Ga-68 PSMA PET/BT & Lu-177 PSMA

Prostat Kanseri için Teragnostik Uygulamalar

Ga-68 PSMA PET/BT, Lu-177 PSMA, Galyum-68, PSMA, PET/BT, Lutesyum-177

Dünyada en sık görülen kanserlerden biri olan prostat kanseri, erkeklerde kanserden ölüm nedenleri arasında üçüncü sırada yer almaktadır. Prostat kanseri prostattan kaynaklanabileceği gibi başka kanserlerin yayılmasıyla da prostat kanserine dönüşebilir. Farkındalık arttıkça, prostat spesifik antijen (PSA) taraması ile kanserin lokalize olarak tespit edilme oranı da artmaktadır. Lokalize hastalıkla başvuranlar radikal prostatektomi ve/veya radyoterapi ve ardından androjen deprivasyon tedavisi ile tedavi edilmeye çalışılır. Ancak kanserin derecesine bağlı olarak ölümcül formlar gelişebilmektedir. Bu hastalık için onaylanmış bir takım tedavi yöntemleri uygulanmakla birlikte bu tedavilerden fayda görmeyenler için hastayı takip eden hekimin kararına göre son dönemde terapötik-diagnostik uygulamalar (tera-gnostik) önerilebilmektedir.

Teragnostik Uygulamalar

Teragnostik uygulamalar, hastalara hastalıkları için “kişiselleştirilmiş TANI” ve “hedefe yönelik TEDAVİ” sağlayan yeni bir tanı ve tedavi konseptidir. Teragnostik yaklaşım, hem tanısal görüntüleme hem de radyonüklid tedavi olarak hastalığa özgü molekülleri bir arada kullanma fırsatı sunmaktadır.

Kişiye özel kanser tanı yönteminde akıllı moleküller aracılığıyla kanserli dokular hedeflenerek yüksek hassasiyetle tespit edilmekte, ardından aynı akıllı molekül bu kez teragnostik tedaviye uygun bir formda kanserli dokulara uygulanmaktadır.

Uygulanan doz çoğunlukla kanserli hücrelerde yoğunlaşırken, sağlıklı hücreler de en iyi şekilde korunuyor. Bu yaklaşım, geleneksel tıptan bireyselleştirilmiş çağdaş tıp uygulamalarına geçişi sağlıyor.

Prostat kanserinde teragnostik yaklaşım ile bir yandan GA-68 PSMA PET/BT ile prostat kanserinin tümöral dokuları yüksek hassasiyet ve özgüllükle görüntülenebilirken, diğer yandan Lu-177 PSMA ile bu tümöral dokuların spesifik ve hedefe yönelik tedavisi gerçekleştirilebilmektedir.

PSMA Nedir?

PSMA (prostat spesifik membran antijeni) sağlıklı prostat hücre membranında bulunan bir protein türüdür. Kanserli prostat tümörleri son derece yüksek seviyelerde PSMA üretir (genellikle normal prostat hücrelerinden 1000 kat daha yüksek). Prostat kanseri vücudun diğer bölgelerine metastaz yapmışsa, PSMA bu bölgelerde de görülebilir. Bu nedenle PSMA, prostat kanserinin hem görüntülenmesinde hem de tedavisinde kullanılabilen akıllı bir moleküldür. Prostat spesifik membran antijeni (PSMA), prostat kanserini tespit etmek için PET/BT cihazı ile yenilikçi bir görüntüleme ve tedavi fırsatı sunmaktadır.

Prostat Kanserinde GA-68 PET/BT ile Görüntüleme

Galyum 68, 68 dakikalık yarı ömre sahip bir proton yayıcıdır. Bilimsel çalışmalar, Ga-68’in işaretli bir PSMA inhibitörü ile radyo sentezlendiğinde prostat dokusunda yüksek alım gösterdiğini ortaya koymuştur.

Ga-68 PSMA damardan verildiğinde, PSMA’nın bulunduğu tümör dokularına giderek hastalıklı tümör dokusundaki PSMA reseptörlerine bağlanıyor ve bu kanser hücrelerinin yerinin tespit edilmesini mümkün kılıyor. Böylece Ga-68 PSMA sayesinde insanlarda PET sistemleri, BT veya manyetik rezonans görüntüleme (MR) bileşenlerinde prostat dokusunun üç boyutlu dağılımı ve kantitatif incelemesi non-invaziv olarak değerlendirilmeye başlanmıştır.

