Konfeksiyon sekt\u00f6r\u00fc, tekstil ve haz\u0131r giyim end\u00fcstrisinin \u00f6nemli bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. Bu sekt\u00f6r, milyonlarca insan\u0131n istihdam edildi\u011fi, k\u00fcresel ekonomide \u00f6nemli bir yere sahip olan bir aland\u0131r. Ancak, konfeksiyon sekt\u00f6r\u00fcnde \u00e7al\u0131\u015fanlar, maruz kald\u0131klar\u0131 \u00e7e\u015fitli risk fakt\u00f6rleri nedeniyle \u00f6nemli sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131 ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalabilmektedirler. Bu risk fakt\u00f6rlerinin ba\u015f\u0131nda toz, g\u00fcr\u00fclt\u00fc ve tekrarlayan statik kas-iskelet sistemi zorlanmalar\u0131 gelmektedir.<\/p>\n
Konfeksiyon sekt\u00f6r\u00fcnde, \u00f6zellikle pamuk, keten, y\u00fcn gibi do\u011fal liflerin i\u015flenmesi s\u0131ras\u0131nda \u00f6nemli miktarda toz a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Bu tozlar, solunum yoluyla al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda akci\u011ferlere yerle\u015ferek \u00e7e\u015fitli meslek hastal\u0131klar\u0131na neden olabilmektedir. Bu hastal\u0131klar\u0131n ba\u015f\u0131nda pn\u00f6mokonyoz (mesleki akci\u011fer hastal\u0131\u011f\u0131) gelmektedir. Pamuk tozu maruziyeti, \u00f6zellikle pn\u00f6mokonyoz (mesleki akci\u011fer hastal\u0131\u011f\u0131) ve di\u011fer solunum sistemi hastal\u0131klar\u0131 (KOAH, bron\u015fit, ast\u0131m) riskini art\u0131rmaktad\u0131r.<\/p>\n
Pn\u00f6mokonyoz:<\/strong> Pamuk tozu, solunum yoluyla al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda akci\u011ferlere yerle\u015ferek \u00e7e\u015fitli meslek hastal\u0131klar\u0131na yol a\u00e7abilir. Belirtiler aras\u0131nda \u00f6ks\u00fcr\u00fck, balgam, nefes darl\u0131\u011f\u0131, g\u00f6\u011f\u00fcs s\u0131k\u0131\u015fmas\u0131 ve yorgunluk yer al\u0131r. Tan\u0131 i\u00e7in PA akci\u011fer grafisi ve solunum fonksiyon testleri (FVC, FEV1, FEV1\/FVC) kullan\u0131l\u0131r. ILO s\u0131n\u0131fland\u0131rmas\u0131na g\u00f6re pn\u00f6mokonyoz derecelendirilir. Meslek hastal\u0131\u011f\u0131 bildirimi, ilgili mevzuat gere\u011fi yap\u0131lmas\u0131 zorunludur.<\/p>\n KOAH (Kronik Obstr\u00fcktif Akci\u011fer Hastal\u0131\u011f\u0131):<\/strong> Pamuk tozu, ah\u015fap i\u015fleme (tahkimat) s\u0131ras\u0131nda kullan\u0131lan kimyasallar ve sentetik re\u00e7ineler nedeniyle de geli\u015febilir. Belirtiler aras\u0131nda nefes darl\u0131\u011f\u0131, \u00f6ks\u00fcr\u00fck, balgam ve h\u0131r\u0131lt\u0131l\u0131 solunum yer al\u0131r. Tan\u0131, solunum fonksiyon testleri ile konulur.<\/p>\n Toz:<\/strong> T\u00fcrkiye\u2019de toz maruziyeti i\u00e7in MAK (Maksimum Kabul Edilebilir Konsantrasyon) de\u011ferleri belirlenmi\u015ftir. Pamuk tozu i\u00e7in MAK de\u011feri 0.5 mg\/m\u00b3’t\u00fcr. Bu de\u011ferin a\u015f\u0131lmas\u0131 durumunda koruyucu \u00f6nlemler al\u0131nmas\u0131 gerekmektedir. Bu \u00f6nlemler aras\u0131nda; toz olu\u015fumunu azaltacak i\u015f organizasyonu, yerel havaland\u0131rma sistemleri, uygun ki\u015fisel koruyucu donan\u0131mlar (maske, solunum cihaz\u0131) ve hijyen \u00f6nlemleri yer al\u0131r.