İşyeri Hekimliğinde Kayıt Tutma: Defterler ve Formlar

İşyeri Hekimliğinde Kayıt Tutma: Zorunlu Defterler ve Formlar

Giriş

İş sağlığı ve güvenliği (İSG) mevzuatına göre işyeri hekimlerinin tutmakla yükümlü olduğu kayıtlar, hem iş kazaları hem de meslek hastalıklarının takibi ve bildirimi açısından büyük önem taşımaktadır. Bu kayıtlar, hem işçinin sağlığını korumak hem de işverenin yasal yükümlülüklerini yerine getirmesini sağlamak amacıyla tutulmaktadır. Bu rehber, işyeri hekimlerinin kayıt tutma yükümlülüklerini, zorunlu defterleri ve formları detaylı bir şekilde açıklamaktadır.

1. Zorunlu Defterler ve Kayıtlar

İşyeri hekimlerinin tutmakla yükümlü olduğu başlıca defterler ve kayıtlar şunlardır:

• İşyeri Hekimliği Sözleşmesi: İşyeri hekiminin işyerinde görev yapmaya başlamadan önce işveren ile yaptığı sözleşmedir. Bu sözleşme, işyeri hekiminin görev, yetki ve sorumluluklarını belirler.
• Protokol Kayıt Defterleri: İl Sağlık Müdürlüğü’nden onaylı olmalıdır. Her muayene işlemi için sırası ile sıra numarası, tarih, adı-soyadı, adresi, yaşı, cinsiyeti, tanı, karar, düşünceler, muayeneyi yapan hekimin kaşesi ve imzası gibi bilgileri içermelidir. Farklı tıbbi birimler için ayrı defterler kullanılmalıdır.
• Laboratuvar Kayıt Defteri: Yapılan tüm laboratuvar analizlerinin kayıtlarını tutar. Bu defter de İl Sağlık Müdürlüğü tarafından onaylı olmalı ve her bir laboratuvar birimi için ayrı tutulmalıdır.
• İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulu Karar Defteri: Kurulun sekretaryasını yürüten iş güvenliği uzmanı tarafından saklanır ve her ay yapılan toplantıların tutanakları işyeri hekimine iletilmelidir.
• Onaylı Defter: İşverenin sorumluluğunda olup, işyeri hekimi ile birlikte doldurularak bir kopyası işyeri hekimince saklanmalıdır.
• İş Kazası ve Meslek Hastalığı Bildirim Formu: İş kazası veya meslek hastalığı şüphesi veya tanısı alan bir çalışanın SGK’ya bildirilmesi için kullanılır.
• İş Göremezlik Belgesi (İstirahat Raporu): İşçinin hastalık veya iş kazası nedeniyle çalışamadığı süreyi belirten rapordur.
• Aşı Kartı: Çalışanların aşı kayıtlarını tutar.
• Bildirimi Zorunlu Hastalıklar Fişi: Sağlık Bakanlığı’na bildirilmesi gereken hastalıklar için kullanılır.
• Zehirlenme Vaka Bildirim Formu: Her zehirlenme vakası için düzenlenir.

2. Muayene Formları

İşyeri hekimlerinin düzenli olarak doldurması gereken başlıca muayene formları şunlardır:

• İşe Giriş Muayene Formu: Çalışanın işe başlarken sağlık durumunu ve işe uygunluğunu değerlendirmek için kullanılır.
• Periyodik (Aralıklı Kontrol) Muayene Formu: Çalışanların sağlık durumlarının belirli periyotlarla takip edilmesi için kullanılır.
• Ağır ve Tehlikeli İşler Muayene Formu: Ağır ve tehlikeli işlerde çalışanların özel sağlık durumlarını değerlendirmek için kullanılır.
• Gece Postalarında Çalışacak Kadın İşçilerin Muayene Formları: Gece çalışan kadın işçilerin sağlık durumlarını değerlendirmek için kullanılır.
• Fizyolojik Muayene Öncesi Yapılan Hazırlık Muayeneleri: Fiziksel muayene öncesinde yapılan temel hazırlıkların kayıt altına alınmasını sağlar.
• Boy ve Ağırlık Ölçümü: Çalışanın boy ve ağırlık ölçümlerini kaydeder.
• Kan Basıncı Ölçümü: Çalışanın kan basıncı değerlerini kaydeder.
• Solunum Fonksiyon Testleri: Akciğerlerin solunum fonksiyonlarını değerlendirmek için kullanılır.
• Odyometri Testleri: İşitme kaybını değerlendirmek için kullanılır.
• Tam Kan Sayımı: Kan hücrelerinin genel durumunu değerlendirmek için kullanılır.
• Kan Sedimentasyonu: Vücuttaki iltihabi durumları değerlendirmek için kullanılır.
• Kimyasal Madde Maruziyeti Olanlarda Kimyasalın Kendisinin ya da Metabolitinin Analizi: Kimyasallara maruz kalan çalışanların vücutlarındaki kimyasal madde veya metabolit düzeylerini ölçmek için yapılır.
• Karaciğer Fonksiyon Testleri: Karaciğerin çalışma durumunu değerlendirmek için yapılır.
• Böbrek Fonksiyon Testleri: Böbreklerin çalışma durumunu değerlendirmek için yapılır.
• Tam İdrar Tetkiki (TİT): İdrar yoluyla atılan maddeleri ve genel sağlık durumunu değerlendirmek için yapılır.
• Kas İskelet Sistemi Muayeneleri: Kas ve iskelet sistemindeki rahatsızlıkları ve hareket kısıtlılıklarını değerlendirmek için yapılır.
• Psikolojik Muayeneler: Dikkat, konsantrasyon, hafıza, algı gibi psikolojik fonksiyonları değerlendirmek için yapılır.
• Psikiyatrik Muayeneler: Depresyon, anksiyete gibi psikolojik durumları değerlendirmek için yapılır.

3. İşyeri Ziyareti ve Risk Değerlendirmesi

İşyeri hekiminin temel görevlerinden biri de işyerini tanımak, çalışma ortamını gözlemlemek ve risk değerlendirmesi yapmaktır. Bu süreçte:

• İşyerindeki tehlikeleri belirlemeli, risk analizinin ve RD’nin yapılmasını sağlamalı ve bu çalışmalara katılmalıdır.
• Çalışma ortamının gözetimini yapmalı, işyerinde İSG yönünden yapılması gereken periyodik bakım, kontrol ve ölçümleri planlamalı ve uygulanmasını kontrol etmelidir.
• İşyerinde kaza, yangın veya patlamaların önlenmesi için mevzuata uygun çalışmalar yapmalı ve uygulamaları takip etmelidir.
• Acil durum planlarının hazırlanmasını sağlamalı, periyodik olarak eğitimleri ve tatbikatları yaptırmalıdır.
• Malzeme Güvenlik Bilgi Formları (MGBF-MSDS) ile ortam ölçüm sonuçlarını karşılaştırmalıdır.

4. Meslek Hastalığı Bildirimi ve SGK Süreci (Türkiye Mevzuatı)

İş kazası veya meslek hastalığı şüphesi veya tanısı alan bir çalışanın SGK’ya bildirimi, öğrendikten sonraki üç iş günü içinde yapılmalıdır. Bu bildirim için “İş Kazası ve Meslek Hastalığı Bildirim Formu” kullanılır.

Bildirim Yükümlülüğü:

• İşveren veya İşveren Vekili: İş kazası veya meslek hastalığı şüphesi veya tanısı alan çalışanı bildirmekle yükümlüdür.
• Sağlık Kurumları: Meslek hastalığı şüphesi veya tanısı koyduklarında, durumu derhal işverene ve ilgili SGK birimlerine bildirmekle yükümlüdürler.

SGK Süreci:

Bildirim yapıldıktan sonra SGK, gerekli incelemeleri yaparak iş kazası veya meslek hastalığı olup olmadığına karar verir. Karar sonucunda işçiye gerekli ödemeler (sürekli işgöremezlik geliri, geçici iş göremezlik ödeneği vb.) yapılır.

Meslek Hastalığı Bildirim Formu:

Bu form, iş kazası ve meslek hastalığı şüphesi veya tanısı alan çalışanın bilgilerini, kazanın oluş şeklini, nedenlerini, alınan ilk yardım önlemlerini, yapılan tedavileri ve işyeri bilgilerini içermelidir. SGK’ya yapılan bildirimlerde bu form kullanılır.

Örnek Formlar:

Ek-2 İşyeri İş Sağlığı ve Güvenliği Koşulları Durum Saptama Formu

Ek-5 Denetimlerde İstenebilecek Bazı Belgeler

Ek-10 Ulusal Düzenlemelere Göre Bazı Tetkiklerin Yapılma Sıklığı

Ek-13 İş Sağlığı Profesyonelleri İçin Etik Kurallar

Ek-12 Bazı Yönetmeliklerde Belirtilen Çalışanlara Verilecek Eğitim Konuları

Sonuç

İşyeri hekimlerinin doğru ve eksiksiz kayıt tutması, hem işçinin sağlığını korumak hem de yasal yükümlülükleri yerine getirmek açısından kritik öneme sahiptir. Bu kayıtlar, aynı zamanda işyerindeki risklerin belirlenmesi, değerlendirilmesi ve kontrol altına alınması süreçlerinde de temel bir veri kaynağı oluşturur.