Risk Değerlendirmesi ve Sağlık Gözetimi İlişkisi

Risk Değerlendirmesi ve Sağlık Gözetimi İlişkisi

İş sağlığı ve güvenliği (İSG) hizmetlerinin temel taşlarından biri olan risk değerlendirmesi (RD), işyerindeki potansiyel tehlikeleri ve bunlardan kaynaklanabilecek riskleri belirleyerek önleyici ve koruyucu tedbirlerin alınmasını sağlar. Bu süreç, işyeri hekiminin iş sağlığı gözetiminin ayrılmaz bir parçasıdır. İşyeri hekimi, risk değerlendirmesi sonuçlarını kullanarak çalışanların sağlık gözetimini planlar ve uygular.

Risk Değerlendirmesi ve Sağlık Gözetiminin Entegrasyonu

Risk değerlendirmesi (RD) ve sağlık gözetimi, bir madalyonun iki yüzü gibidir. Birbirini tamamlayan ve birbirini besleyen bu iki kavram, iş sağlığı ve güvenliği (İSG) hizmetlerinin etkin bir şekilde yürütülmesinde kilit rol oynar. İşyeri hekiminin temel görevi, çalışanların sağlığını korumak ve geliştirmektir. Bu görevi yerine getirirken, işyeri hekimi, öncelikle işyerini ve yapılan işi tanımalı, çalışma ortamındaki tüm risk etkenlerini belirlemeli ve bu risklere maruz kalabilecek kişileri saptamalıdır. Bu bilgiler ışığında bir risk değerlendirmesi (RD) yapılmalı ve bu değerlendirme sonucunda alınması gereken önleyici ve koruyucu tedbirler belirlenmelidir.

İşyeri hekiminin, risk değerlendirmesi çalışmalarına katılması ve bu çalışmaların sonucunda elde edilen verileri kullanarak sağlık gözetimini planlaması büyük önem taşır. Örneğin, bir işyerinde gürültüye maruz kalan çalışanlar için risk değerlendirmesi yapıldığında, bu riskin boyutları ve etkileri belirlenmeli ve buna göre uygun işitme koruyucuları (KKD) seçilmeli, ayrıca işitme muayeneleri ve eğitimlerle çalışanların bu konuda bilinçlendirilmesi sağlanmalıdır. Benzer şekilde, kimyasal maddelere maruz kalan çalışanlar için de risk değerlendirmesi yapılarak, bu risklere yönelik gerekli sağlık gözetimi planlanmalıdır.

Sağlık Gözetimi ve Risk Değerlendirmesi Süreci

Sağlık gözetimi, çalışma ortamının gözetimi ile çalışanın sağlık gözetiminin bileşkesidir. Bu süreçte:

• Risk Değerlendirmesi (RD): İşyerindeki tüm tehlikelerin belirlenmesi, kimlerin nasıl zarar göreceğinin saptanması, risklerin analizi, kontrol önlemlerine karar verilmesi ve bu önlemlerin alınması, risk değerlendirmesinin gözden geçirilmesi ve güncellenmesi adımlarını içerir.
• Çalışma Ortamı Gözetimi: İşyeri hekimi, çalışma ortamını etkileyen fiziksel, kimyasal, biyolojik, ergonomik ve psikososyal tüm risk etkenlerini saptamalıdır.
• Çalışan Sağlığı Gözetimi: Bu kapsamda işe giriş muayeneleri, periyodik muayeneler, ek muayeneler, biyolojik izlemler, aşılamalar, erken tanı ve meslek hastalığı bildirimleri yer alır.

Meslek Hastalığı Bildirimi ve SGK Süreci

Meslek hastalığı şüphesi veya tanısı alan bir çalışanın SGK’ya bildirimi, hastalığın öğrenilmesinden sonraki üç iş günü içinde yapılmalıdır. Bu bildirimde “İş Kazası ve Meslek Hastalığı Bildirim Formu” kullanılır.

İşyeri Ziyareti ve Risk Değerlendirmesi

İşyeri hekimi, çalışma ortamı gözetimi kapsamında işyerini tanımalı, iş akış şemaları üzerinde riskli noktaları belirlemeli ve risk faktörlerini saptamalıdır. Ayrıca, işyerinin genel hijyen koşullarını (temizlik, havalandırma, aydınlatma vb.) da değerlendirmelidir. İşyeri hekimi, İSG kurulunun diğer üyeleriyle birlikte periyodik işyeri denetimi yapmalıdır.

Koruyucu Önlemler ve Entegrasyon

Risk değerlendirmesi sonuçlarına göre alınacak önlemler, sağlık gözetimi programının temelini oluşturmalıdır. Örneğin, gürültülü ortamlarda çalışanların işitme kaybı riskini azaltmak için uygun KKD seçimi ve kullanımı, periyodik odyometri testleri ve eğitimler, risk değerlendirmesi ile sağlık gözetiminin entegre bir şekilde yürütülmesini sağlar. Benzer şekilde, kimyasal maddelerle çalışanlarda da risk değerlendirmesi sonuçlarına göre biyolojik izlem ve diğer sağlık gözetimi yöntemleri belirlenmelidir.

Sonuç

Risk değerlendirmesi ve sağlık gözetimi, iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin ayrılmaz bir bütününü oluşturur. İşyeri hekimleri, bu iki kavramı entegre ederek, çalışanların sağlığını korumak, geliştirmek ve meslek hastalıklarını önlemek için proaktif bir yaklaşım benimsemelidir.