Sistit, Mesane İltihabı

Mesanenin iltihabına sistit denilir. Genellikle çeşitli bakterilerin neden olduğu bir enfeksiyon şeklidir. Sistit idrar yollarının en sık rastlanan rahatsızlığıdır. Bu hastalık büyüklerde olduğu gibi çocuklarda da meydana gelebilir. Anatomik yatkınlık nedeniyle her kadın hayatında en az bir kez idrar yolları iltihabı geçirir.

Çeşitleri:

Akut Sistit: Sistit idrar kesesinin (mesane) enfeksiyonudur. İdrar yolları ve üreme sisteminde en sık görülen hastalıklardan biridir. Zamanında tedavi edilmezse hastalık böbrekleri de etkileyecek biçimde yayılabilir , mesane ve böbreklerde kalıcı hasarlar oluşturabilir.

Kronik Bakteriyel Sistit: 1 yıl içinde 3 veya daha fazla sayıda tekrarlayan, arada asemptomatik bakteriüri devreleri gösteren mesane enfeksiyonudur.Ayırıcı tanısında; tüberküloz sistiti, radyasyon sistiti ve erkeklerde kronik prostatitler önemlidir. Tedavisinde uzun dönem baskılayıcı antibiyotik verilmesi ve idrarın asitleştirilmesi (asidifikasyonu) etkilidir.

Non Bakteriyel Sistit: Klinik olarak sistit tablosu gösteren ancak kültürde bakteri üretilemeyen durumlardır. İki Gruba ayrılır:

a. Allerjik sistitler

b. Radyasyon sistiti veya kimyasal sistitler (siklofosfamid kullanımına bağlı)

[tabs type=”horizontal”][tabs_head][tab_title]Nedenleri[/tab_title][tab_title]Belirtileri[/tab_title][tab_title]Risk Faktörleri[/tab_title][tab_title]Tanı[/tab_title][tab_title]Tedavi[/tab_title][tab_title]Korunma[/tab_title][/tabs_head][tab]Normal de bakteriler üreme organları ve anüs bölgesinde yaşamaktadırlar. Bazen bu bakteriler alt idrar yollarını aşarak mesaneye ulaşırlar. Mesaneye ulaşan bakteriler işeme ile dışarı atılırlar. Ancak mesaneye gelen bakteri sayısı atılandan fazla ise mesanede ve daha sonraki aşamada böbreklerde iltihaplanmaya yol açarlar.

Bulaşma cinsel birleşme esnasında veya genital temizliğin az olduğu durumlarda oluşabileceği gibi uzun süre idrar tutulması, idrar yollarını daraltıcı hastalıklar, menapozda düşük östrojen seviyesi nedeniyle de oluşabilir.

Kadınlarda uretra erkeklerinkinden çok daha kısa olduğu için dış ortamdan bakterilerin mesaneye ulaşması daha kolaydır. Bu nedenle kadınlarda sistitlerin görülme oranı çok daha fazladır. Kadınların en az % 20’si yaşamları boyunca en az bir kez sistite yakalanırlar.

Nadir de olsa sistiti oluşturan bakteriler böbrek ve idrar yolları aracılığı ile yukarıdan aşağıya veya yakın dokulardaki enfeksiyon odaklarından lenf yoluyla da mesaneye ulaşabilirler.

Sistitin en sık rastlanılan sebebi Escherichia coli ( E.coli, koli basili) adlı mikroorganizmadır. Bu bakteri kalın barsaklarda normal olarak bulunabilir ve cinsel ilişki ile mesaneye ulaşabilir.

Mesanede ne gibi durumlar sistite neden olabilmektedir?

  • İdrar yollarında taş.
  • İdrar yollarında tümör.
  • Mesanenin sinirsel çalışma bozuklukları
  • Mesaneden böbreğe idrar kaçağı olması
  • İdrar yapmayı zorlastıran hastalıklar;
    • Büyümüş olan bir prostat,
    • Kadınlarda mesane sarkması (sistosel)
    • İdrar yollarında darlık vb.
  • Kabızlık
  • Menopoz
  • Hormon miktarı düşük doğum kontrol hapları
  • Vajinadaki enfeksiyonlar

[/tab][tab]

