Kanser Ağrıları

dismenore

Kanser Ağrısı Nedir?

Kanser hücrelerinin kemik, sinirler, organlar gibi ağrıya duyarlı dokulara yayılması veya kanser tedavilerinin (cerrahi, kemoterapi, hormon tedavisi, radyoterapi) cilt, sinirler, mukoza gibi ağrıya duyarlı dokularda oluşturduğu hasara bağlı oluşan hoş olmayan deneyime KANSER AĞRISI denir. Kanserli hastaların tahminen %30 kadarı şiddetli ağrı olmak üzere, toplamda %60’ı kanser ağrısı çekmektedir.

dismenoreKanser Ağrısının Nedenleri Nelerdir?

Kanser ağrısının birçok nedeni vardır. Ağrının çoğu tümör kemik, sinirler veya vücudun organlarına ilerlediğinde oluşur. Kanser tedavisi de ağrıya neden olabilir. Hastalığınızla veya tedavisiyle ilgili hiçbir şey olmadan da ağrı çekebilirsiniz. Herkes gibi sizin de baş ağrılarınız, kas zorlanmalarınız, eklem ağrılarınız veya diğer acı ve sancılarınız olabilir. Kanser tedavisi veya ağrısı için ilaç kullandığınız için, bu günlük ağrı ve sancılarınız için ne alacağınızı doktorlarınıza kontrol ettiriniz.

Kanser Ağrısı Neden Tedavi Edilmelidir?

Ağrı sizi birçok şekilde etkileyebilir. Hareketlerinizi, rahat uyumanızı, ailenizle ve arkadaşlarınızla eğlenmenizi ve yemek yemenizi engelleyebilir. Ağrı sizi korkmuş ve depresyonda hissettirebilir. Ağrılı veya rahatsızsanız aileniz ve arkadaşlarını sizin hakkınızda endişelenebilir. Tedaviyle kanser ağrılarının çoğu kontrol edilebilir. Daha az ağrınız olduğunda muhtemelen kendinizi daha aktif hissedecek ve sevdiğiniz şeylerle daha çok ilgileneceksiniz.

Kanser hastasıysanız ve ağrı hissediyorsanız hemen doktorlarınıza söylemeniz gerekir. Ağrınız için erken yardım almanız ağrı tedavisini daha etkin kılacaktır.

Kanser Ağrısının Belirtileri Nelerdir?

Ağrınız ani, keskin ve kısa zaman önce başlamış olabileceği gibi gittikçe artan özellikte veya uzun süredir sinsice mevcut olabilir. Organın kendi ağrısı (derin acı, kramp ve tam yeri zor tanımlanır), yayıldığı komşu kas-iskelet yapılarının ağrısı (tam yeri iyi tanımlanır, bıçak gibi keskindir) veya hasar yaptığı sinirin ağrısı (yanıcı, batıcı, delici, uyuşma, karıncalanma, donma gibi farklı duyular eşlik eder) hissedilebilir. Ağrı sürekli veya aralıklı olabilir. Genellikle gece ağrısı ve gündüz ağrısı birliktedir. Kemiğe yayılan kanserlerde özellikle omurga ağrısı artan venöz ödeme bağlı olarak geceleri daha belirgindir.

Kanser Ağrısı İlk Aşamada Nasıl Değerlendirilir?

Doktorunuzla kanser ağrınızı konuşmadan önce şu sorulara cevaplarınızı kaydediniz.

