## Tornalama ve Z\u0131mparalama \u0130\u015f\u00e7ilerinde Sa\u011fl\u0131k G\u00f6zetimi: \u0130\u015fyeri Hekimleri \u0130\u00e7in Klinik Rehber<\/p>\n
**Giri\u015f**<\/p>\n
Tornalama ve z\u0131mparalama i\u015flemleri, metal sanayisinin \u00f6nemli a\u015famalar\u0131ndan olup, bu s\u00fcre\u00e7lerde \u00e7al\u0131\u015fan i\u015f\u00e7iler, hem fiziksel hem de kimyasal etkenlere maruz kalmaktad\u0131r. \u00d6zellikle bu i\u015flemler s\u0131ras\u0131nda olu\u015fan toz ve g\u00fcr\u00fclt\u00fc, i\u015f\u00e7ilerin sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 \u00fczerinde \u00f6nemli riskler olu\u015fturmaktad\u0131r. Bu rehber, i\u015fyeri hekimlerine y\u00f6nelik olarak, bu riskleri belirleme, de\u011ferlendirme ve y\u00f6netme konusunda klinik bir rehber niteli\u011fi ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n
**Tan\u0131 Kriterleri, Maruziyet S\u0131n\u0131rlar\u0131 ve Klinik Tablo**<\/p>\n
**1. G\u00fcr\u00fclt\u00fc Maruziyeti ve \u0130\u015fitme Kayb\u0131 (GB\u0130K)**<\/p>\n
* **Tan\u0131m:** G\u00fcr\u00fclt\u00fc, i\u015fitme duyusunu olumsuz etkileyen, rahats\u0131zl\u0131k veren seslerdir. G\u00fcr\u00fclt\u00fcye ba\u011fl\u0131 kronik i\u015fitme kayb\u0131 (GB\u0130K), koklea \u00fczerindeki k\u00fcm\u00fclatif g\u00fcr\u00fclt\u00fc maruziyetine ba\u011fl\u0131d\u0131r. Maden ocaklar\u0131, d\u00f6k\u00fcmhaneler, metal i\u015fleme at\u00f6lyeleri gibi g\u00fcr\u00fclt\u00fcl\u00fc ortamlarda \u00e7al\u0131\u015fan i\u015f\u00e7ilerde s\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.
\n* **Maruziyet S\u0131n\u0131r De\u011ferleri:**
\n * 80 dB(A) ve \u00fczeri g\u00fcr\u00fclt\u00fc d\u00fczeylerinde \u00f6nlem al\u0131nmas\u0131 gerekir.
\n * 85 dB(A) ve \u00fczeri g\u00fcr\u00fclt\u00fc d\u00fczeylerinde ise i\u015fe giri\u015fte ve periyodik muayenelerde odyometri testi yap\u0131lmas\u0131 gerekir.
\n * Maruziyet etkin de\u011ferinin alt s\u0131n\u0131r\u0131 80 dB(A), \u00fcst s\u0131n\u0131r\u0131 ise 85 dB(A)’d\u0131r.
\n* **Klinik Tablo:** \u0130\u015fitme kayb\u0131, kulak \u00e7\u0131nlamas\u0131 (tinnitus), seste azalma, konu\u015fmalar\u0131 anlamada g\u00fc\u00e7l\u00fck, y\u00fcksek frekanslarda i\u015fitme kayb\u0131.
\n* **Tan\u0131 Kriterleri:**
\n * Odyometri testi ile i\u015fitme kayb\u0131n\u0131n derecesinin belirlenmesi.
\n * F\u0131s\u0131lt\u0131 testi, Weber testi, Rinne testi gibi tarama testleri.
\n * Odyogramlarda saptanan i\u015fitme kay\u0131plar\u0131n\u0131n (cinsiyet ve ya\u015f gruplar\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131narak) uyar\u0131 ve sevk d\u00fczeylerine g\u00f6re risk s\u0131n\u0131flamas\u0131.<\/p>\n
**2. Titre\u015fim ve Beyaz Parmak Hastal\u0131\u011f\u0131 (El-Kol Vibrasyon Sendromu)**<\/p>\n
* **Tan\u0131m:** Titre\u015fim, makinelerin veya ara\u00e7lar\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda yay\u0131lan mekanik titre\u015fimdir. El-kol titre\u015fimine maruziyet, \u00f6zellikle titre\u015fimli aletlerin (\u00f6rne\u011fin martopik\u00f6r, ta\u015flama makineleri) kullan\u0131m\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kar. Beyaz parmak hastal\u0131\u011f\u0131, damarlarda, sinirlerde, kas ve eklemlerde hasara yol a\u00e7an, a\u011fr\u0131l\u0131 bir rahats\u0131zl\u0131kt\u0131r.
\n* **Maruziyet S\u0131n\u0131r De\u011ferleri:**
\n * El-kol titre\u015fimi i\u00e7in 8 saatlik \u00e7al\u0131\u015fma s\u00fcresi i\u00e7in g\u00fcnl\u00fck maruziyet s\u0131n\u0131r de\u011feri 5 m\/s\u00b2, etkin de\u011feri ise 2,5 m\/s\u00b2’dir.
