Tersane i\u015f kolu, a\u011f\u0131r sanayi faaliyetlerinin yo\u011fun oldu\u011fu, bir\u00e7ok farkl\u0131 tehlike etkeninin bir arada bulundu\u011fu, \u00e7al\u0131\u015fan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli riskler bar\u0131nd\u0131ran bir sekt\u00f6rd\u00fcr. Bu rehber, tersane \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131nda s\u0131k g\u00f6r\u00fclen meslek hastal\u0131klar\u0131, bu hastal\u0131klar\u0131n tan\u0131 kriterleri, maruziyet s\u0131n\u0131rlar\u0131, klinik tablolar\u0131, SGK bildirim s\u00fcre\u00e7leri, i\u015fyeri ziyareti, risk de\u011ferlendirmesi ve koruyucu \u00f6nlemler konular\u0131nda i\u015fyeri hekimlerine y\u00f6nelik pratik bilgiler sunmay\u0131 ama\u00e7lamaktad\u0131r. \u00d6zellikle asbest maruziyeti, boya kimyasallar\u0131 ve g\u00fcr\u00fclt\u00fcye maruziyet gibi yayg\u0131n sorunlara odaklan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Asbest maruziyeti, akci\u011fer kanseri, mezotelyoma ve asbestozis (pn\u00f6mokonyoz) gibi ciddi hastal\u0131klara yol a\u00e7abilir. Asbestozis, asbest liflerinin fazla miktarda solunmas\u0131 sonucunda geli\u015fen, ilerleyici ve geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcms\u00fcz bir solunum yetmezli\u011fi ile karakterize bir hastal\u0131kt\u0131r. Mezotelyoma ise, mezotelyum zarlar\u0131n\u0131 tutan, genellikle asbest maruziyeti ile ili\u015fkili bir kanser t\u00fcr\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n
T\u00fcrkiye’de asbest i\u00e7in maruziyet s\u0131n\u0131r de\u011feri (TWA: 8 saat): 0.1 lif\/cm\u00b3 olarak belirlenmi\u015ftir. Bu de\u011fer, i\u015fverenlerin \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n maruz kald\u0131\u011f\u0131 asbest konsantrasyonunu bu s\u0131n\u0131r\u0131n alt\u0131nda tutmas\u0131n\u0131 sa\u011flamakla y\u00fck\u00fcml\u00fc oldu\u011funu g\u00f6stermektedir.<\/p>\n
Asbestle \u00e7al\u0131\u015facak ki\u015filerin \u00f6zel e\u011fitim almas\u0131, \u00e7al\u0131\u015fma prosed\u00fcrlerinin belirlenmesi ve uygun ki\u015fisel koruyucu donan\u0131mlar\u0131n (KKD) kullan\u0131lmas\u0131 esast\u0131r. \u0130\u015fveren, \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n maruziyetini en aza indirecek \u015fekilde \u00e7al\u0131\u015fma ortam\u0131n\u0131 d\u00fczenlemeli, toz maskesi gibi KKD’lerin do\u011fru kullan\u0131m\u0131n\u0131 sa\u011flamal\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca, kullan\u0131lan malzemenin i\u00e7eri\u011fini bilmek ve riskleri de\u011ferlendirmek \u00f6nemlidir.<\/p>\n
Boya, solvent, yap\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131, re\u00e7ine gibi kimyasallar\u0131n kullan\u0131m\u0131 \u00e7e\u015fitli sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131na neden olabilmektedir. Bu kimyasallar, solunum yoluyla veya cilt yoluyla v\u00fccuda al\u0131nabilir ve merkezi sinir sistemini etkileyebilir. \u00d6zellikle solventlere maruziyet, ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131, yorgunluk, halsizlik, denge bozuklu\u011fu, sersemlik hissi gibi akut etkilerin yan\u0131 s\u0131ra, uzun s\u00fcreli maruziyette n\u00f6rolojik hasarlara, psikolojik bozukluklara yol a\u00e7abilir. Mesleki ast\u0131m ve deri hastal\u0131klar\u0131 da boya kimyasallar\u0131yla ili\u015fkilidir.<\/p>\n
