Etiket: eklem hareketleri

  • Eklem Hareket Genişliği Modeli veya Fonksiyonel Model

    Bu modeli kullanabilmek için üç ayrı basamağın takip edilerek bir bütün halinde değerlendirilmesi mecburidir. Bu üç basamak şunlardır.

    Eklem hareket açıklığına bağlı özürlülüğün hesaplanması

    Spesifik omurga hastalığı tanısına bağlı özürlülüğün hesaplanması

    Spinal sinir kayıplarına bağlı özürlülüğün hesaplanması

    Yaralanma modeli bireyin hastalığına uygun değilse veya omurgaya bağlı özürü belirlemede daha fazla klinik veri gerekiyorsa eklem hareket açıklığı modeli kullanılır. Bu modelde bazı basamaklar izlenmelidir. Patoloji stabil ve kalıcı olmalı, yetersizlik en az bir yıldır devam ediyor olmalıdır. Servikal, torakal veya lomber bölgeden hastanın yakınmaları ile ilgili temel bölge seçilir.

    Birinci basamak olarak spesifik omurga hastalıklarına bağlı özürlülük tablosundan uygun tanı seçilir. İki veya daha fazla tanı mevcutsa en önemli tek tanı alınır ve tanıya bağlı özürlülük kaydedilir.

    İkinci basamak olarak seçilen temel bölgenin hareket açıklığı ölçülür ve buna uygun özürlülük yüzdesi ilgili tablolardan saptanır. Eğer omurgada bir miktar hareket olmasına rağmen aynı zamanda ankiloz var ise, nötral pozisyona en yakın hareket derecesi ankiloz derecesi olarak kabul edilir ve ankiloz derecesine göre özürlülük yüzdesi hesaplanır. Aynı bölgede birçok yönde hareket kısıtlılığı var ise elde edilen özürlülük oranları toplanır. Örneğin: servikal bölgede eklem hareket açıklığı ölçümünde hem fleksiyon, ekstansiyon hem de rotasyonda hareket kısıtlılığı var ise ölçümlerin sonucunda elde edilen özürlülük oranları Balthazard yöntemi kullanılmayıp aritmetik olarak toplanacaktır.

    Üçüncü basamak olarak ilgili omurga bölgesinin ilişkili olduğu ekstremitelerde duyu veya motor kayıp varsa duyusal veya motor kaybın sayısal değeri, ilgili tablolardan ayrı ayrı saptanır (Tablo 1.8 veya Tablo 1.9). İlgili bölgenin duyusal özürlülük yüzdesini bulmak için ilişkili sinir kökünün maksimum değerinin (Tablo 1.10 ) Tablo 1.8’de kişinin durumuna karşılık geken duyusal kayba bağlı özür yüzdesi alınır. Örneğin: C5 sinir kökünde 3. derece duyusal kaybı olan hastanın bu basamak için özür oranı %3’tür (5 x %60) (Tablo 1.10’da C5 için duyu kaybının alacağı maksimum değer x Tablo 1.8’de 3. derece duyu kaybı için verilen yüzde değer %60). Aynı işlem, varsa motor kayıp değerleri için de yapılır. Böylece ilgili bölgenin ekstremitesindeki duyusal ve motor özürlülük yüzdesi ayrı ayrı belirlenmiş olur ve Balthazard yöntemi kullanılarak tek ekstremiteye ait özürlülük yüzdesi belirlenir. Eğer her iki ekstremitede de nörolojik kayıp var ise, her ekstremite için ayrı ayrı bulunan değerler Balthazard yöntemiyle birleştirilerek tek bir değer elde edilir. Birinci, ikinci ve üçüncü basamaktan elde edilen özürlülük oranları Balthazard yöntemi kullanılarak birleştirilir ve bu modele göre tek bir değer elde edilir. Eğer birden fazla omurga bölgesinde kayıp var ise, her bir bölge için yukarıdaki basamaklar ayrı ayrı uygulanır. Her bölge için elde edilen son değerler Balthazard yöntemiyle birleştirilir.

    Skolyoz için kardiovasküler sistem ve göğüs hastalıkları ilgili tabloları ile eklem hareket açıklığı modelinden elde edilen değerler Balthazard yöntemi kullanılarak birleştirilir.

  • Torakal omurganın özürlülük oranları

    Torakal omurganın özürlülük oranları (yaralanma modeli)

    Kategori  

     

    Tanım

    Özür Oranı    %
    I

     

    Klinik bulgu yoktur, nörolojik kayıp, yapısal bozukluk ve kırık yoktur 0
    II Öykü ve muayene bulguları spesifik travma veya hastalık ile ilişkilidir; belirgin adale spazmı vardır, eklem hareket genişliği asimetrik azalmıştır veya radiküler ağrı var ancak objektif bulgu yoktur; yapısal bütünlükte bozulma yoktur Veya

    Hastada klinik olarak belirgin radikülopati ve görüntüleme tetkiklerinde aynı seviye ve tarafta herniye disk vardır ancak konservatif tedavi ile düzelmiştir Veya

    Kırıklar: (1) bir vertebrada %25’den az vertebra kompresyonu; (2) dislokasyon olmaksızın posterior eleman kırığı; (3) vertebra cisminde kırık olmaksızın yer değiştiren spinöz veya transvers proses kırığı vardır.

