Trombosit

[box type=”shadow” ]Normal Değer:
0-3 yaş 130-400 K/mm3
4-5 yaş 180-510 K/mm3
6-12 yaş 160-510 K/mm3
13-15 yaş 170-405 K/mm3
15 yaş 130-400 K/mm3

Kullanımı: Koagülasyon sistemi ve hemostaz bozukluklarının değerlendirilmesinde kullanılır. Maligniteler, myeloproliferatif hastalıklar, splenektomi sonrası, romatoid artrit, demir eksikliği anemisi ve akut enfeksiyonlarda trombosit sayısı artarken, ITP, lösemiler, aplastik ve pernisyöz anemi, hipersplenizm, trombotik trombositopenik purpura, masif kan transfüzyonları, bazı enfeksiyonlar ve kemik iliğinin baskılanması ile trombositr sayısı düşer.[/box]

Çoğunuz kanımızın bu en küçük hücrelerini “PLT” olarak tanıyor. Çünkü sizlere, ne yazık ki, rapor haline getirilmeden verilen kan sayımı çıktılarında ing. “PLATELET” in kısaltılmışı olarak PLT’yi görüyorsunuz. Türkçesi “TROMBOSİT” ya da daha güzel Türkçe ile “PULCUK”, “KAN PULCUĞU”. Ne var ki, çoğu kanbilimcimiz, Türk Hematoloji Derneğinin “Daha çok Türkçe, daha güzel Türkçe” önerisine karşın, sözlü bildirilerinde, yazılarında “platelet” demeyi sürdürüyor…

Gerçekten kan hücrelerinin en küçüğü. Bir eritrositin (alyuvarın) ortalama hacmi 80-100 fL (fL=femtolitre= 10-15L) iken, trombositinki 7-10 fL’dir. Öyle ki mikroskobun icadından sonra bu hücreleri ilk gören araştırıcı onları “KAN TOZLARI” olarak adlandırmıştır. Meraklı okurlarımız sitemizin Atlas bölümünde trombositlerle tanışabilirler.

Trombositler de diğer kan hücrelerimiz gibi kemik iliğinde yapılır. Trombositleri doğuran ilikteki genç hücrelere “MEGAKARYOSİT” diyoruz. Sözcük anlamı: büyük çekirdekli hücre. Gerçekten megakaryosit iliğin en büyük kan yapıcı hücresidir. Bu nedenledir ki, Bard trombosit yapımını “Kemik iliğinin devleri kanın cücelerini doğurur!” tümcesiyle özetlemiştir.

Trombosit yapımı sırasında megakaryositleri çoğaltan ve olgunlaştıran, kabaca “hormon” diye niteleyebileceğimiz büyüme faktörleri vardır. Bunların en önemlisi karaciğerde yapılan TROMBOPOETİN’dir. Bu kavramı bilmenizde yarar görüyorum. Çünkü yakında piyasaya trombopoetinin etkisini taklit eden, trombosit sayısını yükseltici ilaçlar çıkacak!

Kan dolaşımına çıktıktan sonra, normal koşullarda, trombositlerin yaşam süresi yaklaşık 10 gündür (alyuvarların ise 120 gün !). Demek, normalde her gün trombositlerimizin onda biri yenilenmektedir. Ömürlerini tamamlayan trombositler dalak, karaciğer ve ilikte bulunan “MAKROFAJ” adı verilen özel çöp toplayıcı hücreler tarafından ortadan kaldırılır. Bu hücreler yaşam sürelerini doldurmuş ya da yüzeylerine “ANTİKOR” dediğimiz bağışıklık maddeleri yapışmış trombositleri tanıyarak yutar ve sindirirler. Trombositlerin en önemli yıkım yeri dalaktır.

Ayrıca dalak, normal koşullarda, kanda dolaşan trombositlerin üçte birini içinde hapseder. Hastalık sonucu büyümüş dalaklarda bu tutuklanmış trombosit oranı % 90’lara kadar çıkabilir.

Trombositlerin ana işlevi kılcal damar duvarının bütünlüğünü koruyarak kanın dışarıya sızmasını önlemek ve duvarda bir gedik açıldığı zaman, bir araya gelip bu gediği tıkamak suretiyle, başlayan kanamayı durdurmaktır. Parmağınıza iğne batar, tıraş olurken yüzünüz kesilir, dişinizi çektirirsiniz. Bilirsiniz ki, kanama bir süre devam edecek, ardından kendiliğinden duracaktır. İşte bu sürecin baş aktörleri trombositlerdir. Trombositler hem kümeleşerek damar duvarını onaran tıkaçlar yapar, hem de bu tıkaçları sağlamlaştıran pıhtılaşmaya (pıhtı oluşumuna) katkıda bulunurlar. (“TROMBOSİT” in etimolojik anlamı: pıhtı hücresi !).

Prof. Dr. Yücel Tangün
Hematolog
www.kanbilim.com

saglikdanisma hakkında 20405 makale
Bu yazı saglikdanisma.NET editörü tarafından yayınlanmadan önce TIP DOKTORU tarafından değerlendirilmiş ve bilimsel doğruluğu onaylanmıştır. Yazı içeriğinden kaynak gösterilen kişi/kurum sorumludur. Kaynak gösterilmeden yayımlanmış yazıların içeriği ve telif haklarıyla ilgili şikayetlerinizi bize her zaman iletişim sayfasından iletebilirsiniz. Bu sitedeki yazılar kullanıcılarını bilgilendirmek için yayınlanmıştır. Rahatsızlığınızın tanısı veya tedavisi için önerilerde bulunmaz, doktorunuzun tavsiyelerinin yerine geçmez. Site kullanıcıları site kullanım koşullarını bu sayfada okumuş ve kabul etmişlerdir.

İlk yorum yapan olun

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.