Etiket: hareket bozukluğu

  • Eklem Hareket Genişliği Modeli veya Fonksiyonel Model

    Bu modeli kullanabilmek için üç ayrı basamağın takip edilerek bir bütün halinde değerlendirilmesi mecburidir. Bu üç basamak şunlardır.

    Eklem hareket açıklığına bağlı özürlülüğün hesaplanması

    Spesifik omurga hastalığı tanısına bağlı özürlülüğün hesaplanması

    Spinal sinir kayıplarına bağlı özürlülüğün hesaplanması

    Yaralanma modeli bireyin hastalığına uygun değilse veya omurgaya bağlı özürü belirlemede daha fazla klinik veri gerekiyorsa eklem hareket açıklığı modeli kullanılır. Bu modelde bazı basamaklar izlenmelidir. Patoloji stabil ve kalıcı olmalı, yetersizlik en az bir yıldır devam ediyor olmalıdır. Servikal, torakal veya lomber bölgeden hastanın yakınmaları ile ilgili temel bölge seçilir.

    Birinci basamak olarak spesifik omurga hastalıklarına bağlı özürlülük tablosundan uygun tanı seçilir. İki veya daha fazla tanı mevcutsa en önemli tek tanı alınır ve tanıya bağlı özürlülük kaydedilir.

    İkinci basamak olarak seçilen temel bölgenin hareket açıklığı ölçülür ve buna uygun özürlülük yüzdesi ilgili tablolardan saptanır. Eğer omurgada bir miktar hareket olmasına rağmen aynı zamanda ankiloz var ise, nötral pozisyona en yakın hareket derecesi ankiloz derecesi olarak kabul edilir ve ankiloz derecesine göre özürlülük yüzdesi hesaplanır. Aynı bölgede birçok yönde hareket kısıtlılığı var ise elde edilen özürlülük oranları toplanır. Örneğin: servikal bölgede eklem hareket açıklığı ölçümünde hem fleksiyon, ekstansiyon hem de rotasyonda hareket kısıtlılığı var ise ölçümlerin sonucunda elde edilen özürlülük oranları Balthazard yöntemi kullanılmayıp aritmetik olarak toplanacaktır.

    Üçüncü basamak olarak ilgili omurga bölgesinin ilişkili olduğu ekstremitelerde duyu veya motor kayıp varsa duyusal veya motor kaybın sayısal değeri, ilgili tablolardan ayrı ayrı saptanır (Tablo 1.8 veya Tablo 1.9). İlgili bölgenin duyusal özürlülük yüzdesini bulmak için ilişkili sinir kökünün maksimum değerinin (Tablo 1.10 ) Tablo 1.8’de kişinin durumuna karşılık geken duyusal kayba bağlı özür yüzdesi alınır. Örneğin: C5 sinir kökünde 3. derece duyusal kaybı olan hastanın bu basamak için özür oranı %3’tür (5 x %60) (Tablo 1.10’da C5 için duyu kaybının alacağı maksimum değer x Tablo 1.8’de 3. derece duyu kaybı için verilen yüzde değer %60). Aynı işlem, varsa motor kayıp değerleri için de yapılır. Böylece ilgili bölgenin ekstremitesindeki duyusal ve motor özürlülük yüzdesi ayrı ayrı belirlenmiş olur ve Balthazard yöntemi kullanılarak tek ekstremiteye ait özürlülük yüzdesi belirlenir. Eğer her iki ekstremitede de nörolojik kayıp var ise, her ekstremite için ayrı ayrı bulunan değerler Balthazard yöntemiyle birleştirilerek tek bir değer elde edilir. Birinci, ikinci ve üçüncü basamaktan elde edilen özürlülük oranları Balthazard yöntemi kullanılarak birleştirilir ve bu modele göre tek bir değer elde edilir. Eğer birden fazla omurga bölgesinde kayıp var ise, her bir bölge için yukarıdaki basamaklar ayrı ayrı uygulanır. Her bölge için elde edilen son değerler Balthazard yöntemiyle birleştirilir.

    Skolyoz için kardiovasküler sistem ve göğüs hastalıkları ilgili tabloları ile eklem hareket açıklığı modelinden elde edilen değerler Balthazard yöntemi kullanılarak birleştirilir.

