Nano malzemeler, son y\u0131llarda sanayinin bir\u00e7ok alan\u0131nda kullan\u0131lmaya ba\u015flanan ve.
\u00e7al\u0131\u015fma ortamlar\u0131nda maruziyet riski ta\u015f\u0131yan yeni nesil malzemelerdir. Boyutlar\u0131 nedeniyle g\u00f6sterdikleri benzersiz fiziksel ve kimyasal \u00f6zellikler, nano malzemelerin potansiyel olarak insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 \u00fczerinde de hen\u00fcz tam olarak anla\u015f\u0131lamam\u0131\u015f etkileri olabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrmektedir. Bu durum, \u00f6zellikle i\u015f sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 profesyonelleri i\u00e7in \u00f6nemli belirsizlikler ve ihtiyat ilkesinin benimsenmesi gereklili\u011fini ortaya koymaktad\u0131r.<\/p>\n
Nano malzemelerin (\u00f6rne\u011fin karbon nanot\u00fcpler, TiO2, ZnO) i\u015fyerlerinde maruziyetinin de\u011ferlendirilmesi, di\u011fer kimyasal maddelere g\u00f6re daha karma\u015f\u0131k bir s\u00fcre\u00e7tir. Bunun temel nedeni, bu malzemelerin boyutu, \u015fekli, kimyasal bile\u015fimi, y\u00fczey \u00f6zellikleri ve k\u00fcmelenme e\u011filimleri gibi bir\u00e7ok fakt\u00f6r\u00fcn maruziyet ve toksisite potansiyelini etkileyebilmesidir.<\/p>\n
Nano malzemeler i\u00e7in ulusal ve uluslararas\u0131 d\u00fczeyde hen\u00fcz tam olarak belirlenmi\u015f maruziyet s\u0131n\u0131r de\u011ferleri (OEL’ler) bulunmamaktad\u0131r. Bu durum, ihtiyat ilkesinin daha da \u00f6nem kazanmas\u0131na neden olmaktad\u0131r. Mevcut durumda, i\u015f sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 profesyonelleri, nano malzemelere maruziyetin de\u011ferlendirilmesinde ve risklerinin belirlenmesinde benzer fiziksel ve kimyasal \u00f6zelliklere sahip bilinen di\u011fer maddeler i\u00e7in ge\u00e7erli olan OEL’leri referans almal\u0131 ve bu s\u00fcre\u00e7te ihtiyatl\u0131 bir yakla\u015f\u0131m sergilemelidirler. T\u00fcrkiye’de bu alandaki mevzuat \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 devam etmekle birlikte, uluslararas\u0131 kabul g\u00f6rm\u00fc\u015f rehberler ve \u00f6neriler yol g\u00f6sterici olacakt\u0131r.<\/p>\n
Nano malzemelere maruziyetin klinik tablosu, maruz kal\u0131nan nano malzemenin t\u00fcr\u00fcne, konsantrasyonuna, maruziyet s\u00fcresine ve ki\u015finin duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re de\u011fi\u015fiklik g\u00f6sterebilir. Genel olarak:<\/p>\n
Tan\u0131 kriterleri hen\u00fcz tam olarak belirlenmemi\u015f olmakla birlikte, maruziyetin \u00f6yk\u00fcs\u00fc, klinik bulgular ve baz\u0131 biyolojik izlem sonu\u00e7lar\u0131 (varsa) tan\u0131da \u00f6nemli rol oynayacakt\u0131r.<\/p>\n
Nano malzemelerin i\u015fyerindeki risklerinin de\u011ferlendirilmesi ve kontrol\u00fc, ihtiyat ilkesi \u00e7er\u00e7evesinde ele al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Bu s\u00fcre\u00e7te;<\/p>\n