1. Ağrınız nerededir? Birden fazla bölgede ağrınız olabilir. Tüm ağrılı bölgelerinizi listelediğinizden emin olunuz.
2. Ağrınız neye benzemektedir? Acı? Sancı? Çarpma? Kramp? Yanma? Karıncalanma? Ağrınızı tanımlamak için diğer sözcükleri kullanmak isteyebilirsiniz.
3. Ağrınız ne kadar kötüdür? Rakamlar kullanarak ağrınızı 0’dan 10’a kadar derecelendirebilirsiniz; 0: ağrı yok demektir, 10: olabilecek en kötü ağrı demektir. Ağrınızı sözcüklerle: hafif, orta, şiddetli ve olabilecek en kötü ağrı şeklinde de ifade edebilirsiniz.
4. Ağrınızı neler iyileştiriyor ve kötüleştiriyor? Ağrınızı iyileştiren yolları bulmuş olabilirsiniz. Örn. sıcak veya soğuk veya belirli ilaçları almak gibi. Belli pozisyonlarda oturmak veya yatmak veya bazı işleri yapmanızın ağrınızı etkilediğini de bulmuş olabilirsiniz.
5. Şu anda ağrı tedavisi görüyorsanız, işe yarıyor mu? Ağrı tedavinizle ilgili tamamen işe yarıyor, neredeyse tamamen işe yarıyor, hiç işe yaramıyor gibi tanımlamalar yapabilirsiniz.
6. Ağrı şiddeti değişti mi? Ağrınızın zamanla değiştiğini fark edebilirsiniz. Daha iyi hissedebilirsiniz, daha kötü hissedebilirsiniz veya daha farklı hissedebilirsiniz. Örneğin ağrı başlangıçta künt sancı şeklindeyken daha sonra karıncalanma şekline değişmiş olabilir. Ağrınızdaki değişimi bildirmeniz önemlidir. Ağrınızdaki değişim her zaman kanserin geri geldiği veya büyüdüğü anlamına gelmez. Ağrınızın daha önce nasıl ve şimdi nasıl olduğunu tanımlayınız.

Ağrınız hakkında konuştuktan sonra doktorunuz sizi muayene etmek isteyebilir ve film (x-ray) ve diğer başka testler isteyebilir. Bu testler doktorunuzun ağrınızın nedenini bulmasına yardım edecektir.

Ağrı Kontrol Planı

Sizin ağrı tedavisine yönelik ihtiyaçlarınızı karşılayan bir ağrı kontrol planı yapmak için doktorunuzla birlikte çalışabilirsiniz. Bu plan ne zaman ağrı ilacını alacağınız, ne zaman ve nasıl ekstradan ilaç alacağınız ve ağrınızı önleyebilen veya geçirebilen diğer şeyleri içerecektir. Doktorunuz baş ağrısı gibi diğer ağrı ve sancılar için kullanabileceğiniz veya kanser ağrısında size yardım edebilecek ağrı ilaçları ve diğer tedavileri yan etkileriyle birlikte listeleyecektir. Bazı insanlar ilk ağrı tedavi planını kendileri için işe yaramaz bulur. Siz ve doktorunuz her hangi bir zamanda ağrı kontrol planını değiştirebilirsiniz. Planda değişim öncesi mevcut ağrı planınız hakkında şu soruları yanıtlayınız:

1. Ağrı kontrol planına uymanız zor mu?
2. Bu planda anlaşılması zor her hangi bir bölüm var mı?
3. Ağrı kontrolünden memnun musunuz?
4. İlaçları almanızda zorlukla karşılaşıyor musunuz?
5. İlaçların yan etkilerini yaşadınız mı?
6. İlaç veya tedavi sizle veya ailenizle ilgili sorun yaratıyor mu?
7. İlaç dışı tedaviler işe yarıyor mu?
8. Doktorunuza soracağınız diğer soruları yazınız.

Ağrı şiddeti numaralar (1’den 10’a kadar en azdan en fazlaya), sınıflar (yok, hafif, orta, şiddetli ağrı), veya resimler (ağlayandan gülene yüz ifadeleri) ile ölçülebilir. Hedef ağrının tamamen geçmesidir, ama ağrıda %33-50’lik azalma anlamlı kabul edilmektedir. Nöropatik (sinir kaynaklı) ağrısı, psikolojik stresi, bağımlılık öyküsü ve bilişsel bozukluğu olanlarda ağrı kontrolü daha zordur. Hastanın istekleri tedavi planına dahil edilmelidir ve ağrı günlüğünün kullanımı önerilmektedir. Ağrı günlüğünde tarih, zaman, ilaç öncesi ağrı şiddeti, alınan ilaç, ilaçtan 1 saat sonra ağrı şiddeti ve ağrı hissedildiğinde ne yapılmakta olduğu kaydedilmelidir. İlacın görülen yan etkisi ve ilaç-dışı tedaviler de günlüğe eklenmelidir. Tedaviye rağmen ağrı artmış veya yeni bir ağrı eklenmişse ve ilaçlarınızın bitmesine 3-4 gün kalmışsa doktorunuzu aramalısınız.

