\u0130\u015f sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve g\u00fcvenli\u011fi (\u0130SG) alan\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan i\u015fyeri hekimlerinin en \u00f6nemli g\u00f6revlerinden biri, \u00e7al\u0131\u015fma
\nortam\u0131nda bulunan fiziksel, kimyasal, biyolojik ve ergonomik risk etkenlerini belirlemek, bu risklerin
\ns\u0131n\u0131r de\u011ferlerini a\u015f\u0131l\u0131p a\u015f\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 de\u011ferlendirmek ve bu de\u011ferlendirmeler sonucunda gerekli
\nkoruyucu ve \u00f6nleyici tedbirleri belirlemektir. Bu s\u00fcre\u00e7te en \u00f6nemli ad\u0131mlardan biri, \u00e7al\u0131\u015fma
\nortam\u0131ndan al\u0131nan \u00f6rneklerin (ortam \u00f6l\u00e7\u00fcmleri) sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 do\u011fru yorumlayabilmektir. Bu rehber,
\n\u00f6zellikle i\u015fyeri hekimlerinin ortam \u00f6l\u00e7\u00fcm sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 yorumlamalar\u0131na klinik bir rehber niteli\u011finde
\nkatk\u0131 sa\u011flamay\u0131 ama\u00e7lamaktad\u0131r.<\/p>\n
Ortam \u00f6l\u00e7\u00fcm sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n yorumlanmas\u0131, maruziyet s\u0131n\u0131r de\u011ferlerinin (MSD) bilinmesi ve bu de\u011ferlerin
\n\u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n sa\u011fl\u0131k durumlar\u0131 ile ili\u015fkilendirilmesi esas\u0131na dayan\u0131r. Her bir maruziyet
\netkeni i\u00e7in belirlenmi\u015f olan maruziyet s\u0131n\u0131r de\u011ferleri (MSD) ve maruziyet etkin de\u011ferleri (MED),
\nbu sonu\u00e7lar\u0131n yorumlanmas\u0131nda temel referanslard\u0131r.<\/p>\n
* **Tan\u0131 Kriterleri:** G\u00fcr\u00fclt\u00fcye ba\u011fl\u0131 i\u015fitme kayb\u0131 (GB\u0130K), i\u015fitme testleri ile saptanabilen, genellikle
\n 1 kHz.\u2019in \u00fcst\u00fcndeki frekanslarda geli\u015fen i\u015fitme keskinli\u011fi kayb\u0131d\u0131r. \u0130\u00e7 kula\u011f\u0131n i\u015flevsel bozuklu\u011fudur.
\n G\u00fcr\u00fclt\u00fcye ba\u011fl\u0131 kronik i\u015fitme kayb\u0131 riski, koklean\u0131n k\u00fcm\u00fclatif g\u00fcr\u00fclt\u00fc etkilenimine ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bu
\n etkilenim, darbe g\u00fcr\u00fclt\u00fcs\u00fc de d\u00e2hil edilerek ve y\u0131llara yay\u0131lm\u0131\u015f maruziyet s\u00fcresi
\n \u00e7er\u00e7evesinde g\u00fcnl\u00fck g\u00fcr\u00fclt\u00fc etkilenim d\u00fczeyi ile belirlenir.
\n* **Maruziyet S\u0131n\u0131r De\u011ferleri:** G\u00fcnl\u00fck 80 dB (A) veya \u00fczerindeki g\u00fcr\u00fclt\u00fc d\u00fczeylerinde etkilenime
\n ba\u011fl\u0131 geli\u015febilir. 85 ila 89 dB (A) aras\u0131ndaki d\u00fczeylerde g\u00fcnl\u00fck g\u00fcr\u00fclt\u00fc etkilenimi ancak uzun
\n s\u00fcreli maruziyet sonucunda i\u015fitme kayb\u0131na yol a\u00e7arken, 90 dB (A) ve \u00fczerindeki
\n d\u00fczeylerde hasar riski \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde artar.