Hastayı takip eden hekim prostat tümörü veya metastazının daha net tanısal değerlendirilmesi için bu incelemeyi önerebilir. Bu yöntemle primer veya nüks prostat kanseri doğru bir şekilde konumlandırılabilir ve evrelendirilebilir. Böylece hedefe yönelik tedaviye olanak sağlar. Bilimsel veriler şu anda Ga-68 PSMA PET/BT görüntülemenin özellikle prostat kanseri odaklarının tespiti için kullanımını desteklemektedir. Bu yöntemle; BT, MR ve kemik sintigrafisi gibi geleneksel görüntüleme yöntemleriyle tespit edilemeyen küçük metastazlar bile tespit edilebilmektedir.

Ga-68 PSMA PET/BT görüntüleme ne işe yarar?

  • yeni tanı konmuş prostat kanseri hastalarının evrelendirilmesinde,
  • prostat tedavisine rağmen biyokimyasal olarak nüks ettiğinden (PSA yükselmesi) şüphelenilen hastalarda yeniden evrelendirmede,
  • metastatik prostat kanserinde sistemik tedaviye yanıtın değerlendirilmesinde,
  • Lu-177-PSMA (Lutecium) tedavi planlamasında kullanılabilir.

Ga-68 PSMA PET/BT görüntüleme nasıl yapılır?

Ga-68 PSMA PET/BT için açlık durumu önemli değildir. Hasta hafif bir atıştırmalık alabilir. Çekimden 2 saat önce en az yarım litre (500 mL) su içilmesi gerekmektedir. Görüntü bozulmasını önlemek için tüm metal eşyalar/takılar/protezler çıkarılmalıdır. Uygulama öncesinde mesane boşaltılmalıdır.

İşlem yaklaşık 2 saat sürer. PET/BT görüntüleme için hasta yatağa sırtüstü yatırılır ve az miktarda Ga-68 PSMA intravenöz olarak uygulanır. Bu sırada görüntü kalitesini artırmak ve ayrıca kapsüllenmemiş Ga-68 PSMA’nın vücuttan hızla atılmasını sağlamak için bir diüretik uygulanabilir. Yaklaşık 45-60 dakika sonra, vücut görüntülerinin sürekli olarak kaydedildiği 20-25 dakika sürecek PET/BT görüntülemesi başlar. Bu süre boyunca tüm vücut taranacağından hasta hareketsiz kalmalıdır.

Tüm vücut görüntülemesi tamamlandıktan sonra ilk görüntüler uzman Nükleer Tıp Hekimi tarafından incelenir. Gerekirse ek görüntüler alınabilir. Bu ek görüntüleme işlemi yaklaşık 10-15 dakika sürebilir.

Görüntüleme tamamlandıktan ve tüm görüntüler kontrol edildikten sonra hastanın kolundaki damar yolu çıkarılır. Hasta güvenli bir şekilde evine gidebilir. Ancak ilk 6 saat boyunca küçük çocuklarla ve hamile kadınlarla temastan kaçınılmalıdır.

Hedefe Yönelik Prostat Kanseri Tedavisi LU-177 PSMA

PSMA, Lu-177 ile birleştirilip damardan verildiğinde, PSMA’nın bulunduğu tümör dokularına gider ve hastalıklı tümör dokusundaki PSMA reseptörlerine bağlandıktan sonra radyasyon yayarak bu kanser hücrelerini yok eder. Lu-177 PSMA tedavisi, PMSA reseptörleri sayesinde sadece prostat kanseri dokusunu hedef alır. Vücudun diğer bölgelerinde alınan radyasyon dozu çok düşüktür.

Lu-177 PSMA terapisi, metastatik kastrasyona dirençli prostat kanserini tedavi etmek için giderek daha fazla kullanılan yenilikçi ve etkili bir terapidir. Genellikle onaylı diğer yöntemlerle tedavi seçenekleri tükendiğinde, etkisiz kaldığında veya hastalar bunları tolere edemediğinde ilgili hekimin tavsiyesi üzerine kullanılır. Bu tedavi; tümörün boyutunu küçültmeye ve tümörün çoğalmasını önlemeye, ayrıca tümörün neden olduğu belirti ve semptomları azaltmaya yardımcı olur.

Lu-177 PSMA tedavi yönteminin başarılı olabilmesi için PMSA’nın prostat kanseri dokusunda bulunması gerekmektedir. Tüm prostat kanseri hastalarının %5 ila %10’unda PSMA gelişmediği de bilinmektedir. Bu nedenle Lu-177 PSMA tedavisine başlamadan önce, tedavinin tümör dokusunu hedeflediğini belirlemek için GA-68 PSMA PET/BT ile görüntüleme yapılmalıdır.