<\/p>\n Pn\u00f6mokonyoz \u0130\u00e7in Bilgi ve Belgeler:<\/strong> Pn\u00f6mokonyoz izleme birimine g\u00f6nderilecek bilgi ve belgeler aras\u0131nda toz \u00f6l\u00e7\u00fcm sonu\u00e7lar\u0131, g\u00f6\u011f\u00fcs filmleri ve pn\u00f6mokonyoz de\u011ferlendirme i\u015f\u00e7i g\u00f6zlem formlar\u0131 yer al\u0131r.<\/p>\n Konfeksiyon sekt\u00f6r\u00fcnde, diki\u015f makineleri, \u00fct\u00fcleme, kal\u0131p kesme gibi i\u015flemler s\u0131ras\u0131nda y\u00fcksek d\u00fczeyde g\u00fcr\u00fclt\u00fcye maruziyet s\u00f6z konusudur. G\u00fcr\u00fclt\u00fcye ba\u011fl\u0131 i\u015fitme kayb\u0131 (GB\u0130K), genellikle 1 kHz\u2019nin \u00fczerindeki frekanslarda geli\u015fen i\u015fitme keskinli\u011fi kayb\u0131d\u0131r. Bu durum, i\u00e7 kulaktaki t\u00fcy h\u00fccrelerinin hasar\u0131 sonucu olu\u015fur. G\u00fcr\u00fclt\u00fcye ba\u011fl\u0131 i\u015fitme kayb\u0131 geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcms\u00fczd\u00fcr.<\/p>\n G\u00fcr\u00fclt\u00fcye Ba\u011fl\u0131 \u0130\u015fitme Kayb\u0131 (GB\u0130K):<\/strong> Tan\u0131 i\u00e7in odyometri testi yap\u0131l\u0131r. \u0130\u015fitme kayb\u0131, genellikle 6 metreden sonra ba\u015flayan i\u015fitme kayb\u0131 olarak tan\u0131mlan\u0131r. 80 dB (A) ve \u00fczerindeki g\u00fcr\u00fclt\u00fc d\u00fczeylerinde maruziyetin ba\u015flamas\u0131yla i\u015fitme kayb\u0131 riski artar. 85 dB (A) ve \u00fczerindeki g\u00fcr\u00fclt\u00fc d\u00fczeylerinde ise i\u015fe giri\u015fte ve periyodik muayenelerde odyometri testi ile i\u015fitme kayb\u0131 takibi gerekmektedir. Meslek hastal\u0131\u011f\u0131 bildirimi, ilgili mevzuat gere\u011fi yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n G\u00fcr\u00fclt\u00fc:<\/strong> T\u00fcrkiye\u2019de g\u00fcr\u00fclt\u00fc maruziyet s\u0131n\u0131r de\u011feri 80 dB (A) olarak belirlenmi\u015ftir. 85 dB (A) ve \u00fczerindeki i\u015fyerlerinde ise i\u015fe giri\u015fte ve periyodik muayenelerde odyometri testi ile i\u015fitme kayb\u0131 takibi gerekmektedir. Koruyucu \u00f6nlemler aras\u0131nda; g\u00fcr\u00fclt\u00fc kayna\u011f\u0131nda \u00f6nlemler, iletim yolunda \u00f6nlemler ve al\u0131c\u0131da \u00f6nlemler yer al\u0131r. Al\u0131c\u0131da \u00f6nlemler kapsam\u0131nda ki\u015fisel koruyucu donan\u0131mlar (kulakl\u0131k, t\u0131ka\u00e7) kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n Konfeksiyon sekt\u00f6r\u00fcnde, diki\u015f dikme, \u00fct\u00fcleme, kal\u0131p kesme gibi tekrarlayan statik ve dinamik zorlanmalar, monoton \u00e7al\u0131\u015fma, uygunsuz duru\u015flar, yetersiz v\u00fccut mekani\u011fi kullan\u0131m\u0131 