\u0130\u015fyeri ziyareti s\u0131ras\u0131nda i\u015f sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 profesyonelleri, i\u015f ak\u0131\u015f \u015femalar\u0131, kullan\u0131lan ekipmanlar, hammadde g\u00fcvenlik bilgi formlar\u0131 (MSDS) ve mevcut risk de\u011ferlendirme raporlar\u0131 gibi dok\u00fcmanlar\u0131 incelemelidir. \u00c7al\u0131\u015fma ortam\u0131ndaki toz, duman, gaz, buhar gibi partik\u00fcl ve aerosol \u00f6l\u00e7\u00fcmlerinin yan\u0131 s\u0131ra, nano malzemelerin varl\u0131\u011f\u0131 ve konsantrasyonlar\u0131 hakk\u0131nda bilgi edinilmelidir. \u00d6zellikle nano malzemelerin maruziyetini de\u011ferlendirmek i\u00e7in \u00f6zel \u00f6l\u00e7\u00fcm teknikleri ve analitik y\u00f6ntemler gerekebilir.<\/p>\n
Nano malzemelere maruziyet sonucu ortaya \u00e7\u0131kan hastal\u0131klar\u0131n meslek hastal\u0131\u011f\u0131 olarak kabul edilmesi ve SGK taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131lanmas\u0131 i\u00e7in gerekli bildirimlerin yap\u0131lmas\u0131 esast\u0131r. T\u00fcrkiye’de i\u015f kazas\u0131 ve meslek hastal\u0131\u011f\u0131 bildirimleri ile ilgili s\u00fcre\u00e7ler 6331 say\u0131l\u0131 \u0130\u015f Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve G\u00fcvenli\u011fi Kanunu ve ilgili y\u00f6netmeliklerle d\u00fczenlenmi\u015ftir. Nano malzemelere ba\u011fl\u0131 hastal\u0131klar\u0131n bildiriminde de bu genel mevzuat h\u00fck\u00fcmleri ge\u00e7erli olacakt\u0131r. \u015e\u00fcpheli durumlarda, i\u015fyeri hekiminin durumu derhal bildirmesi ve gerekli ad\u0131mlar\u0131 atmas\u0131 \u00f6nemlidir.<\/p>\n
Nano malzemelerin potansiyel riskleri tam olarak anla\u015f\u0131lamad\u0131\u011f\u0131ndan, ihtiyat ilkesi (precautionary principle) benimsenmelidir. Bu ilke, potansiyel zararlar\u0131n \u00f6nlenmesi i\u00e7in, bilimsel kesinlik olmasa bile \u00f6nleyici tedbirlerin al\u0131nmas\u0131n\u0131 te\u015fvik eder. \u0130\u015fyeri hekimleri, bu malzemelerle \u00e7al\u0131\u015facak i\u015f\u00e7ileri bilgilendirmeli, riskleri ve korunma y\u00f6ntemlerini anlatmal\u0131 ve KKD kullan\u0131m\u0131n\u0131 sa\u011flamal\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca, i\u015fyerlerinde nano malzemelerin kullan\u0131m\u0131na y\u00f6nelik g\u00fcvenli \u00e7al\u0131\u015fma prosed\u00fcrleri olu\u015fturulmal\u0131 ve bu prosed\u00fcrlere uyumun sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in gerekli e\u011fitimler verilmelidir.<\/p>\n
Nano malzemelerin \u00e7al\u0131\u015fma ortamlar\u0131ndaki varl\u0131\u011f\u0131, potansiyel sa\u011fl\u0131k riskleri ve mevcut belirsizlikler g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, i\u015f sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 profesyonellerinin ihtiyat ilkesini benimseyerek, risk de\u011ferlendirmelerini titizlikle yaparak ve gerekli \u00f6nleyici tedbirleri alarak hareket etmeleri b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Bu malzemelerin uzun vadeli etkileri \u00fczerindeki ara\u015ft\u0131rmalar devam etmekle birlikte, g\u00fcncel bilgiler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda proaktif bir yakla\u015f\u0131m sergilenmesi, hem \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n korunmas\u0131 hem de olas\u0131 meslek hastal\u0131klar\u0131n\u0131n \u00f6nlenmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan kritik \u00f6neme sahiptir.<\/p>\n