     

    8

     

     

    III Alt ekstremitelerde belirgin radikülopati bulguları vardır, dermatomal dağılımda ağrı, duyu kaybı, refleks kaybı, kuvvet kaybı, unilateral atrofi vardır; bulgular elektrodiagnostik testler ile gösterilmiştir Veya

    Klinik radikülopati bulguları ile uyumlu, görüntüleme teknikleri ile gösterilmiş, aynı seviye ve aynı tarafta disk hernisi veya cerrahi ile düzelen radikülopati öyküsü vardır Veya

    Kırıklar: (1) bir vertebra cisminde %25-50 arası kompresyon kırığı; (2) spinal kanalı etkileyen posterior eleman kırığı. Her durumda da kırık yapısal bütünlüğü bozmadan iyileşir.

     

    18

     

     

    IV Hareket segmentinin bütünlüğünde bozulma veya bilateral veya multiple radikülopati; hareket segmentinin bütünlüğünde bozulma fleksiyon-ekstansiyon grafilerinde 2 komşu vertebrada öne-arkaya 2,5mm’den fazla hareket olması;  hareket segmentinin bütünlüğü ile ilgili bulgular varsa kategori III’deki radikülopati bulguları aranmaz Veya

    Kırıklar: nörolojik bulgu olmaksızın vertebrada %50’den fazla kompresyon

     

     

    23

     

     

    V Kategori III’deki gibi alt ekstremite bulguları ve kategori IV’deki gibi yapısal bütünlükte bozulma Veya

    Kırıklar: (1) unilateral nöral motor bulgu ile birlikte bir vertebra cisminde %50’den fazla kompresyon.

    28
  • Eklem Hareket Kısıtlılığına Bağlı Özürlülük

    Ekstremitenin aynı bölgesinde farklı bozukluklar varsa (örn kalçada fleksiyon, ekstensiyon ve abduksiyonda hareket kısıtlılığı varsa) veya aynı ekstremitenin farklı eklemlerinde bozukluk varsa (örn kalça ve diz) önce Balthazard yöntemi ile ekstremite özürlülük oranı hesaplanır daha sonra kişinin özürlülük oranına dönüştürülür.

    Tablo 3.8a – Kalça eklemi hareket kısıtlılığının şiddetinin belirlenmesi

     

    Hareketin Yönü

    Hareket Kısıtlılığı Şiddeti
    Hafif Orta Ciddi
    Fleksiyon < 100º <80º <50º
    Ekstansiyon 10-19º fleksiyon  kontraktürü 20-29º fleksiyon  kontraktürü 30º fleksiyon kontraktürü
    İç rotasyon 10-20º 0-9º
    Dış rotasyon 20-30º 0-19º
    Abdüksiyon 15-25º 5-14º <5º
    Addüksiyon 0-15º
    Abduksiyon kontraktürü* 0-5º 6-10º 11-20º

     

    Tablo 3.8b- Kalça eklemi hareket kısıtlığı şiddetine bağlı özürlülük

    Hareket Kısıtlılığı Şiddeti Alt Ekstremite Özürlülük Yüzdesi (%) Kişinin Özür Oranı (%)
    Hafif 5 3
    Orta 10 5
    Ciddi 20 10

    NOT:  *20º ‘nin üzerindeki abduksiyon kontraktürleri kişide %15’lik özür oranına neden olur.

     

    Diz eklemi hareket kısıtlılığına bağlı özürlülük.

       

    Hareket

    Kişinin (alt ekstremite) özürlülük oranı  (%)
    Hafif              5   (10) Orta            10  (20) Ciddi                    18   (35)
    Fleksiyon < 110º <80º <60º + her 10° için %1(%2) eklenir.
    Fleksiyon kontraktürü 5-9º 10-19º 20º +12°’nin üzerinde her 2° için %1 (%2) eklenir
    NOT:  Deformite femoral-tibial açıdan ölçülür. 3° ile 10° valgus normal kabul edilir.
    Varus 2º valgus-0º (nötral) 1-7º  varus 8-12º varus+
    Valgus 10-12º 13-15º 16-20º +20°’nin üzerinde her 2° için %1 (%2) eklenir.

    Ayak bileği eklemi hareket kısıtlılığına bağlı özürlülük.

     

    Hareket

    Kişinin (alt ekstremite)[ayak] özürlülük oranı (%)
    Hafif         4  (7) [10] Orta      8 (15) [21] Ciddi      15 (30) [43]
    Plantar fleksiyon

    Fleksiyon kontraktürü

    Ekstansiyon

    11-20º

     

     

    10-0 º (nötral)

    1-10º

     

    10º

     

    Yok

     

    20º

     

     Topuk hareket kısıtlılığına bağlı özürlülük.

       

    Hareket

    Kişinin (alt ekstremite) [ayak] özürlülük oranı (%)
    Hafif                1 (2) [3] Orta ve Ciddi          2 (5) [7]
    İnversiyon

    Eversiyon

    10-20º

    0-10

    0-9º

    Ayak bileği veya topuk deformite bozuklukları.

     

    Pozisyon

    Kişinin (alt ekstremite) [ayak]özürlülük oranı (%)
    Hafif     6 (12) [17] Orta    13 (25) [35] Ciddi       20 (50) [72]
    Varus

    Valgus

    10-20º

    10-20º

    15-24º

    25 +

    Ayak başparmak bozuklukları 

    (Bir ayakta 2 veya daha fazla küçük parmak için kişinin özür oranı azami %3’tür)

       

       Bozukluk tipi

    Kişinin (alt ekstremite) [ayak] özürlülük oranı (%)
    Hafif            1 (2) [3] Orta ve Ciddi         3 (5) [7]
    Baş parmak

    MTF ekstansiyon

    İF fleksiyon

    Küçük parmaklar

    MTF ekstansiyon

     

    15-30º

    <20º

     

    <10º

     

    <15º

     

    NOT: MTF: metatarsofalangeal İF: interfalangeal