Yabanmersini

Yabanmersini (Vaccinum myrtillus), 30-35 cm yükseklikte, kışın yapraklarını döken küçük bir bitkidir. Yabanmersini, yüzyıllardır yenilebilir, lezzetli bir yabani meyve olarak kullanılmaktadır.
Türkiye’de, Doğu Karadeniz bölgesinin rakımca yüksek olan fundalık ve ormanlık bölgelerinde yabani formda değişik tipleri bulunmaktadır.
Yaban Mersini ılıman iklim kuşağına adapte olmuş bir meyve türü olup botanik olarak gerçek üzümler gurubunda yer almaktadır. Ekonomik olarak kültürü yapılan Yüksek boylu Yaban mersini (highbush blueberries)  (Vaccinium corymbosum), alçak boylu Yaban mersini (lowbush blueberries) (Vaccinium angustifolium) ve tavşan gözü Yaban mersini (rabbiteye blueberries) (Vaccinium ashei) olmak üzere üç farklı türü vardır. Alçak boylu çalı formunda olan Yaban mersinlerinin yetiştiriciliği daha zordur. Amerika başta olmak üzere bazı Avrupa ülkelerinde binlerce hektarlık alanlarda tarımı yapılmaktadır. Günümüzde ticari olarak yetiştirilen Yaban mersini 1906 yılından itibaren Amerika Birleşik Devletlerinde başlatılan seleksiyon çalışmalarının ürünüdür. Bu çalışmalarla seçilen Yaban mersini tipleri daha sonra kendi aralarında melezlenerek yeni çeşitler elde edilmiştir. Çok hızlı bir şekilde üretilerek satışa sunulan Yaban mersinleri Dünyada en popüler meyvelerden biri iken ülkemizdeki yetiştiriciliği İkibinli yıllarda Rize’de başlatılmıştır.  (Ağaoğlu, 1986; Gough, 1995 ve 1996; Strik ve ark., 1993; NeSmith, 1999; Çelik, 2003)

Çeşitli isimlendirmeleri:

Rize’de Likapa, Trabzon’da Ligarba,Karakavuz’da Çalıçileği, Rize Pazar ilçesinde Kaskanaka, Rize Ardeşen ilçesinde Çera (Çela), Artvin’de Morsivit, Mahabak, Mesi; Giresun’da Çalı Çiçeği, Ordu´da Cırtlık Çileği, Yozgat’ta Köpek Üzümü, diğer bölgelerde ise Ayı Üzümü, Çay Üzümü veya Çoban Üzümü olarak isimlendirilen ve literatürümüze Yaban Mersini olarak giren bu üzümsü meyve puslu veya parlak mavi rengi ile Mavi Altın (blue gold) olarak nitelendirilmektedir.

100 gr. taze yaban mersininin içerdiği besin değerleri
Yaban mersininde diğer bütün şifalı bitkilerden daha fazla oranda anti oksidan madde vardır. Yalnızca bu özelliği dahi yaban mersinin önemli şifalı bitkiler kategorisine sokmaktadır.
Genel olarak yaban mersininde;
  • Antosiyanidinler
  • Tanenler
  • Alkoloidler(myrtine, epimyrtine)
  • Fenolik asitler
  • Glikozitler

Yaban Mersini Doğadaki En İyi Antioksidan

Yaban mersini, flavanoid, antosiyanin, felonik bileşik, beta-karoten, elajik asit, ve A, C ve E vitaminleri gibi antioksidanların seviyesinin en yüksek olduğu meyvelerden biridir. Antioksidanların yaşlanma sürecini geciktirdiği ve vücudu serbest radikallerin olumsuz etkilerinden koruduğu sanılmaktadır. Araştırmacılar, yaşlanmaya ve kansere ve diğer kronik hastalıklara yol açan DNA yıkımına serbest radikallerin neden olduğuna inanmaktalar. Kalp sorunu olan insanlar için yaban mersini, pektin yönünden ve vücudun yağı emmesini engelleyen çözülebilir lifler yönünden zengin olduğundan, LDL (kötü) kolesterolün düşürülmesine yardımcı olur.
Yaban mersininin kalorisi düşüktür. 205 gram yaban mersininde yaklaşık 80 kalori vardır. Düşük kalorili olması zayıflamaya yardımcı olmada etkili olmalarını sağlar. Yaban mersini aynı zamanda içerdiği antosiyanin maddesi nedeniyle bağırsak üşütmesi ve ishale karşı da gözde bir ilaçtır. Araştırmacılar antosiyanin maddesinin ishale neden olan bakterilere karşı antibiyotik özellikleri olduğunu onaylamışlardır.