Kanser Ağrısında Tedavi Seçenekler Nelerdir?

Kanser ağrısı genellikle ilaçlarla tedavi edilmektedir. Ama ilaçlarla birlikte daha fazla ağrı giderme amacıyla cerrahi, ışın tedavisi (radyoterapi) ve diğer tedaviler de kullanılabilir. Diğer tedavilerden özellikle gevşeme egzersizleri ağrıyı azaltmaya yardım eder.

Birçok kanser hastası ağrılarını azaltmak için soğuk paketleri (cold packs), ısıtıcı pedleri, masajı ve istirahati kullanmaktadır. Aile üyelerinden bu tedaviler için yardım isteyebilirsiniz. Bu tedaviler ilaçlarınızın daha iyi etki etmesine yardım eder, ama ilaçlarınızın yerine kullanılmamalıdır.

• Biofeedback
• Masaj, basınç, vibrasyon
• Tetik nokta enjeksiyonları
• TENS
• İyontoforaz
• Sıcak veya soğuk paketler
• İstirahat
• Psikoterapi (gevşeme, hayal kurma, başa çıkma stratejileri vb)
• Akupunktur

• Gevşeme için Yavaş Ritmik Nefes Alma
1. Yavaşca ve derin bir şekilde nefes alın
2. Yavaşca nefes verin; gevşemeye başladığınızı hissedin; vücudunuzdan ayrılan gerilimi hissedin
3. Şimdi yavaşca nefes alın ve verin, sizin için rahat olan bir düzende devam edin
4. Nefes alıp vermenize odaklanmanız için yavaşca ve ritmik olarak: (a)nefes alırken “içeri, iki, üç” (b) nefes verirken “dışarı, iki, üç” veya “gevşe” sözcüğünü sessizce kendi kendinize söyleyin
5. 1’den 4’e kadar bir kez yaptıktan sonra 20dk 3. ve 4. basamaklarını tekrarlayın
6. Yavaş derin bir nefesle bitirin. Nefesinizi verin ve kendinize “uyanığım ve gevşedim” deyin

Kanser Arısında Doğru İlacı Seçmek

Ağrı tedavileri farklı insanlarda farklı bir şekilde çalışmaktadır. Doktorunuz doğru yolda doğru ilaç ve tedavileri kullansa bile ağrınız geçmeyebilir. Ağrı tedavisi sırasında doktorunuza nasıl hissettiğinizi ve tedavilerin size yardım edip etmediğini söyleyin. Onlara verdiğiniz bilgi en iyi ağrı kesiciyi bulmanıza yardım edecektir. Doktorlarınız sizin için doğru ağrı ilacını bulmak için çalışacaktır. Onlarla şu konularda konuşarak yardım edebilirsiniz:

• Geçmişte aldığınız ağrı ilaçları ve sizin için nasıl işe yaradıkları
• Şu anda almakta olduğunuz ilaçlar ve diğer tedaviler (sağlıklı gıdalar, vitaminler ve diğer “tıbbi olmayan” tedaviler”. Denediğiniz ve aldığınız diğer tedaviler. Bu konu önemlidir, çünkü bazı tedaviler ve ilaçlar birlikte iyi çalışmazlar. Doktorlarınız birlikte alınabilen ilaçları bulabilirler.
• İlaç alerjileri ve diğer alerjileriniz
• İlaçlar ve tedavilerle ilgili endişeleriniz ve korkularınızı doktorlarınızla konuşun. Onlar sorularınıza cevap verebilir ve ağrı tedavinizi anlamanıza yardım edebilir

Ağrı İlacı Tipleri

Birçok ilaç kanser ağrısını tedavi etmede kullanılmaktadır ve doktorunuz bu ilaçlardan bir veya birden fazlasını almanız için size verebilir. Aşağıdaki listede alabileceğiniz ilaç tipleri ve farklı ağrılardaki işlevleri tanımlanmıştır. Aldığınız ilaçlar hakkında doktorunuzdan daha fazla konuşmasını isteyiniz.