\n * T\u00fcm v\u00fccut titre\u015fimi i\u00e7in 8 saatlik \u00e7al\u0131\u015fma s\u00fcresi i\u00e7in g\u00fcnl\u00fck maruziyet s\u0131n\u0131r de\u011feri 1,15 m\/s\u00b2, etkin de\u011feri ise 0,5 m\/s\u00b2’dir.
\n* **Klinik Tablo:** Parmaklarda uyu\u015fma, kar\u0131ncalanma, so\u011fukta veya so\u011fuk nesnelere temasla tetiklenen parmaklarda beyazla\u015fma, a\u011fr\u0131, his kayb\u0131.
\n* **Tan\u0131 Kriterleri:**
\n * Finkelstein testi (De Quervain hastal\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in).
\n * Phalen testi, Tinnel bulgusu, \u0130skemik test (Karpal T\u00fcnel Sendromu i\u00e7in).
\n * Valsalva testi (Bel a\u011fr\u0131s\u0131 i\u00e7in).
\n * Laseq germe testi (D\u00fcz bacak kald\u0131rma testi).<\/p>\n
**3. Toz Maruziyeti ve Solunum Sistemi Hastal\u0131klar\u0131**<\/p>\n
* **Tan\u0131m:** Tornalama ve z\u0131mparalama i\u015flemleri s\u0131ras\u0131nda olu\u015fan serbest silika tozlar\u0131, solunum yoluyla akci\u011ferlere ula\u015farak pn\u00f6mokonyoz gibi ciddi meslek hastal\u0131klar\u0131na neden olabilir. Ayr\u0131ca, \u00e7imento tozu ve di\u011fer in\u015faat malzemelerinin tozlar\u0131 da risk olu\u015fturur.
\n* **Maruziyet S\u0131n\u0131r De\u011ferleri:**
\n * Tozlu i\u015flerde \u00e7al\u0131\u015fanlar i\u00e7in y\u0131ll\u0131k PA akci\u011fer grafisi \u00e7ekimi gereklidir.
\n * Mesleki toz maruziyeti i\u00e7in i\u015fyeri risk de\u011ferlendirmesine g\u00f6re uygun s\u0131kl\u0131kta PA akci\u011fer grafisi \u00e7ekilmelidir.
\n * ILO Uluslararas\u0131 Pn\u00f6mokonyoz S\u0131n\u0131fland\u0131rmas\u0131’na g\u00f6re PA akci\u011fer grafisi kalitesi (1) veya (2) olmal\u0131d\u0131r.
\n * Toz yo\u011funlu\u011fu 2 mg\/m\u00b3 alt\u0131nda olan i\u015fyerlerinde 1. kategori \u00e7al\u0131\u015fanlar \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131labilir.
\n * II. kategoriye giren \u00e7al\u0131\u015fanlar tozsuz i\u015flerde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r.
\n * Solunum fonksiyon testi (FVC, FEV1) de\u011ferlerinin %80’in alt\u0131nda olmamas\u0131 gerekir.
\n* **Klinik Tablo:** \u00d6ks\u00fcr\u00fck, balgam, nefes darl\u0131\u011f\u0131, g\u00f6\u011f\u00fcs s\u0131k\u0131\u015fmas\u0131, pn\u00f6mokonyoz bulgular\u0131.
\n* **Tan\u0131 Kriterleri:**
\n * PA akci\u011fer grafisi (ILO s\u0131n\u0131flamas\u0131na g\u00f6re de\u011ferlendirilir).
\n * Solunum fonksiyon testleri (FVC, FEV1, FEV1\/FVC oranlar\u0131).<\/p>\n
**Meslek Hastal\u0131\u011f\u0131 Bildirimi ve SGK S\u00fcreci (T\u00fcrkiye Mevzuat\u0131)**<\/p>\n
* **\u0130\u015f Kazas\u0131 Bildirimi:** \u0130\u015fveren, i\u015f kazas\u0131n\u0131 \u00f6\u011frendi\u011fi tarihten itibaren en ge\u00e7 3 i\u015f g\u00fcn\u00fc i\u00e7inde Sosyal G\u00fcvenlik Kurumu’na (SGK) bildirmekle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. Ayr\u0131ca, kazan\u0131n oldu\u011fu yerdeki kolluk kuvvetlerine de derhal bildirim yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.
\n* **Meslek Hastal\u0131\u011f\u0131 Bildirimi:** Meslek hastal\u0131\u011f\u0131 \u015f\u00fcphesi veya tan\u0131s\u0131 alan bir \u00e7al\u0131\u015fan\u0131n SGK’ya hastal\u0131\u011f\u0131n \u00f6\u011frenilmesinden sonraki \u00fc\u00e7 i\u015f g\u00fcn\u00fc i\u00e7inde bildirilmesi zorunludur. Bu bildirimde “\u0130\u015f Kazas\u0131 ve Meslek Hastal\u0131\u011f\u0131 Bildirim Formu” kullan\u0131l\u0131r.