  • Torakal omurganın özürlülük oranları

    Torakal omurganın özürlülük oranları (yaralanma modeli)

    Kategori  

     

    Tanım

    Özür Oranı    %
    I

     

    Klinik bulgu yoktur, nörolojik kayıp, yapısal bozukluk ve kırık yoktur 0
    II Öykü ve muayene bulguları spesifik travma veya hastalık ile ilişkilidir; belirgin adale spazmı vardır, eklem hareket genişliği asimetrik azalmıştır veya radiküler ağrı var ancak objektif bulgu yoktur; yapısal bütünlükte bozulma yoktur Veya

    Hastada klinik olarak belirgin radikülopati ve görüntüleme tetkiklerinde aynı seviye ve tarafta herniye disk vardır ancak konservatif tedavi ile düzelmiştir Veya

    Kırıklar: (1) bir vertebrada %25’den az vertebra kompresyonu; (2) dislokasyon olmaksızın posterior eleman kırığı; (3) vertebra cisminde kırık olmaksızın yer değiştiren spinöz veya transvers proses kırığı vardır.

     

    8

     

     

    III Alt ekstremitelerde belirgin radikülopati bulguları vardır, dermatomal dağılımda ağrı, duyu kaybı, refleks kaybı, kuvvet kaybı, unilateral atrofi vardır; bulgular elektrodiagnostik testler ile gösterilmiştir Veya

    Klinik radikülopati bulguları ile uyumlu, görüntüleme teknikleri ile gösterilmiş, aynı seviye ve aynı tarafta disk hernisi veya cerrahi ile düzelen radikülopati öyküsü vardır Veya

    Kırıklar: (1) bir vertebra cisminde %25-50 arası kompresyon kırığı; (2) spinal kanalı etkileyen posterior eleman kırığı. Her durumda da kırık yapısal bütünlüğü bozmadan iyileşir.

     

    18

     

     

    IV Hareket segmentinin bütünlüğünde bozulma veya bilateral veya multiple radikülopati; hareket segmentinin bütünlüğünde bozulma fleksiyon-ekstansiyon grafilerinde 2 komşu vertebrada öne-arkaya 2,5mm’den fazla hareket olması;  hareket segmentinin bütünlüğü ile ilgili bulgular varsa kategori III’deki radikülopati bulguları aranmaz Veya

    Kırıklar: nörolojik bulgu olmaksızın vertebrada %50’den fazla kompresyon

     

     

    23

     

     

    V Kategori III’deki gibi alt ekstremite bulguları ve kategori IV’deki gibi yapısal bütünlükte bozulma Veya

    Kırıklar: (1) unilateral nöral motor bulgu ile birlikte bir vertebra cisminde %50’den fazla kompresyon.

    28
  • Servikal omurganın özürlülük oranları

    Servikal omurganın özürlülük oranları (yaralanma modeli)

     

    Kategori

     

     

     

    Tanım

    Özür Oranı  ı

    %

    I Klinik bulgu yoktur, nörolojik kayıp, yapısal bozukluk ve kırık yoktur 0
    II Öykü ve muayene bulguları spesifik travma veya hastalık ile ilişkilidir; belirgin adale spazmı vardır, omurganın hareket genişliği asimetrik olarak azalmıştır veya radiküler ağrı var ancak objektif bulgu yoktur, yapısal bütünlükte bozulma yoktur Veya

    Hastada klinik olarak belirgin radikülopati ve görüntüleme tetkiklerinde aynı seviye ve tarafta herniye disk vardır ancak konservatif tedavi ile düzelmiştir Veya

    Kırıklar: (1) bir vertebrada %25’den az vertebra kompresyonu (2) dislokasyon olmaksızın posterior eleman kırığı (3) vertebra cisminde kırık olmaksızın yer değiştiren spinöz veya transvers proses kırığı vardır.

     

    8

    III Belirgin radikülopati bulguları vardır; dermatomal dağılımda ağrı, duyu kaybı, refleks kaybı, kuvvet kaybı, unilateral atrofi vardır; bulgular elektrodiagnostik testler ile gösterilmiştir Veya

    Klinik radikülopati bulguları ile uyumlu, görüntüleme teknikleri ile gösterilmiş, aynı seviye ve aynı tarafta disk hernisi veya cerrahi ile düzelen radikülopati öyküsü vardır

    Veya

    Kırıklar: (1) bir vertebra cisminde %25-50 arası kompresyon kırığı, (2) spinal kanalı etkileyen posterior eleman kırığı. Her durumda da kırık yapısal bütünlüğü bozmadan iyileşir.