Doktorunuzla ilk önce kontrol etmeden yeni bir ilaca başlamayınız. Aspirin bile kanser tedavisi alan veya diğer ilaçlar alan bazı hastalarda problem yaratabilir.

• Hafif ve orta şiddette ağrı için
Non-opioidler: Asetaminofen (parasetamol) ve aspirin ile ibuprofen gibi non-steroid anti-inflamatuvar ilaçlar (NSAİİ). Bu ilaçların çoğunu eczaneden (reçetesiz) alabilirsiniz. Diğerleri için reçete gerekir.

• Orta ve ciddi şiddette ağrı
Opioidler: Tramadol, morfin, hidromorfon, metadon, oksikodon, hidrokodon, fentanil ve kodein. Bu ilaçlar için reçete gereklidir. Non-opioidler orta ve ciddi şiddette ağrı için opioidlerle birlikte kullanılabilir.

• Karıncalanma ve yanıcı ağrı (nöropatik ağrı)
Antidepresanlar: Amitriptilin, imipramin, doksepin, trazodon. Bu ilaçlar için reçete gereklidir. Antidepresan almanız depresyonda olmanız veya akıl hastalığınız olduğu anlamına gelmez.

Antiepileptikler: Karbamazepin, fenitoin, gabapentin, pregabalin. Bu ilaçlar için reçete gereklidir. Anti-epileptik almanız epilepsi (sara nöbeti) geçireceğiniz anlamına gelmez.

• Şişlikten kaynaklanan ağrı
Steroidler: Prednizon, deksametazon. Bu ilaçlar için reçete gereklidir.

İlaç Tedavisinin Faydaları ve Riskleri

Non-opioidler

Faydaları: Hafif ve orta şiddette ağrıyı kontrol eder. Bazıları reçetesiz satın alınabilir.

Riskleri: Bu ilaçlardan bazıları midenizi bozabilir. Midede kanama, kan pıhtılaşmasında yavaşlama ve böbrek sorunlarına neden olabilir. Asetaminofen bu yan etkilere neden olmaz, ama yüksek dozları karaciğerinizi hasarlayabilir.

Opioidler

Faydaları: Bu ilaçlar orta ve ciddi şiddetteki ağrınızı kontrol eder ve kanamaya neden olmaz.

Riskleri: Kabızlık, uyku hali, bulantı ve kusmaya neden olabilir. Opioidler bazen idrar yapma problemleri ve kaşınmaya yol açabilir. Özellikle ilk kez aldığınızda nefes alıp vermenizi yavaşlatabilir, ama ağrı için düzenli bir şekilde opioid alan hastalarda bu yavaşlama yaygın değildir.

Kabızlık opioid ilaçlar kullananlarda çok yaygın bir problemdir. Kabızlık çekiyorsanız, şunları yapın:

• Sıvı alımını artırın (günde 8-10 bardak sıvı)
• Düzenli egzersiz (beden eğitimi hareketleri) yapın
• Diyetinizdeki lifli besinleri artırın (taze sebzeler ve meyveler)
• 3 gün içinde barsak hareketiniz yoksa Magnezyum gibi hafif bir dışkı gevşetici (laksatif) kullanın
• Doktorunuzdan kabızlık için ilaç reçetesi alın
• Her sabah bir gliserin fitil (barsak hareketlerini daha az ağrılı yapmaya yardım eder) kullanın

Antidepresanlar

Faydaları: Antidepresanlar hasarlanmış sinirlerden kaynaklanan karıncalanmayı ve yanıcı ağrıyı kontrol etmeye yardım eder. Uykunuzu da düzeltir.

Riskleri: Bu ilaçlar ağız kuruluğu, uyku hali ve kabızlığa neden olabilir. Bazıları aniden ayağa kalkınca sersemlik ve baş dönmesine sebep olabilir.