  •  İdrar yaparken yanma ve sızı
  •  Sık idrara çıkma
  •  Kasıklarda ve makatta ağrı
  •  Ateş
  •  Terleme
  •  Yorgunluk
  •  Kusma ve bulantı
  •  Bulanık ve kötü kokulu idrar
  •  Cinsel ilişki sırasında ağrı
  •  Kanlı idrar yapma

[/tab][tab]

  • Çok eşlilik.
  • Tümör nedeni ile aşağı idrar yolunda daralma veya tıkanma.
  • İdrar sondası kullanımı.
  • Hamilelik.
  • Şeker hastalığı.
  • Temizliğe dikkat edilmemesi.
  • Geçirilmiş felç gibi mesane boşalmasını engelleyebilecek durumlar.
  • Yaşlılık.

[/tab][tab]Genellikle şüphe duymak en önemli tanı aşamasıdır !!!

Rutin yapılan tetkikler genellikle tanıya götürmez. Hastaların çoğunda da muhtelif hekim ve hastanelerde yapılmış birçok idrar tahlili idrar kültürü, üriner sistem ultrasonografileri, tomografiler ve MRI tetkikleri vardır. Bunların hiçbirinde belirgin bir patoloji yoktur.

Bu durumda tanıda faydalı olabilecek yöntem % 100 etkin olmasa da SİSTOSKOPİ ve BİOPSİ ALINMASI’dır. Burada nadir de olsa görülebilen Hunner Ülseri’ne rastlanması tanıya götürür. Görülmesi şart değildir. Keza mast hücrelerinde artış da % 100 spesifik olmasa da ihtimali düşündürtmelidir.[/tab][tab]Tedavi 3 günlük kısa süreli antibiyotik tedavisi verilmelidir. En etkin korunma yöntemi ise kişisel hijyen ve cinsel ilişki sonrası idrar yaparak idrar kesesinin boşaltılmasıdır. Bu koruyucu yönteme rağmen sık sistit olan kadınlara cinsel ilişkiden hemen sonra tek doz antibiyotik verilir. Çok nadiren buna rağmen sık sistit olan kadınlarda ise düşük dozda ve uzun süreli antibiyotik tedavisi uygulanır. Ayrıca sık sistit olan kadınlar altta yatan taş, idrar kesesi sarkması, idrar fistülleri gibi hastalıkların araştırılması açısından radyolojik tetkikler ve sistoskopi ile değerlendirilmelidir.

Hastalığın Gidişi: 

Uygun tedavi ile sistit belirtileri 24 saat içinde kaybolur.Ancak hastalığın gidişi etken mikrobun cinsine, risk faktörlerin giderilmesine bağlıdır. İyi tedavi edilemeyen olgularda hastalık kronikleşebilir.

Tekrarlayan idrar yolları iltihabı olan kişilerde tedavi mümkün mü?

Evet, en önemli nokta hastanın şikayetleri başladığında idrar kültürü yapılmadan antibiyotik kullanma alışkanlığından vazgeçmesi gerekir. Ayrıca kişinin hijyenine dikkat etmesi varsa kabızlığın giderilmesi, işeme bozukluğu şikayeti mevcut ise tedavi edilmesi önemlidir.

Bilinçli tedavi yapılmasına rağmen enfeksiyonun tekrarlaması halinde ilk aşamada uzun süreli baskılayıcı idrar yolları antiseptikleri, gerekirse hormonal ilaç tedavisi kullanılması önerilir. Daha dirençli hastalarda ise vücut savunmasını güçlendirirecek aşı tedavisi çalışmaları devam etmektedir. Aşı tedavisinin ilk sonuçlarına göre hastalarda iltihap tekrarlama olasılığı yaklaşık %67 azaltılabilmektedir.

[/tab][tab]

1. Tuvaletten sonra önden arkaya doğru silinin. Böylece vajinal ve rektal bölgenizdeki bakterilerin idrar yollarına girmesini engellemiş olursunuz.

2. İdrarınızı tutmayın. Mümkün olabildiği kadar sık idrarınızı yapın. Böylece mesanedeki bakterileri dışarı atarsınız.