Kimyasal maddeler i\u00e7in belirlenen maruziyet s\u0131n\u0131r de\u011ferleri, kullan\u0131lan maddeye ve \u00fclkenin mevzuat\u0131na g\u00f6re de\u011fi\u015fiklik g\u00f6stermektedir. Bu de\u011ferler, i\u015fe giri\u015f ve periyodik muayeneler s\u0131ras\u0131nda dikkate al\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Kimyasal maddelerin malzeme g\u00fcvenlik bilgi formlar\u0131na (MGBF) ba\u015fvurulmal\u0131, i\u015fyeri risk de\u011ferlendirmesi yap\u0131lmal\u0131 ve buna g\u00f6re gerekli \u00f6nlemler al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \u0130kame, izolasyon, havaland\u0131rma ve KKD kullan\u0131m\u0131 gibi \u00f6nleyici tedbirler uygulanmal\u0131d\u0131r. \u00c7al\u0131\u015fanlara kimyasal maddelerin tehlikeleri ve korunma yollar\u0131 hakk\u0131nda e\u011fitim verilmelidir.<\/p>\n
G\u00fcr\u00fclt\u00fcye ba\u011fl\u0131 i\u015fitme kayb\u0131 (GB\u0130K), genellikle 1 kHz’in \u00fczerindeki frekanslarda geli\u015fen, geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcms\u00fcz bir i\u015fitme kayb\u0131d\u0131r. Tinnitus (kulak \u00e7\u0131nlamas\u0131) da s\u0131k g\u00f6r\u00fclen bir belirtidir. G\u00fcr\u00fclt\u00fcye maruziyetin di\u011fer etkileri aras\u0131nda y\u00fcksek tansiyon, iskemik kalp rahats\u0131zl\u0131klar\u0131, stres ve uyku bozuklu\u011fu yer almaktad\u0131r.<\/p>\n
T\u00fcrkiye’de ve di\u011fer \u00fclkelerde g\u00fcr\u00fclt\u00fc maruziyet s\u0131n\u0131r de\u011ferleri farkl\u0131l\u0131k g\u00f6stermektedir. Genel olarak 80 dB(A) ve \u00fczeri d\u00fczeylerde \u00f6nlem al\u0131nmas\u0131 gerekir. 85 dB(A)’in \u00fczerindeki d\u00fczeylerde ise ki\u015fisel koruyucu donan\u0131m kullan\u0131m\u0131 zorunlu hale gelir.<\/p>\n
G\u00fcr\u00fclt\u00fcn\u00fcn kayna\u011f\u0131nda kontrol\u00fc esast\u0131r. M\u00fchendislik ve idari \u00f6nlemler al\u0131nmal\u0131d\u0131r. G\u00fcr\u00fclt\u00fcl\u00fc i\u015flerde \u00e7al\u0131\u015fanlara uygun kulak koruyucular\u0131 (KKD) sa\u011flanmal\u0131 ve bu konuda e\u011fitim verilmelidir. Periyodik odyometri testleri ile i\u015fitme sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zetimi yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
\u0130\u015f kazas\u0131 veya meslek hastal\u0131\u011f\u0131 \u015f\u00fcphesi veya tan\u0131s\u0131 alan bir \u00e7al\u0131\u015fan\u0131n SGK’ya bildirim s\u00fcresi \u00fc\u00e7 i\u015f g\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Bu bildirim i\u00e7in \u201c\u0130\u015f Kazas\u0131 ve Meslek Hastal\u0131\u011f\u0131 Bildirim Formu\u201d kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u0130\u015fverenler, i\u015f kazalar\u0131n\u0131 derhal kolluk kuvvetlerine ve SGK’ya, meslek hastal\u0131klar\u0131n\u0131 ise \u00f6\u011frendikten sonra \u00fc\u00e7 i\u015f g\u00fcn\u00fc i\u00e7inde bildirmekle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n
\u0130\u015fyeri hekimi, \u00e7al\u0131\u015fma ortam\u0131n\u0131 tan\u0131yarak, risk de\u011ferlendirmesi yapmal\u0131 ve bu de\u011ferlendirme sonucunda gerekli \u00f6nlemleri belirlemelidir. Bu s\u00fcre\u00e7te;<\/p>\n
Koruyucu \u00f6nlemler aras\u0131nda m\u00fchendislik kontrolleri (havaland\u0131rma, izolasyon), idari d\u00fczenlemeler (i\u015f rotasyonu, \u00e7al\u0131\u015fma s\u00fcresinin d\u00fczenlenmesi) ve ki\u015fisel koruyucu donan\u0131mlar\u0131n (KKD) kullan\u0131m\u0131 yer al\u0131r.<\/p>\n
\u00d6rnek Vaka:<\/strong> Bir tersane i\u015f\u00e7isinde g\u00f6r\u00fclen meslek hastal\u0131klar\u0131 profiline y\u00f6nelik bir yakla\u015f\u0131m;<\/p>\n\n
Kaynaklar<\/h3>\n