\n* **G\u00fcr\u00fclt\u00fc \u00d6l\u00e7\u00fcm\u00fc:** G\u00fcr\u00fclt\u00fc d\u00fczeyi sonometre ile ve \u201cdB\u201d birimiyle \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcr.
\n* **Sa\u011fl\u0131k G\u00f6zetimi:** G\u00fcr\u00fclt\u00fc d\u00fczeyi 80 dB\u2019i a\u015fan i\u015fyerlerinde \u00e7al\u0131\u015fanlara i\u015fe giri\u015f ve periyodik
\n muayenelerde odyometri testi yap\u0131larak sa\u011fl\u0131k g\u00f6zetimleri yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. G\u00fcr\u00fclt\u00fc d\u00fczeyi 85 dB\u2019i
\n a\u015fan i\u015flerde ise i\u015fe giri\u015fte ve i\u015fin devam\u0131 s\u00fcresince \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n odyometrik incelemesinin
\n yan\u0131 s\u0131ra i\u015fitme muayenesi ile takibi gerekmektedir.
\n* **Odyogram Analizi:** \u0130\u015fitme kayb\u0131n\u0131n derecesi ve tipi, sesin \u015fiddetiyle birlikte frekans
\n spektrumu, bir \u00e7al\u0131\u015fma g\u00fcn\u00fc boyunca g\u00fcr\u00fclt\u00fcn\u00fcn s\u00fcresi ve da\u011f\u0131l\u0131m\u0131, bir \u00e7al\u0131\u015fma g\u00fcn\u00fc
\n boyunca toplam g\u00fcr\u00fclt\u00fc \u00f6l\u00e7\u00fcmlerinin yap\u0131lmas\u0131 gereklidir.
\n* **\u0130\u015fitme Kayb\u0131 S\u0131n\u0131flamas\u0131:**
\n * Normal: 1, 2, 3, 4 ve 6 kHz\u2019lerdeki i\u015fitme d\u00fczeylerinin toplam\u0131 (ya\u015f ve cinse g\u00f6re
\n d\u00fczenlenmi\u015f tablolara g\u00f6re kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r).
\n * Hafif i\u015fitme kayb\u0131: Uyar.
\n * K\u00f6t\u00fc i\u015fitme: KBB uzman\u0131na sevk et.
\n * H\u0131zl\u0131 i\u015fitme kayb\u0131: 3, 4, 6 kHz\u2019lerdeki i\u015fitme e\u015fiklerinin toplam\u0131n\u0131n \u00f6nceki testle
\n fark\u0131 > 30 dB.
\n * Tek tarafl\u0131 i\u015fitme kayb\u0131: Her kula\u011f\u0131n 1, 2, 3, 4 kHz\u2019lerdeki i\u015fitme d\u00fczeylerinin
\n toplamlar\u0131n\u0131n fark\u0131 > 40 dB.<\/p>\n
* **Tan\u0131 Kriterleri:** Tozlu ortamlarda \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131, yap\u0131lan ortam \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc ve buna ba\u011fl\u0131 olarak
\n yap\u0131lan risk de\u011ferlendirmesine g\u00f6re s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 belirlenen aral\u0131klarla Standart (en az 35 x 35 cm) PA
\n akci\u011fer grafisi ve Solunum Fonksiyon Testi ile sa\u011fl\u0131k g\u00f6zetimi yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.
\n* **PA Akci\u011fer Grafisi:** ILO (2000) Pn\u00f6mokonyoz Radyografileri Uluslararas\u0131 S\u0131n\u0131fland\u0131rmas\u0131’na
\n g\u00f6re \u00e7ekilen PA akci\u011fer grafisi kalite (1) veya kalite (2) olmal\u0131d\u0131r. PA akci\u011fer grafisi
\n \u00e7ekiminin tekrarlanmas\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 durumlarda kalite (3) PA akci\u011fer grafisi de
\n de\u011ferlendirmeye al\u0131nabilir.