\n* **SGK S\u00fcreci:** Bildirim \u00fczerine SGK, meslek hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n tespiti ve i\u015f g\u00f6remezlik oran\u0131n\u0131n belirlenmesi i\u00e7in gerekli i\u015flemleri ba\u015flat\u0131r. \u0130\u015f kazas\u0131 veya meslek hastal\u0131\u011f\u0131 nedeniyle \u00f6denen tazminatlar, sigorta primleri ve di\u011fer haklar SGK taraf\u0131ndan belirlenir.<\/p>\n
**\u0130\u015fyeri Ziyareti, Risk De\u011ferlendirmesi ve Koruyucu \u00d6nlemler**<\/p>\n
* **\u0130\u015fyeri Ziyareti:** \u0130\u015fyeri hekimi, \u00e7al\u0131\u015fma ortam\u0131n\u0131, kullan\u0131lan makineleri, kimyasallar\u0131 ve i\u015f ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 tan\u0131mak i\u00e7in i\u015fyerini d\u00fczenli olarak ziyaret etmelidir. Bu ziyaretler s\u0131ras\u0131nda, toz ve g\u00fcr\u00fclt\u00fc \u00f6l\u00e7\u00fcmleri yap\u0131lmal\u0131 ve risk de\u011ferlendirmesi g\u00fcncellenmelidir.
\n* **Risk De\u011ferlendirmesi (RD):** \u0130\u015fyerinde bulunan t\u00fcm tehlikeler belirlenmeli, bu tehlikelere maruz kalan \u00e7al\u0131\u015fanlar ve maruziyet d\u00fczeyleri saptanmal\u0131, riskler analiz edilmeli ve bu riskleri kontrol alt\u0131na almak i\u00e7in gerekli \u00f6nlemler belirlenerek uygulamaya konulmal\u0131d\u0131r.
\n* **Koruyucu \u00d6nlemler:**
\n * **Teknik \u00d6nlemler:** Toz ve g\u00fcr\u00fclt\u00fc kayna\u011f\u0131nda azalt\u0131lmal\u0131, havaland\u0131rma sistemleri iyile\u015ftirilmeli, makinelerin g\u00fcr\u00fclt\u00fc seviyeleri d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmeli, titre\u015fim \u00f6nleyici ekipmanlar kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r.
\n * **Ki\u015fisel Koruyucu Donan\u0131m (KKD):** G\u00fcr\u00fclt\u00fc i\u00e7in kulak koruyucular (kulakl\u0131k, t\u0131ka\u00e7), toz i\u00e7in uygun solunum maskeleri kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r.
\n * **\u0130dari \u00d6nlemler:** \u0130\u015f rotasyonu, \u00e7al\u0131\u015fma s\u00fcrelerinin d\u00fczenlenmesi, dinlenme aralar\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131, uygun \u00e7al\u0131\u015fma y\u00f6ntemlerinin belirlenmesi.<\/p>\n
**Vaka Yakla\u015f\u0131m\u0131**<\/p>\n
* **\u00d6yk\u00fc Alma:** \u00c7al\u0131\u015fan\u0131n mesleki \u00f6yk\u00fcs\u00fc, maruz kald\u0131\u011f\u0131 etkenler, \u00e7al\u0131\u015fma s\u00fcresi, kulland\u0131\u011f\u0131 KKD’ler, daha \u00f6nceki i\u015fleri ve bu i\u015flerde kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131 detayl\u0131 olarak al\u0131nmal\u0131d\u0131r.
\n* **Fizik Muayene:** Genel fizik muayene, kulak-burun-bo\u011faz muayenesi, g\u00f6z muayenesi, solunum fonksiyon testleri, odyometri gibi ek muayeneler yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.
\n* **Laboratuvar Tetkikleri:** Kan ve idrar kur\u015fun d\u00fczeyleri, solunum fonksiyon testleri, odyometri gibi biyolojik ve fizyolojik testler, maruziyete g\u00f6re istenmelidir.
\n* **Meslek Hastal\u0131\u011f\u0131 Bildirimi:** \u0130\u015f kazas\u0131 ve meslek hastal\u0131\u011f\u0131 bildirim s\u00fcreleri ve izlenecek yollar SGK mevzuat\u0131na g\u00f6re belirlenmelidir.<\/p>\n
**Sonu\u00e7**<\/p>\n
Tornalama ve z\u0131mparalama i\u015flemlerinde \u00e7al\u0131\u015fan i\u015f\u00e7ilerin sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 korumak ve geli\u015ftirmek i\u00e7in i\u015fyeri hekimlerinin proaktif bir yakla\u015f\u0131m sergilemesi esast\u0131r. Toz ve g\u00fcr\u00fclt\u00fcye maruziyetin erken d\u00f6nemde tespit edilmesi, uygun koruyucu \u00f6nlemlerin al\u0131nmas\u0131 ve SGK s\u00fcre\u00e7lerinin do\u011fru takip edilmesi, i\u015f\u00e7ilerin sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve g\u00fcvenli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n