\u0130\u015f sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zetimi, \u00e7al\u0131\u015fma ortam\u0131 g\u00f6zetimi ve \u00e7al\u0131\u015fan\u0131n sa\u011fl\u0131k g\u00f6zetiminin bile\u015fkesidir. G\u00fcn\u00fcn\u00fcn en az \u00fc\u00e7te biri, bazen daha fazlas\u0131 i\u015fyerinde ge\u00e7en bir ki\u015finin \u00e7al\u0131\u015fma ortam\u0131 i\u015fyeri hekimince iyi bilinmelidir. Bu ger\u00e7ek g\u00f6z ard\u0131 edildi\u011finde, o ki\u015finin sa\u011fl\u0131k durumu ya da hastal\u0131klar\u0131 ile ilgili de\u011ferlendirme olduk\u00e7a yetersiz kalacakt\u0131r.<\/p>\n
\u00c7al\u0131\u015fma ortam\u0131 g\u00f6zetimi, \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n sa\u011fl\u0131k g\u00f6zetiminin ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. G\u00fcn\u00fcn\u00fcn en az \u00fc\u00e7te biri, bazen daha fazlas\u0131 i\u015fyerinde ge\u00e7en bir ki\u015finin \u00e7al\u0131\u015fma ortam\u0131 i\u015fyeri hekimince iyi bilinmelidir. Bu ger\u00e7ek g\u00f6z ard\u0131 edildi\u011finde, o ki\u015finin sa\u011fl\u0131k durumu ya da hastal\u0131klar\u0131 ile ilgili de\u011ferlendirme olduk\u00e7a yetersiz kalacakt\u0131r.<\/p>\n
\u00dclkemizde \u0130SG konusundaki temel yasa olan 4857 say\u0131l\u0131 \u0130\u015f Kanunu, Avrupa Birli\u011fi (AB)\u2019nin 89\/391 say\u0131l\u0131 \u00e7er\u00e7eve direktifi ve \u00fclkemizce kabul edilmi\u015f olan 155 ve 161 say\u0131l\u0131 ILO s\u00f6zle\u015fmeleri de dikkate al\u0131narak haz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r. 4857 say\u0131l\u0131 \u0130\u015f Kanununun 1. maddesinde: \u201cBu Kanunun amac\u0131 i\u015fverenler ile bir i\u015f s\u00f6zle\u015fmesine dayanarak \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lan i\u015f\u00e7ilerin \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131 ve \u00e7al\u0131\u015fma ortam\u0131na ili\u015fkin hak ve sorumluluklar\u0131n\u0131 d\u00fczenlemektir.\u201d 77. Maddesinde ise \u201c\u0130\u015fverenler i\u015fyerlerinde \u0130SG\u2019nin sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in gerekli her t\u00fcrl\u00fc \u00f6nlemi almak, ara\u00e7 ve gere\u00e7leri noksans\u0131z bulundurmak, i\u015f\u00e7iler de \u0130SG konusunda al\u0131nan her t\u00fcrl\u00fc \u00f6nleme uymakla y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcrler. \u0130\u015fverenler i\u015fyerinde al\u0131nan \u0130SG \u00f6nlemlerine uyulup uyulmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 denetlemek, i\u015f\u00e7ileri kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya bulunduklar\u0131 mesleki riskler, al\u0131nmas\u0131 gerekli tedbirler, yasal hak ve sorumluluklar\u0131 konusunda bilgilendirmek ve gerekli \u0130SG e\u011fitimini vermek zorundad\u0131rlar.\u201d h\u00fck\u00fcmleri yer almaktad\u0131r. Bu yasan\u0131n 78. maddesine dayan\u0131larak \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f olan y\u00f6netmeliklerde i\u015fveren, i\u015fyerinde Risk De\u011ferlendirmesi (RD) yap\u0131lmas\u0131ndan sorumlu tutulmu\u015ftur.<\/p>\n
\u00dclkemizdeki uygulamalara bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, RD s\u00fcreci karma\u015f\u0131k form\u00fcllere d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmekte, anla\u015f\u0131lmas\u0131 ve uygulanmas\u0131 g\u00fc\u00e7 bir hale getirilmektedir. \u0130SG, insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilgilendiren ve sosyal boyutlar\u0131 a\u011f\u0131r basan bir aland\u0131r. \u0130\u015fle ilgili tehlikeleri sadece say\u0131sal form\u00fclerle ifade edip, al\u0131nacak \u00f6nlemlerin \u00f6nceli\u011fini bu sonu\u00e7lara ba\u011flamak ki\u015fileri yan\u0131lg\u0131lara da g\u00f6t\u00fcrebilir. \u00d6nemli olan, her i\u015fyerinin