     

    18

     

    IV Hareket segmentinin bütünlüğünde bozulma veya bilateral veya çok seviyeli radikülopati; hareket segmentinin bütünlüğünde bozulma, fleksiyon-ekstansiyon grafilerinde 2 komşu vertebrada öne-arkaya 3,5mm’den fazla hareket olması veya açısal hareketin 11 dereceden fazla olması; bir hareket segmentinde gelişimsel füzyon veya cerrahi artrodeze bağlı tam veya tama yakın hareket kaybı olması. Hareket segmentinin bütünlüğü ile ilgili bulgular varsa kategori III’deki radikülopati bulguları aranmaz Veya

    Kırıklar: (1) nörolojik bulgu olmaksızın vertebrada %50’den fazla kompresyon

     

     

    28

     

     

     

    V Üst ekstremitede yardımcı cihaz gerektirecek ciddi fonksiyon kaybı; tek seviyede total nörolojik kayıp veya çok seviyede ciddi nörolojik fonksiyon kaybı vardır Veya

    Kırıklar; spinal kanalda yapısal bozukluk ile birlikte üst ekstremitelerde ciddi motor ve duyu kaybı vardır.

    38
  • Ayakta durabilme, yürüme ve hareket bozuklukları

    Santral sinir sistemi veya spinal kord lezyonlarına eşlik eden ayakta durabilme, yürüme ve hareket bozuklukları

     

    Ayakta Durabilme, Yürüme Ve Hareket Bozuklukları

    Özür Oranı
    1-Hafif -Ayağa kalkabiliyor

    -Kısa mesafe yürüyor fakat eğim, yükselti, basamaklar, derin sandalyeler ve uzun mesafelerde zorluk çekiyor

    20
    2-Hafif

    Orta

    -Ayağa kalkabiliyor

    -Kısa mesafeyi zorlukla ve yardımsız yürüyor, fakat yürüyüşü düz zeminlerle sınırlı

    40
    3-Ağır

    Orta

    -Zorlukla ayağa kalkıyor ve ayakta durma pozisyonu elde ediyor

    -Yardım olmaksızın yürüyemiyor

    60
    4-Ağır -Yardım, mekanik destek ve veya bir yardımcı cihaz olmaksızın ayağa kalkamıyor 80

    Erken çocukluk döneminde (0-3 yaş), Ayakta durabilme, Yürüme ve Hareket Bozuklukları standart gelişimsel testlerin kaba hareket bölümleri kullanılarak belirlebilir. Bu alandaki işlev, etkinlik ve katılım zorlukları ve kısıtlılıklarının düzeyleri ilgili uzmanlar tarafından, öncelikle aile ve çocuğun katılımı ile klinik değerlendirme yapılarak değerlendirilir. Uzmanın çocuğu, ailesi ve yaşadığı ortam ile birlikte ele alarak yapacağı “aile merkezli işlevsel değerlendirme” ayrıntılı teşhis ve sınıflandırma için esastır. Teşhis bölümüne işlev kaybının düzeyini açıklayan klinik değerlendirme bulgularının yazılması gerekir. Klinik değerlendirmenin güvenilirliği ve geçerliliğinin sağlanması için ek olarak standart gelişimsel değerlendirme araçları kullanılır. Kullanılabilecek araçlar bilimsel yazında yer alan, güvenirlik, geçerlilik ve norm çalışması yeterli olan ve işlevsel yetileri değerlendiren araçlar olmalıdır.

    Kullanılabilecek ayrıntılı standart gelişimi değerlendirme araçlarına örnekler: Bayley Bebekler İçin Gelişimi Değerlendirme Ölçeği, Çocukların Yetiyitimi Değerlendirme Ölçeği (Pediatric Evaluation of Disability Inventory-PEDI), Vineland Uyum Davranış Ölçeği, Kaba Motor Fonksiyon Sınıflandırma Sistemi. Klinik değerlendirme eşliğinde kullanılabilecek gelişimsel tarama ya da izleme araçlarına örnekler: Gelişimi İzleme ve Destekleme Rehberi (GİDR), Ankara Gelişim Tarama Envanteri (AGTE), Denver II Gelişimsel Tarama Testi, Yaşlar ve Dönemler (Ages and Stages). 

    Standart testlerde kaba hareket bölümleri: 

    Normal dağılımdan (-2 Standart Sapma) ile (-3 Standart Sapma) arasında olan çocuklara orta %40; 

    Normal dağılımdan (-3 Standart Sapma) altında olan çocuklara ağır düzeyde %60 özür oranı verilir.

    (-2 Standart Sapma): 3.persantil altı, 70 puan altı, Kaba Motor Fonksiyon Sınıflandırma Sisteminde Seviye II eş değeridir.

    (-3 Standart Sapma): 1.persantil altı, 50 puan altı, Kaba Motor Fonksiyon Sınıflandırma Sisteminde Seviye III-V eş değeridir.