\n* **Solunum Fonksiyon Testi:** FVC, FEV1 ve FEV1\/FVC de\u011ferlerinin % 80\u2019in alt\u0131nda olmamas\u0131
\n gerekir.<\/p>\n
* **Tan\u0131 Kriterleri:** Kimyasal maruziyetin tan\u0131s\u0131 i\u00e7in biyolojik izlem ve ortam \u00f6l\u00e7\u00fcmleri
\n kullan\u0131l\u0131r. Biyolojik izlem, tehlikeli maddelerin, metabolitlerinin ya da bunlar\u0131n biyokimyasal
\n veya biyolojik etkilerinin parametrelerinin varl\u0131\u011f\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fanlardan al\u0131nan biyolojik
\n materyallerin analizidir. Ama\u00e7, \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n i\u00e7 maruziyetini \u00f6l\u00e7mek, analiz sonu\u00e7lar\u0131n\u0131
\n e\u015fik d\u00fczeyleri ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmak ve maruziyeti azaltmada uygun \u00f6nlemleri \u00f6nermektir.
\n* **Biyolojik \u0130zlem T\u00fcrleri:** \u0130\u00e7 maruziyeti izleme ve biyolojik etkiyi izleme.
\n * \u0130\u00e7 maruziyet izlemesinde, biyolojik materyaldeki tehlikeli maddelerin ve metabolitlerinin
\n d\u00fczeyleri \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcr.
\n * Biyolojik etki izlemesi h\u00fccresel d\u00fczeyde biyolojik reaksiyonlar\u0131 \u00f6l\u00e7er (\u00f6rn., mutasyonlar,
\n sitogenetik ve sitotoksik etkiler).
\n* **Kimyasal Maddelerin S\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lmas\u0131:** Kimyasallar, maruziyet s\u0131n\u0131r de\u011ferleri (MAK, TLV, vb.)
\n ve biyolojik maruziyet s\u0131n\u0131r de\u011ferleri (BOD, Biyolojik Maruziyet S\u0131n\u0131r De\u011feri) ile
\n s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n
* **Genel Yakla\u015f\u0131m:** Maruziyet s\u0131n\u0131r de\u011ferlerinin a\u015f\u0131lmas\u0131 durumunda, \u00f6ncelikle kayna\u011f\u0131nda
\n tehlikenin yok edilmesi veya azalt\u0131lmas\u0131 esast\u0131r. Bu m\u00fcmk\u00fcn de\u011filse; \u00e7al\u0131\u015fma
\n ortam\u0131n\u0131n iyile\u015ftirilmesi, teknik kontroller (havaland\u0131rma, emi\u015f sistemleri vb.),
\n organizasyonel \u00f6nlemler (i\u015f rotasyonu, dinlenme s\u00fcreleri vb.) ve en son \u00e7are olarak
\n ki\u015fisel koruyucu donan\u0131mlar\u0131n (KKD) kullan\u0131lmas\u0131 gibi \u00f6nlemler zinciri izlenmelidir.
\n* **S\u0131n\u0131r De\u011fer A\u015f\u0131m\u0131nda At\u0131lacak Ad\u0131mlar:**
\n 1. **Risk De\u011ferlendirmesinin G\u00f6zden Ge\u00e7irilmesi:** Mevcut risk de\u011ferlendirmesi
\n g\u00fcncellenmeli, maruziyetin kayna\u011f\u0131n\u0131 belirlemek ve kontrol alt\u0131na almak i\u00e7in
\n ek \u00f6nlemler planlanmal\u0131d\u0131r.
\n 2. **Teknik ve Organizasyonel \u00d6nlemlerin G\u00f6zden Ge\u00e7irilmesi:** Mevcut kontrol
\n \u00f6nlemleri yeterli mi, de\u011fil mi? Yeni \u00f6nlemler al\u0131nmal\u0131 veya mevcutlar
\n iyile\u015ftirilmelidir.
