Giri\u015f<\/strong><\/p>\n \u0130\u015f kazalar\u0131 ve meslek hastal\u0131klar\u0131, i\u015fyerlerinde kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan \u00f6nemli sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131d\u0131r. Bu sorunlardan biri de, yaralanmalar sonucu tetanoz riskidir. \u0130\u015fyeri hekimleri olarak, yaralanma sonras\u0131 do\u011fru m\u00fcdahale ve tetanoz profilaksisi konusunda g\u00fcncel ve pratik bilgiler sunmak, hem \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n hem de i\u015fverenlerin sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in hayati \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Bu rehber, tetanoz a\u015f\u0131lama durumuna g\u00f6re yaralanma sonras\u0131 al\u0131nacak \u00f6nlemleri, tan\u0131 kriterlerini, meslek hastal\u0131\u011f\u0131 bildirim s\u00fcre\u00e7lerini, i\u015fyeri ziyaretlerini ve risk de\u011ferlendirmesini kapsamaktad\u0131r.<\/p>\n 1. Tetanoz Enfeksiyonu<\/strong><\/p>\n Tetanos, Clostridium tetani<\/em> adl\u0131 bakterinin neden oldu\u011fu, bazen \u00f6l\u00fcmc\u00fcl olabilen ciddi bir hastal\u0131kt\u0131r. Maden ocaklar\u0131nda veya toprakla temas eden yaralanmalar yoluyla bula\u015fabilir. Bakteri, yaraya girdi\u011finde kas dokular\u0131n\u0131 besleyen sinirlere sald\u0131ran g\u00fc\u00e7l\u00fc bir toksin \u00fcretir. Yakla\u015f\u0131k bir haftal\u0131k kulu\u00e7ka d\u00f6neminden sonra \u00e7ene kaslar\u0131nda kas\u0131lma (trismus) ile kendini g\u00f6sterir. Hastal\u0131k daha sonra solunum sistemindeki kaslar da dahil olmak \u00fczere v\u00fccuttaki di\u011fer kaslara yay\u0131l\u0131r ve \u00f6l\u00fcmc\u00fcl olabilir.<\/p>\n 1.1. Tetanoz A\u015f\u0131s\u0131 ve Uygulama Takvimi<\/strong><\/p>\n Tetanos a\u015f\u0131s\u0131 ile bu hastal\u0131k etkili bir \u015fekilde kontrol alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. On y\u0131lda bir tekrarlanan a\u015f\u0131larla enfeksiyona kar\u015f\u0131 diren\u00e7 sa\u011flan\u0131r. T\u00fcrk erkekleri, \u00e7ocukluk \u00e7a\u011f\u0131nda, okulda ve askerlik s\u0131ras\u0131nda a\u015f\u0131lan\u0131rlar. Tam a\u015f\u0131 kayd\u0131 bulunmayan herkesin a\u015f\u0131lanmas\u0131na i\u015fyeri hekiminin devam etmesi gerekir. Her t\u00fcrl\u00fc harici yaran\u0131n en k\u0131sa zamanda iyice temizlenmesi ve antiseptik krem uygulanmas\u0131 gerekir. Doktor haricinde hi\u00e7 kimse hastaya krem (veya ba\u015fka ila\u00e7) vermemelidir.<\/p>\n 1.2. Yara Bak\u0131m\u0131 ve Temas Sonras\u0131 Profilaksi<\/strong><\/p>\n Kuduz \u015f\u00fcpheli temas proflaksisinde oldu\u011fu gibi, tetanoz profilaksisinde de yara bak\u0131m\u0131 \u00f6nemlidir. Yara temizli\u011fi, antiseptik uygulanmas\u0131 ve a\u015f\u0131 yap\u0131lmas\u0131 temel ad\u0131mlard\u0131r.<\/p>\n 1.3. Temas Sonras\u0131 Profilaksi<\/strong><\/p>\n Temas sonras\u0131 profilaksi, kuduz \u015f\u00fcpheli temasta, kuduz imm\u00fcnglobulinine gerek yoktur. 0. ve 3. g\u00fcnde olmak \u00fczere toplam iki doz a\u015f\u0131 uygulan\u0131r.