ve a\u011f\u0131r y\u00fck kald\u0131rma gibi nedenlerle kas-iskelet sistemi hastal\u0131klar\u0131 (K\u0130H) yayg\u0131n olarak g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu hastal\u0131klar aras\u0131nda en s\u0131k g\u00f6r\u00fclenler; karpal t\u00fcnel sendromu, tenosinovit, bel a\u011fr\u0131lar\u0131, boyun f\u0131t\u0131\u011f\u0131, omuz ve dirsek problemleri, el ve ayak bile\u011fi zorlanmalar\u0131d\u0131r.<\/p>\n Karpal T\u00fcnel Sendromu (KTS):<\/strong> Tekrarlayan el hareketleri, monoton \u00e7al\u0131\u015fma, uygunsuz duru\u015f, titre\u015fim gibi nedenlerle median sinirin karpal t\u00fcnelde s\u0131k\u0131\u015fmas\u0131 sonucu olu\u015fur. Belirtiler aras\u0131nda parmaklarda uyu\u015fma, kar\u0131ncalanma, a\u011fr\u0131 ve gece artan \u015fikayetler yer al\u0131r. Tan\u0131 i\u00e7in Phalen, Tinnel ve el bile\u011fi n\u00f6rolojik muayeneleri yap\u0131l\u0131r. Meslek hastal\u0131\u011f\u0131 bildirimi zorunludur.<\/p>\n Bel A\u011fr\u0131lar\u0131:<\/strong> A\u011f\u0131r y\u00fck kald\u0131rma, monoton \u00e7al\u0131\u015fma, uygunsuz duru\u015f, vibrasyon gibi nedenlerle ortaya \u00e7\u0131kar. Belirtiler aras\u0131nda belde a\u011fr\u0131, tutulma, hareket k\u0131s\u0131tl\u0131l\u0131\u011f\u0131 yer al\u0131r. Tan\u0131 i\u00e7in fizik muayene ve gerekti\u011finde radyolojik tetkikler yap\u0131l\u0131r. Meslek hastal\u0131\u011f\u0131 bildirimi zorunludur.<\/p>\n Ergonomi:<\/strong> \u0130\u015fin, \u00e7al\u0131\u015fan\u0131n fiziksel ve psikososyal \u00f6zelliklerine uygun olarak tasarlanmas\u0131 esast\u0131r. \u0130\u015fyeri d\u00fczenlemesi, \u00e7al\u0131\u015fma metotlar\u0131, kullan\u0131lan ara\u00e7 ve gere\u00e7ler, duru\u015flar, molalar, i\u015f rotasyonu gibi fakt\u00f6rler g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulmal\u0131d\u0131r. A\u011f\u0131r y\u00fck kald\u0131rma ve ta\u015f\u0131ma i\u015flerinde do\u011fru kald\u0131rma teknikleri konusunda e\u011fitim verilmelidir. Ki\u015fisel koruyucu donan\u0131mlar (i\u015f eldiveni, bileklik, dizlik vb.) kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n \u0130\u015f kazas\u0131 veya meslek hastal\u0131\u011f\u0131 \u015f\u00fcphesi ya da tan\u0131s\u0131 alan bir \u00e7al\u0131\u015fan\u0131n SGK’ya bildirimi, hastal\u0131\u011f\u0131n \u00f6\u011frenilmesinden sonraki \u00fc\u00e7 i\u015f g\u00fcn\u00fc i\u00e7inde yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bu bildirimde “\u0130\u015f Kazas\u0131 ve Meslek Hastal\u0131\u011f\u0131 Bildirim Formu” kullan\u0131l\u0131r. \u0130\u015fverenler, i\u015f kazas\u0131 veya meslek hastal\u0131\u011f\u0131 bildirim y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerini yerine getirmemekten sorumludur ve bu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerini yerine getirmeyenlere yasal yapt\u0131r\u0131mlar uygulan\u0131r.