\n 3. **\u00c7al\u0131\u015fan\u0131n \u0130\u015ften Ayr\u0131lmas\u0131 veya Yer De\u011fi\u015fikli\u011fi:** E\u011fer risk kayna\u011f\u0131nda
\n kontrol alt\u0131na al\u0131nam\u0131yorsa veya \u00e7al\u0131\u015fan\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 \u00fczerinde olumsuz bir etki
\n olu\u015fmu\u015fsa, i\u015f\u00e7i riskin olmad\u0131\u011f\u0131 ba\u015fka bir i\u015fe veya b\u00f6l\u00fcme al\u0131nmal\u0131 ya da
\n i\u015ften ayr\u0131lmas\u0131 sa\u011flanmal\u0131d\u0131r.
\n 4. **Benzer Maruziyete Maruz Kalan Di\u011fer \u00c7al\u0131\u015fanlar\u0131n De\u011ferlendirilmesi:** Benzer
\n maruziyete maruz kalan di\u011fer \u00e7al\u0131\u015fanlar da sa\u011fl\u0131k g\u00f6zetiminden ge\u00e7irilerek,
\n gerekiyorsa ek \u00f6nlemler al\u0131nmal\u0131d\u0131r.
\n 5. **T\u0131bbi Muayene ve Tetkikler:** Hekim, uzman veya yetkili makam taraf\u0131ndan
\n gerekli g\u00f6r\u00fclen t\u0131bbi muayene ve tetkikler (biyolojik izlem dahil) istenmelidir.
\n 6. **\u0130\u015fveren ve \u00c7al\u0131\u015fanlar\u0131n Bilgilendirilmesi:** T\u00fcm bu s\u00fcre\u00e7te \u00e7al\u0131\u015fanlar ve i\u015fveren
\n bilgilendirilmelidir.<\/p>\n
* **Bildirim Y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc:** \u0130\u015fverenler, i\u015f kazas\u0131 veya meslek hastal\u0131\u011f\u0131 \u015f\u00fcphesi veya tan\u0131s\u0131 alan
\n bir \u00e7al\u0131\u015fan\u0131n SGK\u2019na hastal\u0131\u011f\u0131n \u00f6\u011frenilmesinden sonraki \u00fc\u00e7 i\u015f g\u00fcn\u00fc i\u00e7inde bildirimini
\n yapmakla y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. Bu bildirimde \u201c\u0130\u015f Kazas\u0131 ve Meslek Hastal\u0131\u011f\u0131 Bildirim Formu\u201d kullan\u0131l\u0131r.
\n* **SGK S\u00fcreci:** SGK’ya yap\u0131lan bildirimler sonras\u0131, gerekli incelemeler yap\u0131l\u0131r ve meslek
\n hastal\u0131\u011f\u0131 tan\u0131s\u0131 konulursa, SGK taraf\u0131ndan gerekli i\u015flemler ba\u015flat\u0131l\u0131r. Bu s\u00fcre\u00e7te i\u015fyeri
\n hekiminin rol\u00fc, hastan\u0131n takibi, gerekli belgelerin haz\u0131rlanmas\u0131 ve SGK ile
\n koordinasyonun sa\u011flanmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n
* **\u0130\u015fyeri Ziyareti:** \u0130\u015fyeri hekimi, \u00e7al\u0131\u015fma ortam\u0131n\u0131 iyi tan\u0131mal\u0131d\u0131r. \u0130\u015fyerinde bulunan
\n tehlikeleri belirlemeli, risk analizinin yap\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flamal\u0131 ve bu \u00e7al\u0131\u015fmalara kat\u0131lmal\u0131d\u0131r.
\n* **Risk De\u011ferlendirmesi (RD):** \u0130\u015fyerinde insanlara neyin ne kadar zarar verebilece\u011fine
\n y\u00f6nelik dikkatli bir incelemedir. Tehlikelerin belirlenmesi, kimlerin nas\u0131l zarar
\n g\u00f6rece\u011fine karar verilmesi, risklerin analizi, kontrol \u00f6nlemlerine karar verilmesi
\n ve uygulanmas\u0131, RD’nin g\u00f6zden ge\u00e7irilmesi ve g\u00fcncellenmesi ad\u0131mlar\u0131n\u0131 i\u00e7erir.
