İş hayatına atılan çocuk ve genç işçi sağlığı ve güvenliği, hem ulusal hem de uluslararası mevzuatlarla koruma altına alınmıştır. Türkiye’de bu konu, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile Çalıştırma Yaşı ve Çocuk İşçilerin Çalıştırılma Usulleri Hakkında Yönetmelik çerçevesinde düzenlenmektedir. Bu düzenlemeler, çocuk ve genç işçilerin yaşlarına ve fiziksel gelişimlerine uygun işlerde çalışmalarını sağlamak ve onları iş kazaları ile meslek hastalıklarından korumak amacıyla hazırlanmıştır.
Çocuk ve Genç İşçilerin Çalıştırılma Koşulları
Çocuk İşçi (14 yaşını doldurmuş, 15 yaşını doldurmamış kişiler): Hafif işlerde çalıştırılabilirler. Eğitimlerini aksatmayacak şekilde çalışma saatleri düzenlenmelidir.
Genç İşçi (15 yaşını doldurmuş, 18 yaşını doldurmamış kişiler): Fiziksel ve zihinsel gelişimlerine uygun işlerde çalışabilirler, ancak ağır ve tehlikeli işlerde çalıştırılmaları yasaktır. [tie_list type=”plus”]
Çocuk ve Genç İşçi Çalışma Süreleri ve Koşulları
- Çocuk işçiler günde en fazla 7 saat, haftada en fazla 35 saat çalıştırılabilir.
- Genç işçiler için bu süreler günde 8 saat, haftada 40 saat olarak belirlenmiştir.
- Gece çalışmaları ve fazla mesai çocuk ve genç işçiler için yasaktır. [/tie_list] [tie_list type=”checklist”]
Çocuk ve Genç İşçileri Korumaya Yönelik Önlemler
- Çalışma ortamı güvenli hale getirilmeli, riskli işlerden uzak tutulmalıdır.
- İşyerinde ergonomik ve psikososyal riskler değerlendirilerek uygun çalışma koşulları sağlanmalıdır.
- İşverenler, genç işçilere iş sağlığı ve güvenliği eğitimi vermeli ve onların işyerindeki haklarını bilmelerini sağlamalıdır. [/tie_list]
Çocuk ve genç işçilerin günlük çalışma süreleri nasıl uygulanır?
Çocuk ve genç işçilerin günlük çalışma süreleri, yirmidört saatlik zaman diliminde, kesintisiz ondört saat dinlenme süresi dikkate alınarak uygulanır.
Okula devam eden çocukların eğitim döneminde ve okulun kapalı olduğu dönemlerdeki çalışma süreleri nasıl uygulanır?
Okula devam eden çocukların eğitim dönemindeki çalışma süreleri, eğitim saatleri dışında olmak üzere, en fazla günde iki saat ve haftada on saat olabilir.
Çocuk ve Genç İşçilerde İş Kazaları ve Meslek Hastalıkları
Çocuk ve genç işçi iş kazalarına ve meslek hastalıklarına karşı daha duyarlı oldukları unutulmamalıdır. Bu nedenle, çocuk işçilerin çalışabileceği sektörler belirlenmiş ve tehlikeli işlerde çalıştırılmaları yasaklanmıştır. İşverenler, bu kurallara uymakla yükümlüdür ve ihlaller halinde idari para cezalarıyla karşılaşabilirler.
[toggle title=”Çocuk işçilerin çalıştırılabilecekleri hafif işler nelerdir?” state=”close”]
Düşme ve yaralanma tehlikesi olabilecek şekilde çalışmayı gerektirecek olanlar hariç meyve, sebze, çiçek toplama işleri,
Kümes hayvanları besiciliğinde yardımcı işler ve ipek böcekçiliği işleri,
Esnaf ve sanatkarların yanında satış işleri,
Büro hizmetlerine yardımcı işler,
Gazete, dergi ya da yazılı matbuatın dağıtımı ve satımı işleri (yük taşıma ve istifleme hariç),
Fırın, pastane, manav, büfe ve içkisiz lokantalarda komi ve satış elemanı olarak yapılan işler,
Satış eşyalarına etiket yapıştırma ve elle paketleme işleri,
Kütüphane, fuar, panayır ve sergi yerlerinde yardımcı işler (yük taşıma ve istifleme hariç),
Spor tesislerinde yardımcı işler,
Çiçek satışı, düzenlenmesi işleri.
