Batı Nil Ateşi

Bu yazı Türkiye Mikrobyoloji Cemiyeti Dergisi’ndeki >şu çalışmanın< tarafımızdan sadeleştirilmiş şeklidir.
Türk Mikrobiyol Cem Derg (2003) 33: 284-290
Batı Nil Virus
Abdullah KILIÇ, Levent DOĞANCI
GATA Mikrobiyoloji ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı, Ankara

Batı Nil virüs (BNV) flaviviridae ailesi üyesidir. Bulaşma baskın bir şekilde Culex cinsi sivrisinekler ile vahşi kuşlar arasında olmaktadır ve insanlar tesadüfi konaklardır. Endemik bölgelerdeki insan infeksiyonu genellikle orta ve subklinik seyreder. Şiddetli hastalık genellikle yaşlılarda görülür. Batı Nil virüs ilk kez 1937 yılında Uganda’nın Batı Nil bölgesinde ateşli bir kadının kanından izole edilmiş ve daha sonra 1950’li yılların başlarında Mısır’da hasta insanlar, kuşlar ve sivrisineklerden izole edilmiştir. Afrika ve Avrupa kıtasında en az 17 ülkede insan salgınları oluşmuştur. Virus, New York şehrinde 1999 yılında 62 kişiyi etkileyen ve yedi ölüm vakası görülen viral ensefalit salgınıyla Kuzey Amerika’da ilk kez tanımlanmıştır.

Batı Nil virüs epidemileri Avrupa’da yaz sonu ve sonbahar başında, kuş göçlerinin yüksek olduğu ve sivrisinek sayısının çok olduğu dönemlerde ortaya çıkmaktadır. Bu olay bize virüsün yayılımında göçmen kuşların önemini vurgulamaktadır. Çoğu epidemiler ağustos ve eylül aylarında ortayaçıkmaktadır. Nörolojik hastalık ile hastaneye yatan hastaların yaşları 5-95 arasında değişmekle birlikte şiddetli hastalık ve ölüm oranı yaşlı hastalarda daha
fazladır.

BULAŞMA DÖNGÜSÜ

Batı Nil virüs tipik olarak kuşlar ve sivrisinekler arasında bulaşır. Memeliler infekte sivrisineklerin ısırması
ile nadiren infekte olabilmektedirler. Hasta atlar ve insanlardan virüsün diğer insanlara bulaştığına dair bir kanıt yoktur. Virüs, at ve insanların kanlarında yeterli seviyede çoğalamaz ve infekte olan at ve insanları ısıran sivrisinekler virüsu başkalarına taşıyamazlar. Ana olarak Culex cinsine ait olmak üzere 43 sivrisinek türünden virüs izole edilmiştir.

BELİRTİLER

Sivrisinek kurbanını ısırınca virüslü tükürüğünü kurbanın kan akımına kusar. Kanda serbest olarak dolaşan virüs duyarlı olan kan ve damar hücrelerine gider. Başlangıç viremi (kanda virüsün çoağalrak ayılması) tablosu virüsün bu dokularda çoğalması ile başlar. Çoğu infeksiyon asemptomatik (belirtisiz) seyretmekle birlikte infekte sivrisineğin ısırdığı 300 hastanın birinde bulgular ortaya çıkmaktadır. Bulgu ortaya çıkan 100-150 hastanın birinde ciddi hastalık tablosu gelişir ve bunların da yaklaşık %11’i ölümle sonuçlanır. Ciddi hastalık ve ölüm sıklıkla 50 yaş ve üzerinde görülmektedir.

İnkübasyon (virüsü kaptıktan sonra hastalığın ortaya çıkma) süresi 5-15 gündür.

Bulgular tipik olarak 3-7 gün süren grip benzeri tablo, bel ve baş ağrısı, kas ağrısı, ateş ve titreme şeklinde kendini gösterir. Farenjit, gözde batma, bulantı, kusma, ishal ve karın ağrısı gibi şikayetler de bazı hastalarda bildirilmiştir.
Yaklaşık hastaların %50’sinde göğüs, sırt ve kollarda bir hafta kadar devam eden döküntüler (kudeşen, kızarıklıklar) oluşabilmektedir.

TANI:

En yüksek viremi seviyesi (virüsün kanda en yüksek bulunduğu zaman) infeksiyondan sonraki 4-8. günde oluşmaktadır. Virüs gayta, idrar ve boğaz sürüntü örneklerinden izole edilememiştir. Batı Nil virüs MSS (beyin) infeksiyonu tanısı seroloji, polimeraz zincir reaksiyonu (PZR), beyin omurilik sıvısı (BOS)‘ndan virüsün izolasyonu ve beyin biyopsi dokusundan immünohistokimyasal (IHK) testler ile yapılır. Bu testlerden PZR veya BNV spesifik IgM, kan veya BOS örneklerinden test edilebilir. Diğer flavivirüsler ile çapraz reaksiyon verebileceğinden dolayı serolojik ve immünohistokimyasal sonuçlar yanıltıcı olabilmektedir.

