İliotibial Bant Sendromu

İliotibial bant (ITB) leğen kemiğinin dış kısmından dizin dış yanına kadar uzanır. Primer görevi; yürümenin farklı safhalarında kalça kemiğini kalça eklemi oyuğunda stabil etmektir. Yere basmanın ilk 1/3’lük kısmında aktif olarak çalışır. Bu kas dizin kıvrılma ve açılma sırasında dizin üst kısmında öne-arkaya yer değiştirir. Ve sorunların çıkmasının ana nedeni olarak bu durum düşünülmektedir.

itbOluşma nedeni

Dizin özellikle hafif büküldüğü (dizin 20-35 derece arası büküldüğü durumlar) düşük tempolu koşularda şikâyetler artar. Sporcu ne zamanki koşu hızını artırır, dizin daha çok bükülmesine bağlı bu ağrısı azalır. Bu ağrının nedeni olarak normalde koşu sırasında kasların aktifleşme sırasındaki değişikliklerde suçlanmaktadır.

Kimler risk altındadır

Dizin üst dış kısmında görülen bir sorun olup sprinterler ve çok yönlü hareket içeren spor dallarında az görülür. Orta ve uzun mesafe koşucularında %1,6–12, bisikletçilerde %15–24, askerde %1,5–3 oranında bulunur. Özellikle;

• Yorgunluk ya da kalçayı dışa açan asıl kasın (gluteus medius) zayıflığı bu durumu tetikleyebilir. Kasların kasılma süreleri değişir ve ITB’a daha çok yük düşer.
• Sürekli aynı yönde oldukça uzun süre koşanlar,
• Yokuş aşağı koşusu (ayak yerde daha çok ve daha az diz bükülmesi yaptığı için),
• Koşma tecrübesinin olmayışı,
• Antrenman sayı, şiddet ve süresinde birden ciddi artma yapanlar
• İliotibial bandı kısa olanlar,
• Bacak uzunlukları arasında fark olanlar,
• “O” şeklinde (genu varum) diz yapısı olanlar,
• Gerdy çıkıntısı belirgin olanlar iliotibial band sürtünme sendromu açısından risk altındadır.

Şikayetler

Diz ekleminin dış yandaki eklem aralığının 2-3 cm. üzeri bölgede ağrı, lokal hassasiyet, hareket sırasında çıtırtı sesi ve şişlik görülebilir. Bunun yanı sıra dizin bükülüp açılma sırasında özellikle dizin 20-35 arası bükülmesi sırasında ağrı (Noble testi) ve sorunlu kısım üstte kalacak şekilde yatılıp, sorunlu kısmın yatağa değdirilmeye çalışılması sırasında başarma, başaramama durumu ise Ober testi olarak bilinir.

Tanısı nasıl konur?

X-ray

Tanı koyma açısından yeri yoktur.

MRG

Tanı koymaya yardımcı olmakla beraber tanı için çok da gerekli değildir. Ama eklem içi başka olayları ortaya koymak için gerekli olabilir.

Tedavi

Diğer tüm yumuşak doku yaralanmalarında olan genel prensipler burada da geçerlidir. Buna göre ağrıyı kontrol altına almak için buz uygulama, ağrı oluşturmayan düzeye kadar aktivite kısıtlaması ve ağrı, ödem giderici ilaç verme, semptomlar çok ise kortikosteroid uygulaması olabilir. Bunun yanı sıra olayın altında tetikleyici nedenler var ise, ITB kısalığı, p.planus, kötü koşu tekniği, bacak kısalığı gibi, onların bulunup düzeltilmesi gerekir. Bunun yanı sıra sorunlu kasların bulunup, onların gerekli şekilde germe egzersizi ile uzatılmasına ve kuvvet egzersizleri ile de kuvvetlendirilmesine çalışılır. Bu anlamda özellikle gluteus medius, iliopsoas, tensor fascia lata, rektus femoris, gastrosoleus, ITB kaslarına özen göstermek gerekir.

Ayrıca burada diğer çoğu bacakları içeren spor yaralanması olduğu gibi düşük tempo koşma ile başlamak, şikâyetleri azaltmak yerine artırabilir. Dolayısı ile koşuya başlandığında yavaş tempo yerine, sprint ile başlamak ve yokuş aşağı koşudan uzak durmak gerekir.

Geri dönüş

Hastaların çok büyük kısmı 6 haftada geri döner. Başlangıçta tepe antrenmanından, düşük tempo koşudan, yokuş koşusundan uzak durak gerekir.

Burada da unutulmaması gereken en önemli konu tedavinin kişiye özel planlanması gerektiğidir.

Doç. Dr. Sedat Tolga AYDOĞ

saglikdanisma
saglikdanisma hakkında 20405 makale
Bu yazı saglikdanisma.NET editörü tarafından yayınlanmadan önce TIP DOKTORU tarafından değerlendirilmiş ve bilimsel doğruluğu onaylanmıştır. Yazı içeriğinden kaynak gösterilen kişi/kurum sorumludur. Kaynak gösterilmeden yayımlanmış yazıların içeriği ve telif haklarıyla ilgili şikayetlerinizi bize her zaman iletişim sayfasından iletebilirsiniz. Bu sitedeki yazılar kullanıcılarını bilgilendirmek için yayınlanmıştır. Rahatsızlığınızın tanısı veya tedavisi için önerilerde bulunmaz, doktorunuzun tavsiyelerinin yerine geçmez. Site kullanıcıları site kullanım koşullarını bu sayfada okumuş ve kabul etmişlerdir.

İlk yorum yapan olun

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.