birbirinden farkl\u0131 tehlikeler i\u00e7erebilece\u011fini g\u00f6z \u00f6n\u00fcne alarak, olas\u0131l\u0131k veya \u015fiddeti ne olursa olsun mevcut her tehlikeye kar\u015f\u0131 en uygun bilimsel \u00f6nlemleri almakt\u0131r. Hatta risk analiz y\u00f6ntemlerinden, m\u00fcmk\u00fcnse birden fazlas\u0131 uygulanarak birlikte de\u011ferlendirilmesi gerekir. RD, son derece teknik bir i\u015ftir. Bu konuyla ilgili \u00fclkemizde hen\u00fcz yeterli bir bilimsel alt yap\u0131 bulunmad\u0131\u011f\u0131 gibi, bir standard\u0131 da yoktur. Bu uygulaman\u0131n bilimsel altyap\u0131s\u0131, \u0130SG uzmanlar\u0131n\u0131n \u00f6znel deneyimleri do\u011frultusunda geli\u015fmektedir. Bu durum, kavram\u0131n ticari ama\u00e7larla suiistimal edildi\u011fi izlenimi de uyand\u0131rmaktad\u0131r (Y\u0131lmaz, F. 2010).<\/p>\n
\u0130\u015fyeri hekimi i\u015fyerindeki tehlikeleri belirlemeli, risk analizinin ve RD\u2019nin yap\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flamal\u0131 ve bu \u00e7al\u0131\u015fmalara kat\u0131lmal\u0131, tehlikelerin kayna\u011f\u0131nda yok edilmesine y\u00f6nelik \u00f6nlemlere \u00f6ncelik vererek ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 ve risklerin kontrol alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n ve\/veya temsilcilerinin g\u00f6r\u00fc\u015flerini de alarak gerekli \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 planlamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
\u0130\u015fyeri hekimi, ortam \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc, analiz ve kontrollerin yap\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flamal\u0131, al\u0131nacak sa\u011fl\u0131k ve g\u00fcvenlik \u00f6nlemleri konusunda i\u015fverene \u00f6nerilerde bulunmal\u0131 ve uygulamalar\u0131n takibini yapmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
\u0130\u015fyerlerinde kullan\u0131lmak \u00fczere piyasaya sunulan tehlikeli maddelerin ve m\u00fcstahzarlar\u0131n insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve \u00e7evre \u00fczerinde yaratabilecekleri olumsuz etkilere kar\u015f\u0131, etkin kontrol\u00fcn\u00fc ve verimli g\u00f6zetimini sa\u011flamak \u00fczere, g\u00fcvenlik bilgi formlar\u0131n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 ve da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131na ili\u015fkin yasal d\u00fczenleme yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130\u015fyeri ortam\u0131nda \u00f6l\u00e7\u00fclen de\u011ferlerin Malzeme G\u00fcvenlik Bilgi Formlar\u0131 (MGBF-MSDS) ile uyumu kontrol edilmelidir. Bu formlar, kimyasal maddelerin \u00e7al\u0131\u015fma ortam\u0131nda bulunmas\u0131na izin verilen azami konsantrasyonu (MAK) ve \u00f6nerilen e\u015fik s\u0131n\u0131r de\u011fer (ESD) hakk\u0131nda bilgileri i\u00e7erir. MGBF kimyasal madde \u00fcreticileri taraf\u0131ndan verilmek zorundad\u0131r.<\/p>\n
RD i\u015fyerinizde insanlara neyin ne kadar zarar verebilece\u011fine y\u00f6nelik olarak yap\u0131lan dikkatli bir incelemedir, bu \u015fekilde zarar\u0131 \u00f6nleyebilmek i\u00e7in yeterli \u00f6nlem al\u0131p almad\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 ya da daha fazla \u00f6nlem alman\u0131z gerekip gerekmedi\u011fini \u00f6l\u00e7ebilirsiniz. RD\u2019de \u00f6nemli ad\u0131mlar \u015funlard\u0131r:<\/p>\n