[/toggle][toggle title=”Genç işçilerin çalıştırılabilecekleri işler nelerdir?” state=”close”]
Meyve ve sebze konserveciliği, sirke, turşu, salça, reçel, marmelat, meyve ve sebze suları imalatı işleri,
Meyve ve sebze kurutmacılığı ve işlenmesi işleri,
Helva, bulama, ağda, pekmez imalatı işleri,
Kasaplarda yardımcı işler,
Çay işlemesi işleri,
Çeşitli kuru yemişlerin hazırlanması işleri,
Küçükbaş hayvan besiciliğinde yardımcı işler,
Süpürge ve fırça imalatı işleri,
Elle yapılan ağaç oymacılığı, kemik, boynuz, kehribar, lüle taşı, Erzurum taşı ve diğer maddelerden süs eşyası, düğme, tarak, resim, ayna, çerçeve, cam ve emsali eşya imalatı işleri,
Toptan ve perakende satış mağaza ve dükkanlarında satış, etiketleme ve paketleme işleri,
Büro işyerlerinde büro işleri ve yardımcı işler,
İlaçlama ve gübreleme hariç çiçek yetiştirme işleri,
İçkili yerler ve aşçılık hizmetleri hariç olmak üzere hizmet sektöründeki işler,
Diğer giyim eşyası, baston ve şemsiye imalatı işleri,
Yiyecek maddelerinin imalatı ve çeşitli muamelelere tabi tutulması işleri,
Yorgancılık, çadır, çuval, yelken ve benzeri eşyaların imalatı ve dokuma yapmaksızın diğer hazır eşya imalatı işleri,
Sandık, kutu, fıçı ve benzeri ambalaj malzemeleri, mantar, saz ve kamıştan sepet ve benzeri eşya imalatı işleri,
Çanak, çömlek, çini, fayans, porselen ve seramik imaline ait işler (fırın işleri ve silis ve quarts tozu saçan işler hariç),
El ilanı dağıtımı işleri,
Cam, şişe, optik ve benzeri malzeme imalathanelerinde üretime ilişkin işler (fırın işleri ve silis ve quarts tozu saçan işler, ısıl işlem, renklendirme ve kimyasal işler hariç),
Bitkisel ve hayvansal yağların üretimi ve bunlardan yapılan maddelerin imaline ilişkin işler (karbon sülfür gibi parlayıcı veya tahriş edici çözücülerle yapılan prine veya benzeri yağlı maddelerin ekstrasyon yoluyla yağ üretimi işlerinde ekstrasyon kademeleri hariç),
Pamuk, keten, yün, ipek ve benzerleriyle bunların döküntülerinin hallaç, tarak ve kolalama tezgahlarından ve boyama ile ilgili işlemlerden bölme ile ayrılmış ve fenni iklim ve aspirasyon tesisatı olan iplikhane ve dokuma hazırlama işleri,
Balıkhane işleri,
Şeker fabrikalarında üretime hazırlamaya yardımcı işler,
Araçsız olarak 10 kg’dan fazla yük kaldırılmasını gerektirmeyen torbalama, fıçılama, istifleme ve benzeri işler,
Su bazlı tutkal, jelatin ve kola imali işleri,
Sandal, kayık ve emsali küçük deniz araçlarının imalatı ve tamiratı işleri (boya ve vernik işleri hariç).
[/toggle][toggle title=”16 yaşını doldurmuş fakat 18 yaşını bitirmemiş genç işçilerin çalıştırılabilecekleri işler nelerdir?” state=”close”]
Toprağın pişirilmesi suretiyle imal olunan kiremit, tuğla, ateş tuğlası işleri ile boru, pota, künk ve benzeri inşaat ve mimari malzeme işleri.
Kurutma ve yapıştırma işleri, kontrplak, kontratabla, yonga ağaçtan mamul suni tahta ve PVC yüzey kaplamalı suni tahta imali işleri ile emprenye işleri.
Parafinden eşya imali işleri.
Kuş ve hayvan tüyü kıllarının temizlenmesi,
didiklemesi, ayrılması ve bunlara benzer işler.
Plastik maddelerin şekillendirilmesi ve plastik eşya imali işleri. (PVC’nin imali ve PVC’den mamül eşyaların yapımı hariç)
Mensucattan hazır eşya imali işleri (Perde, ev tekstili, otomobil ürünleri ve benzerleri).
Kağıt ve odun hamuru üretimi işleri.
Selüloz üretimi işleri.
Kağıt ve kağıt ürünlerinden yapılan her türlü eşya ve malzemenin imali işleri.
Zahire depolarındaki işler ile un ve çeltik fabrikalarındaki işler.
Her türlü mürekkep ve mürekkep ihtiva eden malzeme imali işleri.
[/toggle][toggle title=”Çocuk ve genç işçilerin çalıştırılamayacakları işler nelerdir?” state=”close”]
Çocuk işçiler, genç işçiler ile 16 yaşını doldurmuş fakat 18 yaşını bitirmemiş genç işçiler yukarıda ilgili bölümlerde tanımlanan işler dışında çalıştırılamazlar. Ayrıca yaş sınırlamalarına göre izin verilen işlerden olsa dahi, aşağıda belirtilen işlerde 18 yaşını doldurmayan işçilerin çalıştırılmaları yasaktır.
Hazırlama, tamamlama ve temizleme işleri.
Alkol, sigara ve bağımlılığa yol açan maddelerin üretimi ve toptan satış işleri.
Parlayıcı, patlayıcı, zararlı ve tehlikeli maddelerin toptan ve perakende satış işleri ile bu gibi maddelerin imali, işlenmesi, depolanması işleri ve bu maddelere maruz kalma ihtimali bulunan her türlü işler.
Gürültü ve/veya vibrasyonun yüksek olduğu ortamlarda yapılan işler.
Aşırı sıcak ve soğuk ortamda çalışma gerektiren işler.
Sağlığa zararlı ve meslek hastalığına yol açan maddeler ile yapılan işler.
Radyoaktif maddelere ve zararlı ışınlara maruz kalınması ihtimali olan işler.
Fazla dikkat isteyen ve aralıksız ayakta durmayı gerektiren işlerde,
Parça başı ve prim sistemi ile ücret ödenen işler.
Eğitim amaçlı işler hariç iş bitiminde evine veya ailesinin yanına dönmesine imkan sağlamayan işler.
İşyeri hekimi raporu ile fiziki ve psikolojik yeterliliklerinin üzerinde olan işler.
Eğitim, deney eksikliği, güvenlik konusunda dikkat eksikliği getirme ihtimali olan işler.
Para taşıma ve tahsilat işler.
4857 sayılı İş Kanununun 69 uncu maddesinin birinci fıkrasında belirtilen gece dönemine rastlayan sürelerde yapılan işler.[/toggle]
Bir yanıt yazın