TEDAVİ:

BNV ensefalitinde en sık ölüm nedeni nöron ölümü ve dejenerasyonu sonucu serebral ödemdir. Oluşan ödemi veya hasarı önleyen spesifik bir tedavi yoktur.

İnterferon alfa-2b BNV ile infekte olmuş hücreye sonradan uygulandığında tedavi edici etkisi vardır. Ribavirin ise koruyucudur, fakat tedavi edici değildir.

KORUNMA VE KONTROL

Kontrol aşamasında dört faktör vardır;

  • izleme
  • bireysel riskin azaltılması
  • sivrisinek larva haritası ve kontrolü
  • yetişkin sivrisinek kontrolü

Virüs için düzenli olarak kuşlar ve sivrisinekler kontrol edilmelidir.
İki yüz tavuktan fazla olan tavuk kümesleri düzenli olarak virüs için test edilmelidir. Ölü kuşların raporlanması ülkeye giren virüsün tanımlanmasında faydalı olmaktadır.

Ölü bir kuş bulunduğunda bu kuşun bölgeden alınıp test edilmesi için özel bir organizasyon gerekmektedir.
Kuşlar ölümlerinden itibaren çürümeye başlamadan 24 saat içinde test edilmelidir. Kuşun üzerinde kurtçukların olması ölümün üzerinden uzun zaman geçtiğini göstermektedir.

Önlemde sivrisinek kontrolü çok önemlidir.
Culex türü sivrisineklerin nüfusları ağustosta en yüksek seviyeye ulaşır ve yaklaşık eylüle kadar beslenme devam eder.
Dişiler yumurta kümesini oluşturmak için yemek olarak kana ihtiyaç duyarlar. Kan bulmak için yaklaşık 1 mil dolaşabilirler. Sivrisineklerin yumurta, larva ve pupa dönemleri durgun sularda oluşmaktadır.

Bu dönemlerin oluşmasını engellemek için

  • Durgun sular ortadan kaldırılmalı
  • Çöplükler temizlenmeli,
  • Astikler kuru ve üstü kapalı muhafaza edilmeli,
  • Kirli su birikintileri ortadan kaldırılmalı,
  • Yağmur suyu olukları, yol kenarındaki hendekler gibi kirli suyu tutan yerler temizlenmeli
  • Kapalı su havuzlarına sivrisinek yiyen balıklar bırakılmalıdır ve larvaların bulunduğu alana larvasid kullanılmalıdır.

Yetişkin döneminde ise sivrisinek ısırmalarını azaltmak gerekir. Bunun için;

  • Evlerde ve çadırlarda sineklik kullanılmalı,
  • Sivrisinek ısırmalarının bol olduğu yerlerde ve zamanlarda mümkün olduğunca dışarı az çıkılmalı,
  • Açık renkli ve uzun kollu elbiseler giyilmeli,
  • Cilde ve/veya kıyafete sivrisinek kovucular uygulanmalıdır

Sivrisinek kovucular yetişkinler için %35’den fazla, çocuklarda %10’dan fazla DEET (N,N,-diethyl-m-toluamide) konsantrasyonu içermemeli ve elbise altına uygulanmamalıdır. Sivrisinek kovucu günlük olarak yıkanmalı ve ihtiyaç duyulduğunda uygulanmalıdır. Ayrıca alkol sivrisinek kovucuların deriden emilimini artıracağından dolayı bu dönemde yüksek miktarlarda alınmamalıdır.

saglikdanisma hakkında 20405 makale
Bu yazı saglikdanisma.NET editörü tarafından yayınlanmadan önce TIP DOKTORU tarafından değerlendirilmiş ve bilimsel doğruluğu onaylanmıştır. Yazı içeriğinden kaynak gösterilen kişi/kurum sorumludur. Kaynak gösterilmeden yayımlanmış yazıların içeriği ve telif haklarıyla ilgili şikayetlerinizi bize her zaman iletişim sayfasından iletebilirsiniz. Bu sitedeki yazılar kullanıcılarını bilgilendirmek için yayınlanmıştır. Rahatsızlığınızın tanısı veya tedavisi için önerilerde bulunmaz, doktorunuzun tavsiyelerinin yerine geçmez. Site kullanıcıları site kullanım koşullarını bu sayfada okumuş ve kabul etmişlerdir.

İlk yorum yapan olun

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.