\u0130\u015f sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zetimi, \u00e7al\u0131\u015fma ortam\u0131n\u0131n g\u00f6zetimi ile \u00e7al\u0131\u015fan\u0131n sa\u011fl\u0131k g\u00f6zetiminin bile\u015fkesidir. \u00c7al\u0131\u015fanlar\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n korunmas\u0131 ve geli\u015ftirilmesi amac\u0131yla mesleki etkilenmeleri \u00f6nlemeye y\u00f6nelik yap\u0131lan t\u0131bbi muayene ve tetkikleri ile ba\u011f\u0131\u015f\u0131klamay\u0131, t\u00fcm \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n kay\u0131t alt\u0131na al\u0131nmas\u0131n\u0131, de\u011ferlendirilmesini ve bildirimini de i\u00e7eren sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 koruyucu t\u00fcm \u00e7al\u0131\u015fmalar, ilkyard\u0131m, acil tedavi, rehabilitasyon ve sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 geli\u015ftirme bu kavram\u0131n i\u00e7indedir. Bir \u00e7al\u0131\u015fan\u0131n i\u015f ortam\u0131n\u0131n g\u00f6zetimi, i\u015fe giri\u015f, periyodik, port\u00f6r ya da i\u015fe d\u00f6n\u00fc\u015f muayenelerinin yap\u0131lmas\u0131, \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n ortamdaki riskler ve bunlara y\u00f6nelik sa\u011fl\u0131k g\u00f6zetimi konusunda bilgilendirilmesi, ba\u011f\u0131\u015f\u0131klama \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, genel hijyen ko\u015fular\u0131n\u0131n izlenmesi, y\u0131ll\u0131k \u00e7al\u0131\u015fma plan\u0131n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131, bir \u00f6nceki y\u0131l\u0131n y\u0131ll\u0131k de\u011ferlendirme raporunun haz\u0131rlanmas\u0131, sa\u011fl\u0131k kay\u0131tlar\u0131n\u0131n ki\u015filik haklar\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde kilit alt\u0131na al\u0131nmas\u0131, i\u015f kazas\u0131 ya da meslek hastal\u0131\u011f\u0131 veya \u015f\u00fcphesi durumunda olay\u0131n\/olgunun analizi, \u0130SG kurullar\u0131na kat\u0131lma ve \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda aktif rol alma, sa\u011fl\u0131k ve g\u00fcvenlik e\u011fitimlerine kat\u0131lma, gerekli durumlarda yer ya da i\u015f de\u011fi\u015fikli\u011fi \u00f6nerisinde bulunma ve yine gerekli durumlarda mesleki rehabilitasyon \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na kat\u0131lma sa\u011fl\u0131k g\u00f6zetimi kavram\u0131n\u0131n i\u00e7inde de\u011ferlendirilmelidir.<\/p>\n
\u0130\u015f kazas\u0131 veya meslek hastal\u0131\u011f\u0131 \u015f\u00fcphesi veya tan\u0131s\u0131 alan bir \u00e7al\u0131\u015fan\u0131n SGK’ya hastal\u0131\u011f\u0131n \u00f6\u011frenilmesinden sonraki \u00fc\u00e7 i\u015f g\u00fcn\u00fc i\u00e7inde bildirimi zorunludur. Bu bildirimde \u201c\u0130\u015f Kazas\u0131 ve Meslek Hastal\u0131\u011f\u0131 Bildirim Formu\u201d kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n
\u0130\u015fyeri hekimi, \u00e7al\u0131\u015fma ortam\u0131 g\u00f6zetimi kapsam\u0131nda i\u015fyerini ve yap\u0131lan i\u015fi tan\u0131mal\u0131d\u0131r. \u0130\u015fyeri hekimi, i\u015fyerindeki tehlikeleri belirlemeli, risk analizinin ve RD\u2019nin yap\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flamal\u0131 ve bu \u00e7al\u0131\u015fmalara kat\u0131lmal\u0131, tehlikelerin kayna\u011f\u0131nda yok edilmesine y\u00f6nelik \u00f6nlemlere \u00f6ncelik vererek ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 ve risklerin kontrol alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n ve\/veya temsilcilerinin g\u00f6r\u00fc\u015flerini de alarak gerekli \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 planlamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Koruyucu \u00f6nlemler, risk de\u011ferlendirmesi sonucunda belirlenen tehlikelere kar\u015f\u0131 al\u0131nmas\u0131 gereken tedbirlerdir. Bu tedbirler; m\u00fchendislik kontrolleri (havaland\u0131rma, izolasyon vb.), idari d\u00fczenlemeler (i\u015f rotasyonu, \u00e7al\u0131\u015fma s\u00fcresi d\u00fczenlemesi vb.) ve ki\u015fisel koruyucu donan\u0131mlar (KKD) olarak s\u0131ralanabilir. \u0130\u015fyeri hekiminin g\u00f6revi, bu \u00f6nlemlerin belirlenmesinde, uygulanmas\u0131nda ve etkinli\u011finin denetlenmesinde aktif rol almakt\u0131r.<\/p>\n