş günü içinde yapılması yasal bir zorunluluktur.
İşyeri Ziyareti, Risk Değerlendirmesi ve Koruyucu Önlemler:
• İşyeri Ziyareti:
İşyeri hekiminin, çalışanın maruz kaldığı risk faktörlerini belirlemek için işyerini ziyaret etmesi gereklidir.
• Risk Değerlendirmesi:
Yapılan işyeri ziyaretinde elde edilen bilgiler ışığında, risk değerlendirmesi yapılmalı ve KTS’ye yol açabilecek tehlikeler belirlenmelidir.
• Koruyucu Önlemler:
- – Ergonomik düzenlemeler yapılmalı, tekrarlayan hareketler azaltılmalı, uygun olmayan çalışma pozisyonlarından kaçınılmalıdır.
- – El bileği atelleri kullanılarak bileğin nötr pozisyonda tutulması sağlanmalıdır.
- – Uygun dinlenme araları verilmeli, işler çalışanlar arasında dönüşümlü olarak yapılmalıdır.
- – Ellerin sıcak tutulması için basit egzersizler yapılmalı veya parmaksız eldivenler kullanılmalıdır.
- – Titreşim etkisini azaltmak için titreşim sönümleyici eldivenler veya araçlar kullanılmalıdır.
- – Gerekli hallerde işyeri hekimi tarafından önerilen tıbbi tedaviler uygulanmalıdır.
Pratik Uygulama ve Vaka Yaklaşımı:
• Örnek Vaka:
Bir montaj hattında çalışan işçide tekrarlayan el hareketleri ve bilek pozisyonuna bağlı olarak gelişen KTS.
• Öykü:
İşçinin gece ve gündüz sürekli olarak aynı hareketi tekrarladığını, bileğini doğal olmayan pozisyonda tuttuğunu belirtmesi.
• Fizik Muayene:
Phalen ve Tinnel testlerinin pozitif bulunması.
• Tanı:
Hastanın mesleki maruziyetine bağlı olarak KTS tanısı konulması.
• Bildirim ve Süreç:
İşyeri hekiminin durumu SGK’ya bildirmesi ve işçiye uygun ergonomik düzenlemeler ve tedavi seçenekleri hakkında bilgi vermesi.
• İyileştirme:
İşyeri hekimi, işverenle işbirliği yaparak işçinin çalışma pozisyonunu düzeltmesini, uygun dinlenme araları verilmesini ve gerekirse tıbbi tedavi uygulanmasını sağlamalıdır.