Faydaları:

(Morazzoni ve Magistretti, 1986; Weiss, 1988; Cunio, 1993; Gough, 1995; Tyler, 1994; Brown, 1996;  Ronald, 1998; Anonymous, 2002)

  • Yaprak ve kuru meyvelerinden yapılan çay ishal giderici özellik taşımaktadır.
  • Yaban mersini çayının bayanlarda özel günlerin etkisini azalttığı ve düzene sokmaktadır.
  • Yaban mersini çayının idrar yolu enfeksiyonlarında antibiyotik etkisi göstermektedir.
  • Kansere karşı vücudu koruyan enzimleri aktive etmektedir.
  • Anti kanserojen ve antioksidan özelliğe sahiptir.
  • Yağlı bileşiklerin vücuttan atılmasını sağlar.
  • Taze olarak yenildiğinde kanı temizler.
  • Besleyici olmasına rağmen kalori ve sodyum içeriği düşüktür.
  • Kan şekerini düşürür
  • Bağırsak metabolizmasını düzenleyen lifli özelliği vardır.
  • Kan kolesterolünü düşürür.
  • Pektin içeriği yüksektir.
  • Kalp krizi riskini azaltır.
  • Gece görüş kabiliyetini artırır.
  • HIV Virüsü’nün tekrarlanmasını azaltır.
  • Damar elastikliği ve gözlerin geçirgenliğini artırır
  • Vücutta biyoaktif madde olarak kullanılan polifenoller, aktokyaninler, flavanoller ve tanenlerce zengindir.
  • Kansere karşı savaşan ELLAGIC-ASİT içeriği oldukça yüksektir.
  • Diyetlerin sağlıklı ve çok değerli bir parçasıdır.
  • Göz yorgunluğunu giderir, miyopluk ve şeker hastalığından kaynaklanan görme bozukluklarını engeller. Kamaşma, kılcal damar çatlaması ve gece körlüğünü ortadan kaldırır.
  • Kabızlık, bulantı, mide kramplarını ve ülseri önler.
  • Damar sertliği oluşumunu engeller.
  • Varis ve basur’u (hemoroit) iyileştirir.
  • Sakinleştirici özelliği vardır.
  • Ağız içi yaralarını iyileştirir.
  • İltihaplar için dezenfektan özelliği taşır potasyum içeriği son derece yüksektir
  • Araştırmalara göre günde bir kâse yaban mersini, yaşlılık nedeniyle oluşan tahribatı önleyip hafızayı güçlendiriyor.

Kullanım şekli

Likapa taze meyve olarak kullanılabildiği gibi kurutulmuş olarak ta kullanılabilir. Diğer yandan marmeladı da oldukça yaygın olarak tüketilmektedir. Aktarlardan elde edilen genelde kurutulmuş meyveler çay şeklinde demlenip içilebilmektedir. Ayrıca meyve sularına katılan bir kokteyl tamamlayıcı olarak kullanıldığı da sık karşılaşılan bir durumdur.

Nasıl Temin Edilebilir?

Yaban mersini meyve olarak büyük marketlerde bulunabilir. Kuru olarak ise genellikle aktarlarda satılır. Öğütülmüş toz olarak yine aktarlarda satıldığı gibi. Tabletler şeklinde extratları da bulunmaktadır. Bu şekildeki ürünleri eczanelerden, aktarlardan veya internet üzerinden online satış mağazalarından alabilirsiniz.

Bilginize!

Türkiye’de maalesef yaban mersini (blueberry) yerine türkçe ismi olmayan kızılcığa benzeyen kurutulmuş cranberries satılmaktadır. Cranberries yurt dışı fiyatı yaban mersinine göre 3/1 oranında daha ucuzdur. Ayrıca insan sağlığına faydası açısından farklılıklar gösterir. Yaban mersini doğadaki en iyi antioksidandır. Amerikalılar yaban mersinine “super food” meyvelerin meyvesi demektedir.

Yorum bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir