İşyeri Hekiminin Koroner Arter Hastalığı Yönetimindeki Rolü

İşyeri Hekiminin Koroner Arter Hastalığı Yönetimindeki Rolü

Koroner Arter Hastalığı (KAH), günümüzün en önemli halk sağlığı sorunlarından biri olup, iş kazaları ve meslek hastalıkları
ile birlikte ölümlere yol açan önemli bir morbiditedir. İşyeri hekimleri, KAH’ın önlenmesi, erken tanısı ve yönetimi
konusunda kritik bir role sahiptir. Bu rehber, işyeri hekimlerinin KAH yönetimindeki rolünü klinik bir rehber
nitelikte sunmayı amaçlamaktadır.

Tanı Kriterleri ve Klinik Tablo

Koroner arter hastalığı (KAH), genellikle aşağıdaki risk faktörlerinin varlığında:

• Hipertansiyon
• Diabetes Mellitus
• Hiperlipidemi
• Sigara kullanımı
• Obezite
• Ailede erken başlangıçlı KAH öyküsü
• Fiziksel hareketsizlik
• Psikososyal stres

Klinik tablo genellikle göğüs ağrısı (anjina pektoris) ile karakterizedir. Ancak, atipik semptomlar da görülebilir.
Nefes darlığı, çarpıntı, soğuk terleme, bulantı, kusma, baş dönmesi gibi belirtiler de eşlik edebilir.
Tanı, öykü, fizik muayene ve destekleyici laboratuvar ve görüntüleme yöntemleri ile konulur.

Meslek Hastalığı Bildirimi ve SGK Süreci (Türkiye Mevzuatı)

İş kazaları ve meslek hastalıklarının bildirimi, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile
SGK’nın ilgili mevzuatına göre yapılmaktadır. İş kazalarında, kazanın olduğu yerdeki kolluk kuvvetlerine derhal
ve SGK’ya en geç kazadan sonraki üç işgünü içinde bildirim zorunludur. Meslek hastalıklarında ise, hastalığın
öğrenilmesinden sonraki üç iş günü içinde bildirim zorunludur. Bu bildirimlerde “İş Kazası ve Meslek Hastalığı
Bildirim Formu” kullanılmaktadır.

İşyeri Ziyareti, Risk Değerlendirmesi ve Koruyucu Önlemler

İşyeri hekiminin rolü, işyerini tanımak, çalışma ortamını ve iş akışını anlamakla başlar. Risk değerlendirmesi
(RD) sürecine aktif katılım sağlayarak, potansiyel tehlikeleri belirlemeli ve bu tehlikelere yönelik
kontrol önlemlerinin alınmasını sağlamalıdır. KAH için risk faktörlerini ortadan kaldırmaya veya azaltmaya yönelik
önlemler şunları içermelidir:

• Sağlıklı beslenmeyi teşvik edici programlar (işyeri diyetisyenleri aracılığıyla).
• Fiziksel aktiviteyi artırıcı programlar (işyeri spor salonları, hareketli molalar, düzenli egzersizler).
• Sigara bırakma programları.
• Stres yönetimi ve psikososyal destek hizmetleri.
• Kan basıncı ve lipid profillerinin düzenli takibi ve yönetimi.
• Obezite ve kilo kontrolü programları.
• Kan şekeri takibi ve diyabet yönetimi.

İşyeri hekimi, risk değerlendirmesi sonucunda KAH riskini artırdığı belirlenen çalışanları:

• Riskli işlerden uzaklaştırmalıdır.
• Uygun işe yerleştirmelidir.
• Mesleki rehabilitasyon ve işe dönüş süreçlerinde desteklemelidir.

Pratik Uygulanabilir Bilgi ve Vaka Yaklaşımı

Vaka Yaklaşımı:

Bir işyeri hekimi, KAH risk faktörlerini taşıyan bir çalışanı değerlendirirken:

• Detaylı bir özgeçmiş almalı, özellikle aile öyküsünü, yaşam tarzı alışkanlıklarını (beslenme, fiziksel aktivite, sigara kullanımı vb.) sorgulamalıdır.
• Fizik muayenede vital bulgular (tansiyon, nabız, solunum sayısı), kilo, bel çevresi, bel-kalça oranı gibi
  parametreleri değerlendirmelidir.
• Risk faktörlerine yönelik tarama testleri (lipid profili, kan şekeri vb.) istenmelidir.
• Framingham veya JBS gibi risk skorlama araçları kullanılarak 10 yıllık KAH riski hesaplanmalıdır.
• Bu riskin yüksekliğine göre bireysel risk azaltma stratejileri belirlenmelidir.

Örnek Pratik Yaklaşım:

45 yaşında, hipertansif, hiperlipidemik ve sigara içen bir erkek işçi, işyeri hekimine başvuruyor. İşyeri hekimi,
öncelikle hastanın özgeçmişini alarak risk faktörlerini değerlendirir. Hastanın kan basıncı 145/95 mmHg, açlık kan şekeri
110 mg/dL, total kolesterol/HDL kolesterol oranı 5 olarak saptanır. Framingham risk skoruna göre hastanın 10 yıllık
KAH riski %25 olarak hesaplanır. Bu hasta için işyeri hekimi; sigarayı bırakma, düzenli egzersiz yapma,
Akdeniz tipi beslenmeye geçme, kan basıncı ve lipid düzeylerinin takibi ve düzenli ilaç kullanımı
hususunda bilgilendirme ve danışmanlık yapmalıdır. Hastanın işi, uzun süre ayakta kalmayı ve stresli
çalışmayı gerektiriyorsa, işe uyumunun değerlendirilmesi ve gerekirse iş değişikliği önerilmelidir.

İşe Uygunluk Değerlendirmesi

İşyeri hekiminin KAH olan bir çalışanı işe yerleştirirken veya mevcut işinde çalışmaya devam
ederken değerlendirmesi gereken temel unsurlar şunlardır:

• Hastalığın evresi ve ciddiyeti.
• Risk faktörlerinin varlığı ve kontrol altında olup olmadığı.
• Yapılacak işin risk düzeyine uygunluğu.
• İşe özgü ek etkileşimlerin varlığı.
• Kişisel koruyucu donanım ve diğer önlemlerin etkinliği.

Özellikle ağır ve tehlikeli işlerde çalışanlar için işe giriş ve periyodik muayenelerde KAH
riskini artıran etkenler (örneğin, uzun süreli ayakta kalma, stres, titreşim, gürültü, kimyasal maruziyet
etkenleri) dikkate alınarak değerlendirme yapılmalıdır.