<\/p>\n 1.4. A\u015f\u0131 Uygulamas\u0131<\/strong><\/p>\n Varolan h\u00fccre k\u00fclt\u00fcr\u00fc a\u015f\u0131lar\u0131ndan her birinin yeterli etkinli\u011fe sahip oldu\u011fu g\u00f6sterilmi\u015ftir. Doz: 0., 3., 7., 14. ve 28. g\u00fcnlerde toplam be\u015f doz uygulan\u0131r. Uygulama \u015fekli: Eri\u015fkinlerde deltoid b\u00f6lgeye, kas i\u00e7ine uygulan\u0131r. K\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocuklarda uyluk anterolateral b\u00f6lgeye kas i\u00e7ine uygulanabilir. Gluteal b\u00f6lgeye enjeksiyon, antikor titresini d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in asla yap\u0131lmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n 1.5. Riskli Temas<\/strong><\/p>\n T\u00fcm vah\u015fi ve evcil etobur hayvan \u0131s\u0131r\u0131klar\u0131, yeri ne olursa olsun kuduz i\u00e7in risk olu\u015fturur. Is\u0131r\u0131k d\u0131\u015f\u0131 yaralar: A\u00e7\u0131k yara, kesi, m\u00fck\u00f6z membranlar\u0131n t\u00fck\u00fcr\u00fck, salya ve di\u011fer n\u00f6ral doku gibi potansiyel enfekte olabilecek materyalle temas\u0131 ve t\u0131rmalama da riskli olarak kabul edilir.<\/p>\n 1.6. Ba\u011f\u0131\u015f\u0131klama<\/strong><\/p>\n T\u00fcm temas sonras\u0131 ba\u011f\u0131\u015f\u0131klama yakla\u015f\u0131mlar\u0131, arada ge\u00e7en s\u00fcre ve \u0131s\u0131r\u0131k ya da \u0131s\u0131r\u0131k d\u0131\u015f\u0131 temas olup olmad\u0131\u011f\u0131na bakmaks\u0131z\u0131n kuduz imm\u00fcnglobulin ve a\u015f\u0131s\u0131n\u0131n birlikte verilmesini kapsamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n 1.7. Temas \u00d6ncesi Tam A\u015f\u0131lama Yap\u0131lanlar \u0130\u00e7in Profilaksi<\/strong><\/p>\n Temas \u00f6ncesi tam a\u015f\u0131lama yap\u0131lanlar, daha \u00f6nce h\u00fccre k\u00fclt\u00fcr a\u015f\u0131lar\u0131yla temas sonras\u0131 tam a\u015f\u0131lama yap\u0131lanlar ve belge ile ispatlanm\u0131\u015f, kuduz antikor titresi bulunanlar i\u00e7in proflaksi gerekmez.<\/p>\n 2. Meslek Hastal\u0131\u011f\u0131 Bildirimi ve SGK S\u00fcreci<\/strong><\/p>\n 2.1. \u0130\u015f Kazas\u0131 ve Meslek Hastal\u0131\u011f\u0131 Bildirimi Zorunlulu\u011fu<\/strong><\/p>\n \u0130\u015fveren, i\u015f kazas\u0131n\u0131 \u00f6\u011frendi\u011fi tarihten itibaren en ge\u00e7 \u00fc\u00e7 i\u015f g\u00fcn\u00fc i\u00e7inde, meslek hastal\u0131\u011f\u0131 \u015f\u00fcphesi veya tan\u0131s\u0131 ald\u0131\u011f\u0131nda ise SGK’ya hastal\u0131\u011f\u0131n \u00f6\u011frenilmesinden sonraki \u00fc\u00e7 i\u015f g\u00fcn\u00fc i\u00e7inde bildirim yapmakla y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. Bu bildirimler \u201c\u0130\u015f Kazas\u0131 ve Meslek Hastal\u0131\u011f\u0131 Bildirim Formu\u201d ile yap\u0131l\u0131r.<\/p>\n 2.2. \u0130\u015f Kazas\u0131 ve Meslek Hastal\u0131\u011f\u0131 Bildirim Formu<\/strong><\/p>\n Formun doldurulmas\u0131 ve bildirim s\u00fcreci ile ilgili detaylar, ilgili y\u00f6netmeliklerde ve SGK taraf\u0131ndan yay\u0131mlanan genelgelerde belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n 3. \u0130\u015fyeri Ziyareti, Risk De\u011ferlendirmesi ve Koruyucu \u00d6nlemler<\/strong><\/p>\n 3.1. \u0130\u015fyeri Ziyareti ve Durum Saptamas\u0131<\/strong><\/p>\n \u0130\u015fyeri hekimi, \u00e7al\u0131\u015fma ortam\u0131n\u0131 ve ko\u015fullar\u0131n\u0131 tan\u0131mal\u0131d\u0131r. \u0130\u015fyerinin genel hijyen ko\u015fullar\u0131 (temizlik, havaland\u0131rma, ayd\u0131nlatma vb.) g\u00f6zden ge\u00e7irilmelidir.