Lu-177 PSMA tedavisinin uygulanabilmesi için tedaviden en az 2 ay önce GA-68 PSMA PET/BT görüntülemesinde tümör dokularında artmış PSMA ekspresyonu gösterilmelidir. Tedaviden en az 2 hafta önce serum AST/ALT/kreatinin/PSA düzeyi dahil olmak üzere serum biyokimyası ile tam kan sayımı gereklidir. Hastalığın tedavi öncesi evresine ilişkin bilgiler, uygulanan tedaviler ve patoloji sonuçları Lu-177 PSMA tedavisi açısından multidisipliner bir ekip tarafından değerlendirilmelidir.

Karaciğer ve böbrek hastalıkları gibi ilerleyici ve kontrol edilemeyen hastalıklar varsa, idrar yollarında ciddi tıkanıklık veya genişleme varsa, kemik iliği baskılanmışsa veya ECOG performans skalası 3 veya 4 ise Lu-177 PSMA tedavisi uygulanamaz. 

Tedavi için kullanılacak Lu-177 PSMA, tedavi uygulanacak kurumun radyo eczane bölümünde üretilir ve radyonüklid tedaviler için özel olarak hazırlanmış tedavi odalarında uygulanır.

Tedaviye başlamadan önce bol su içilmesi tavsiye edilir. Lu-177 PSMA bir dakikadan kısa bir sürede intravenöz olarak uygulanır. Yarım saat boyunca damar yolundan yavaşça serum fizyolojik verilmeye devam edilir. Gerekirse tedavi sırasında veya sonrasında bulantı önleyici ilaç verilebilir. Uygulamayı takip eden birinci ve 48. saatler arasında Nükleer Tıp Bölümünde tüm vücut taraması yapılır. Hasta genellikle tedaviden 24 saat sonra taburcu edilir. Tedaviden yaklaşık 2 hafta ila 6 hafta sonra kan testleri yapılacaktır.

Hastanın vücudundaki radyasyon nedeniyle, hastanın hastanede kurşun kaplı özel odada, uzman bir ekibin tedaviyi koordine edeceği bir gün veya gece kalması gerekecektir. Tedaviden sonraki ilk 12 saat boyunca büyük miktarda radyoaktivite idrar yoluyla atılacaktır.

Önlem olarak, hastanede kaldığınız süre boyunca ziyaretçi kabul edilmeyecektir. Her uygulamadan sonra 24 saat boyunca insanlarla yakın ve uzun süreli temastan kaçınılmalıdır. Uçak ve otobüs gibi toplu taşıma araçları kullanılmamalıdır. Taburcu olduktan sonra aileniz ve arkadaşlarınız artık risk altında değildir. Ancak tedaviden sonraki 3 gün boyunca insanlarla, özellikle küçük çocuklar ve hamile kadınlarla temastan kaçınmak önemlidir. Buna ek olarak, hasta 3 gün boyunca başka bir kişiyle aynı yatağı paylaşmaktan kaçınmalıdır.

Tedavi 6-8 haftalık aralıklarla 2 ila 6 kez uygulanabilir. Sonraki tedaviler; PSA, kan hücreleriniz, böbrek ve karaciğeriniz üzerindeki etkisine göre planlanır. Bu klinik değerlendirme bir sonraki tedavi küründen 2 hafta önce yapılacaktır. Bu değerlendirmede kan testleri, kemik sintigrafisi, GA-68 PSMA ve 18F-FDG PET/BT taramaları gerektiği şekilde yapılır.

GA-68 PSMA PET/BT prostat kanserinin tümör dokularını yüksek hassasiyet ve özgüllükle görüntülemesine ve Lu-177 PSMA ile bu tümöral dokuların spesifik ve hedefe yönelik tedavisine rağmen, bu görüntüleme ve tedavi uygulamaları henüz FDA onayı almamıştır. Lu-177 PSMA tedavisi faz I ve faz II araştırma aşamalarını geçmiştir ve faz III randomize klinik çalışmalarda test edilmektedir. Bu nedenle henüz rutin klinik tedavinin bir parçası değildir. Ancak birçok prostat kanseri hastasında Lu-177 PSMA tedavisi ile uzun süreli iyileşme sağlanabildiği gösterilmiştir. Halen ülkemizde ve dünyada ileri evre ve metastatik prostat kanserli hastalar için bu tedavi hizmetini sunan sınırlı sayıda klinik bulunmaktadır. Dünyada her iki uygulamaya yönelik veri ve bilgi birikimi artmaktadır.

İşinize Yaradı mı?

BEĞENİ

Prostat Kanserinde yeni bir tanı ve tedavi yöntemi: Galyum 68 ve Lutesyum 177 ile yapılan uygulamalar, sadece prostat kanseri hücrelerine etkili oluyorlar...

User Rating: Be the first one !
Exit mobile version