<\/p>\n \u0130\u015fyeri hekiminin temel g\u00f6revlerinden biri, i\u015fyerini tan\u0131mak, \u00e7al\u0131\u015fma ortam\u0131n\u0131 ve ko\u015fullar\u0131n\u0131 de\u011ferlendirmek ve risk de\u011ferlendirmesi (RD) yapmakt\u0131r. RD sonucunda belirlenen risklere g\u00f6re uygun \u00f6nleyici ve koruyucu tedbirler al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Bu tedbirler; eliminasyon (kayna\u011f\u0131nda yok etme), ikame (daha az zararl\u0131 bir madde ile de\u011fi\u015ftirme), m\u00fchendislik kontrolleri (havaland\u0131rma, izolasyon vb.), idari kontroller (i\u015f rotasyonu, i\u015f s\u00fcresinin azalt\u0131lmas\u0131 vb.) ve en son \u00e7are olarak ki\u015fisel koruyucu donan\u0131mlar (KKD) \u015feklinde s\u0131ralan\u0131r.<\/p>\n \u00d6rnek Vaka:<\/strong> Bir konfeksiyon i\u015f\u00e7isinde tekrarlayan diki\u015f makinesi kullan\u0131m\u0131 nedeniyle el ve bilek b\u00f6lgesinde a\u011fr\u0131, uyu\u015fma ve kar\u0131ncalanma \u015fikayetleri mevcut. \u0130\u015fyeri hekimi taraf\u0131ndan yap\u0131lan muayenede ve testlerle Karpal T\u00fcnel Sendromu \u00f6n tan\u0131s\u0131 konulmu\u015f. Bu durumda i\u015fyeri hekimi; i\u015f\u00e7inin \u00e7al\u0131\u015fma post\u00fcr\u00fcn\u00fc g\u00f6zden ge\u00e7irmeli, diki\u015f makinesinin ergonomik \u00f6zelliklerini de\u011ferlendirmeli, titre\u015fim azalt\u0131c\u0131 \u00f6nlemler almal\u0131, uygun eldiven kullan\u0131m\u0131n\u0131 sa\u011flamal\u0131 ve i\u015f rotasyonu ile dinlenme molalar\u0131n\u0131 d\u00fczenlemelidir. Gerekirse i\u015f\u00e7i, fizyoterapist veya ortopediste sevk edilerek uygun tedavinin ba\u015flanmas\u0131 sa\u011flanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n \u00d6zetle,<\/strong> i\u015fyeri hekimleri; toz, g\u00fcr\u00fclt\u00fc ve kas-iskelet sistemi risklerini belirlemeli, bu risklere y\u00f6nelik uygun \u00f6nlemleri almal\u0131, \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 bilgilendirmeli ve gerekli sa\u011fl\u0131k g\u00f6zetimini yapmal\u0131d\u0131r. Meslek hastal\u0131\u011f\u0131 bildirim y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerini zaman\u0131nda ve eksiksiz yerine getirmelidir.<\/p>\nMaruziyet S\u0131n\u0131r De\u011ferleri ve Koruyucu \u00d6nlemler<\/h4>\n
2. G\u00fcr\u00fclt\u00fc Maruziyeti ve \u0130\u015fitme Kayb\u0131<\/h3>\n
Tan\u0131 Kriterleri ve Meslek Hastal\u0131\u011f\u0131 Bildirimi<\/h4>\n
Maruziyet S\u0131n\u0131r De\u011ferleri ve Koruyucu \u00d6nlemler<\/h4>\n
3. Kas \u0130skelet Sistemi Zorlanmalar\u0131<\/h3>\n
Tan\u0131 Kriterleri ve Meslek Hastal\u0131\u011f\u0131 Bildirimi<\/h4>\n
Maruziyet S\u0131n\u0131r De\u011ferleri ve Koruyucu \u00d6nlemler<\/h4>\n
Meslek Hastal\u0131\u011f\u0131 Bildirimi ve SGK S\u00fcreci<\/h3>\n
\u0130\u015fyeri Ziyareti, Risk De\u011ferlendirmesi ve Koruyucu \u00d6nlemler<\/h3>\n
Pratik Uygulama ve Vaka Yakla\u015f\u0131m\u0131<\/h4>\n