<\/p>\n 3.2. Risk De\u011ferlendirmesi (RD)<\/strong><\/p>\n RD, i\u015fyerinde var olan tehlikeleri belirleyerek, riskleri analiz etmek ve bu riskleri kontrol alt\u0131na almak i\u00e7in gerekli \u00f6nlemleri planlamakt\u0131r. RD, i\u015fyeri hekiminin \u00f6ncelikli g\u00f6revlerinden biridir.<\/p>\n 3.3. Koruyucu \u00d6nlemler<\/strong><\/p>\n Risk de\u011ferlendirmesi sonucunda belirlenen risklere g\u00f6re koruyucu \u00f6nlemler al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Bu \u00f6nlemler; m\u00fchendislik kontrolleri, idari d\u00fczenlemeler ve ki\u015fisel koruyucu donan\u0131mlar\u0131 (KKD) kapsar.<\/p>\n 4. Ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k Durumuna G\u00f6re Protokol<\/strong><\/p>\n Tetanoz profilaksisi i\u00e7in ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k durumu kritik \u00f6neme sahiptir. Primer a\u015f\u0131s\u0131n\u0131 tam olarak yapt\u0131rmam\u0131\u015f veya a\u015f\u0131lama ge\u00e7mi\u015fi bilinmeyen ki\u015filere eksik dozlara g\u00f6re a\u015f\u0131 \u015femas\u0131 uygulanmal\u0131d\u0131r. Yara temizli\u011fi ve antiseptik uygulamas\u0131 da profilaksinin bir par\u00e7as\u0131d\u0131r.<\/p>\n 5. Meslek Hastal\u0131\u011f\u0131 Bildirimi ve SGK S\u00fcreci<\/strong><\/p>\n Meslek hastal\u0131\u011f\u0131 \u015f\u00fcphesi veya tan\u0131s\u0131 alan bir \u00e7al\u0131\u015fan\u0131n SGK\u2019ya bildirimi, hastal\u0131\u011f\u0131n \u00f6\u011frenilmesinden sonraki \u00fc\u00e7 i\u015f g\u00fcn\u00fc i\u00e7inde yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bu bildirimde \u201c\u0130\u015f Kazas\u0131 ve Meslek Hastal\u0131\u011f\u0131 Bildirim Formu\u201d kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n 6. SGK S\u00fcreci<\/strong><\/p>\n \u0130\u015f kazas\u0131 ve meslek hastal\u0131\u011f\u0131 bildirimleri, ilgili mevzuata g\u00f6re Sosyal G\u00fcvenlik Kurumu (SGK) ve ilgili di\u011fer mercilere yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bildirim y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc i\u015fverene aittir.<\/p>\n 7. \u0130\u015fyeri Ziyareti, Risk De\u011ferlendirmesi ve Koruyucu \u00d6nlemler<\/strong><\/p>\n \u0130\u015fyeri hekimi, i\u015fyerini tan\u0131yarak, riskleri de\u011ferlendirerek ve uygun koruyucu \u00f6nlemleri planlayarak i\u015f sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00fcvence alt\u0131na almal\u0131d\u0131r.<\/p>\n 8. Ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k Durumuna G\u00f6re Protokol<\/strong><\/p>\n Tetanoz a\u015f\u0131s\u0131, ki\u015finin \u00f6nceki a\u015f\u0131lanma durumuna g\u00f6re belirlenir. Primer a\u015f\u0131s\u0131n\u0131 tamamlamam\u0131\u015f veya eksik a\u015f\u0131s\u0131 olan ki\u015filere uygun \u015fekilde a\u015f\u0131 yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n Kaynaklar<\/strong><\/p>\n