3. Cinsel ilişkiden sonraki on dakika içerisinde idrarınızı yapmaya çalışın.

4. Cinsel ilişki esnasında yeterli kayganlığın sağlanması uretranın zedelenmesini azaltacaktır.

5. Anal ilişkiye giriliyorsa daha sonra vaginal bölgeye temas edilmemeli veya edilecekse iyice temizlenilmelidir.

6. Gün boyunca bol su içilmesi (mümkünse günde 8 bardak) idrar
çıkışını ve dolayısıyla da bakterilerin atılımını arttıracaktır.

7. Kahve, çay, alkol gibi içecekleri mümkün olduğu kadar az tüketin. Mesane üzeride irrite edici etkileri olabilir.

8. Genital bölgenizin uzun süre nemli kalmasına izin vermeyin. Naylonlu, sıkı iç çamaşırları giymeyin. Nem bakterilerin üremesini kolaylaştırıcı bir ortam yaratır.

9. Genital bölgenizi günlük olarak hafif bir sabunlu suyla temizleyin.

10. Hergün mutlaka iç çamaşırınızı değiştirin ve pamuklu iç çamaşırları giymeyi tercih edin.

HAVUZA DİKKAT!

  • Aşırı temizlik kaygısı ile genital bölgenin ve içinin sabunlarla yıkanması, deodorant ve parfüm türü alkollü maddelerin kullanılması, buradaki dost bakterileri öldürür. Bunun sonucunda da vajinit ve sistit vakaları ortaya çıkar.
  • Sistite yol açan bir diğer önemli sebep de, havuzlarda yüksek oranda bulunan klordur. Kadınların, ozonla temizlenen havuzları tercih etmesi gerekir.

[/tab][/tabs]

[toggle title=”İntertisiyel Sistit” state=”close” ]

Dokular arasında çatlaklardan kaynaklanan sistit

Kronik sistit türüdür. Bu tip sistitte mesane çeperi önemli ölçüde kalınlaşmakta ve mesanenin çalışma kapasitesini sınırlamaktadır. Nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte, idrar kesesini döşeyen ve idrarın daha içerideki tabakalara geçmesini engelleyen örtünün çeşitli nedenlerle hasar görmesi ve idrarın iç tabakalara nüfus ederek kimyasal iltihaba sebep olması olarak açıklanabilir.

Hastalarda genellikle uzun zaman içerisinde yavaş yavaş artarak ilerleyen sık idrara gitme, gece sık idrara kalkma, idrarını hissettiğinde göbek altında ağrı yakınmaları olur. Ağrı idrar yapınca hafifler. İdrarın uzun süre tutulması halinde idrarla birlikte gözle görülür kanamalar olabilir.

Interstisyel sistit idrar tahlili ve kültür testlerinde genellikle kendini göstermez. Antibiyotiklerden hastalar fayda görmez. Hastaların mesane kapasitesi oldukça küçülmüştür.

Kesin tanı Potasyum testi ve Sistoskopi adı verilen idrar kesesinin içerisine bir alet ile bakılması ile konur.

Tedavisi

Tedavi uzun sürelidir. Teşhis için yapılan sistoskopi esnasında mesanenin genişletilmesi işlemi yapıldığı takdirde hastaların %30-40′ının yakınmaları geçici bir süreyle azalır. Ağızdan alınacak ilaçlar, idrar kesesine belirli aralıklarla ilaç enjeksiyonu ilk uygulanan tedavi şekilleridir. İleri vakalarda ise mesanenin tamamen alınması yerine yapay mesane yapılması olabilir.

[/toggle]

saglikdanisma hakkında 20405 makale
Bu yazı saglikdanisma.NET editörü tarafından yayınlanmadan önce TIP DOKTORU tarafından değerlendirilmiş ve bilimsel doğruluğu onaylanmıştır. Yazı içeriğinden kaynak gösterilen kişi/kurum sorumludur. Kaynak gösterilmeden yayımlanmış yazıların içeriği ve telif haklarıyla ilgili şikayetlerinizi bize her zaman iletişim sayfasından iletebilirsiniz. Bu sitedeki yazılar kullanıcılarını bilgilendirmek için yayınlanmıştır. Rahatsızlığınızın tanısı veya tedavisi için önerilerde bulunmaz, doktorunuzun tavsiyelerinin yerine geçmez. Site kullanıcıları site kullanım koşullarını bu sayfada okumuş ve kabul etmişlerdir.

İlk yorum yapan olun

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.