\n* **Koruyucu \u00d6nlemler:** Tehlikelerin kayna\u011f\u0131nda yok edilmesi veya riskin azalt\u0131lmas\u0131
\n \u00f6ncelikli olmal\u0131d\u0131r. Teknik kontroller (havaland\u0131rma, emi\u015f sistemleri vb.),
\n organizasyonel \u00f6nlemler (i\u015f rotasyonu, dinlenme s\u00fcreleri vb.) ve ki\u015fisel koruyucu
\n donan\u0131mlar (KKD) bu \u00f6nlemlerin bir par\u00e7as\u0131d\u0131r.<\/p>\n
* **Tan\u0131 ve Ay\u0131r\u0131c\u0131 Tan\u0131:** Ortam \u00f6l\u00e7\u00fcm sonu\u00e7lar\u0131, klinik bulgular ve di\u011fer laboratuvar
\n verileri bir arada de\u011ferlendirilerek tan\u0131ya ula\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r. S\u0131n\u0131r de\u011fer a\u015f\u0131mlar\u0131nda,
\n \u00e7al\u0131\u015fan\u0131n sa\u011fl\u0131k durumu ve maruziyetin s\u00fcresi dikkate al\u0131narak gerekli
\n de\u011ferlendirmeler yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.
\n* **S\u0131n\u0131r De\u011fer A\u015f\u0131m\u0131nda Yap\u0131lacaklar:**
\n * Tehlikenin kayna\u011f\u0131nda yok edilmesi veya azalt\u0131lmas\u0131.
\n * Teknik ve organizasyonel \u00f6nlemlerin al\u0131nmas\u0131.
\n * KKD kullan\u0131m\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131.
\n * \u00c7al\u0131\u015fan\u0131n sa\u011fl\u0131k durumunun izlenmesi ve uygun i\u015fe yerle\u015ftirilmesi.
\n * Gerekirse i\u015ften ayr\u0131lmas\u0131 veya yer de\u011fi\u015fikli\u011fi \u00f6nerilmesi.<\/p>\n
* **Bildirim:** \u0130\u015fyeri hekimleri, meslek hastal\u0131\u011f\u0131 \u015f\u00fcphesi veya tan\u0131s\u0131 alan bir \u00e7al\u0131\u015fan\u0131n
\n SGK’ya bildirimini yapmakla y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. Bildirim, hastal\u0131\u011f\u0131n \u00f6\u011frenilmesinden
\n sonraki \u00fc\u00e7 i\u015f g\u00fcn\u00fc i\u00e7inde yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.
\n* **SGK S\u00fcreci:** Bildirim sonras\u0131 SGK taraf\u0131ndan gerekli incelemeler yap\u0131l\u0131r.
\n Meslek hastal\u0131\u011f\u0131 tan\u0131s\u0131 konuldu\u011funda, SGK taraf\u0131ndan gerekli i\u015flemler
\n ba\u015flat\u0131l\u0131r. \u0130\u015fyeri hekimi, hastan\u0131n takibini yaparak ve gerekli belgeleri
\n haz\u0131rlayarak SGK ile koordinasyonu sa\u011flar.<\/p>\n
Ortam \u00f6l\u00e7\u00fcm sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n do\u011fru yorumlanmas\u0131, i\u015fyeri hekimlerinin risk de\u011ferlendirmesi yapmas\u0131,
\nkoruyucu ve \u00f6nleyici tedbirleri belirlemesi ve meslek hastal\u0131klar\u0131n\u0131 \u00f6nlemesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan
\nkritik \u00f6neme sahiptir. \u0130\u015fyeri hekimleri, bu sonu\u00e7lar\u0131 titizlikle de\u011ferlendirerek, hem
\n\u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 korumal\u0131 hem de i\u015fverenleri yasal y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri konusunda
\nbilgilendirmelidir. S\u0131n\u0131r de\u011fer a\u015f\u0131mlar\u0131nda al\u0131nacak \u00f6nlemler, risk
\nde\u011ferlendirmesinin g\u00fcncellenmesi ve gerekli ise i\u015f\u00e7i de\u011fi\u015fiklikleri gibi ad\u0131mlar\u0131
\ni\u00e7ermelidir.<\/p>\n