Antiepileptikler

Faydaları: Sinir hasarından kaynaklanan karıncalanma ve yanmayı kontrol etmeye yardım eder.

Riskleri: Bazı ilaçlar karaciğerinizi hasarlayabilir ve kırmızı ve beyaz kan hücrelerinin sayısını azaltabilir. Bu etkileri kontrol etmek için düzenli kan testleri yapmak önemlidir. Bazıları sersemlik, baş dönmesi ve uyku hali yapabilir.

Steroidler

Faydaları: Kemik ağrısını, spinal kord ve beyin tümörlerinden kaynaklanan ağrıyı kesmeye yardım eder. Steroidler iştahı da artırır.

Riskleri: Vücutta oluşan sıvıyı artırabilir. Midede hasar ve kanamaya neden olabilir. Steroid alan bazı hastalarda şaşkınlık (konfüzyon) görülebilen bir problemdir.

Ağrı İlaçları Nasıl Alınır?

Ağrı ilaçlarının çoğu ağızdan (oral yolla) alınır. Oral ilaçların alınması kolaydır ve genellikle diğer ilaç tiplerinden daha ucuzdur. Çoğu oral ilaçlar tablet şeklindedir, ama bazıları içeceğiniz sıvılardır. Yutma güçlüğü çekiyorsanız veya başka nedenlerle tablet veya sıvı alamıyorsanız bu ilaçları almanız için başka yollar da vardır. Bu yollar:

o Rektal fitiller (suppozituvarlar): Rektumda çözünüp vücut tarafından emilen ilaçlardır
o İlaçla dolu ve cilde yapıştırılan yamalar (transdermal patch)
o Enjeksiyonlar: Ağrı ilacı ciltaltına (subkutan), damar içine (intra-venöz), cilt altı (subdermal) ve kas içine (intra-müsküler) yapılabileceği gibi omurilik kanalına (epidural veya intratekal) da uygulanabilir. Uzun süreli kanser ağrısı tedavisinde cilt altı ve kas-içi enjeksiyonlar ağrılı olabileceği ve işe yaraması için bir süre beklemek gerektiği için önerilmemektedir.

Ağrı İlaçları Yeterli olmazsa?

  • Bazı hastaların ağrısı ilaçla düzelmez. Bu hastalarda ağrıyı azaltmak için diğer tedaviler kullanılabilir.Radyoterapi: Bu tedavi tümörü küçülterek ağrıyı azaltır. Bazı hastalarda tek doz radyasyon etkili olabilir.
    Sinir blokları: Ağrıyı bloke etmek için ağrı ilacı doğrudan sinire veya omurgaya enjekte edilir.
    Nöroşirürji: Bu tedavide ağrıyı gidermek için ağrı sinirleri (veya omurilik parçası) kesilir.
    Cerrahi: Tümör sinirlere veya diğer vücut parçalarına basınç yaptığında tümörün tamamını veya bir parçasını çıkaran ameliyatlar ağrıyı hafifletebilir.Sizin için işe yarayacak diğer ağrı tedavileri hakkında doktorunuzla konuşun.
saglikdanisma
saglikdanisma hakkında 20405 makale
Bu yazı saglikdanisma.NET editörü tarafından yayınlanmadan önce TIP DOKTORU tarafından değerlendirilmiş ve bilimsel doğruluğu onaylanmıştır. Yazı içeriğinden kaynak gösterilen kişi/kurum sorumludur. Kaynak gösterilmeden yayımlanmış yazıların içeriği ve telif haklarıyla ilgili şikayetlerinizi bize her zaman iletişim sayfasından iletebilirsiniz. Bu sitedeki yazılar kullanıcılarını bilgilendirmek için yayınlanmıştır. Rahatsızlığınızın tanısı veya tedavisi için önerilerde bulunmaz, doktorunuzun tavsiyelerinin yerine geçmez. Site kullanıcıları site kullanım koşullarını bu sayfada okumuş ve kabul etmişlerdir.

İlk yorum yapan olun

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.