Sigara Bırakma Yöntemleri

Sigaranın bırakılmasına yardımcı olmak, nikotin bağımlılığını yenmek amacıyla davranış teknikleri geliştirilmiştir.

Sigaranın sosyal ve psikolojik bir alışkanlık olduğu, bu nedenle iradenin ve motivasyonun güçlendirilmesi ile sigaranın bırakılacağı düşünülerek eğitim programları hazırlanmıştır.

Bu davranış tekniği ile sigaranın bırakılması için , sigara içimine karşı olumsuz bir yanıt oluşumunun öğrenilmesi sağlanmaya çalışılır. Bu amaçla geçmiş yıllarda kullanılan teknikler arasında elektrik şok, mide bulandırıcı ilaçlar, sigara dumanına aşırı maruz kalım, sıcakta nefes alma çok hızlı sigara içme yöntemleri sayılabilir. (Örneğin hızlı sigara içme tekniğinde kişinin her 6 saniyede sigaradan bir nefes içine çekmesi ve bu durum bulantı oluşana kadar devam etmesi gerekmektedir. Ancak bu yöntemin bazı kardiyovasküler yan etkileri ortaya çıkmaktadır.)

Kendi kendine bırakma tekniği genellikle bir yönetici veya terapistin yönetiminde kişinin kendi kendine sigarayı bırakmasıdır ve bazı ters güdülenme yöntemlerini de içerir. Kendini izleme tekniği ile sigaranın bırakılmasında ise kişi sigara içme davranışına yönelik bir günlük tutar. Örneğin bir gün içinde kaç sigara içtiğini, her bir içtiği sigara için içtiği saat, yer, aktivite, duygu durumu ve sigara içme isteğini bir hafta veya birkaç hafta boyunca kayıt eder. Kişinin kendi sigara içme davranışını yakından izlemeye başladığında bu davranışını değiştirme olasılığının arttığı gösterilmiştir.

Sigaranın bırakılmasını sağlamak amacıyla bir çok ülkede gönüllü sağlık örgütleri , temsilcilikleri ve ticari kuruluşlar tarafından grup tedavilerine yönelik programlar hazırlanmıştır. Bu programların içerikleri benzer olup, genellikle konferanslar, grup etkinlikleri, kişinin günlük alışkanlıklarını tanımasına yönelik egzersizler, sigaranın azaltılarak bırakma gününe karar verilmesine yönelik programlar , aşırı sigara içme isteği ile baş etme yöntemleri , sigaraya tekrar başlamasını engellemeye yönelik öneriler ve stres tedavisinin pratiklerinin yapılması gibi konuları içerir. Ayrıca bu programlarda davranış değiştirmeye yönelik prensipler ve eğitim üzerine kurulu klinik programlar geliştirilerek kahve ve alkol kısıtlaması , egzersiz ve dengeli beslenme, sıcak ve soğuk duşlar, derin nefes alma, önerilmektedir.

Kullanılmakta olan sigara markası değiştirilerek nikotin içeriği daha düşük olduğu bilinen bir sigara markasına geçilmesi veya içilmekte olan sigara markasını değiştirmeden günlük içilen sigara sayısının yavaş yavaş azaltılması, günlük nikotin alımını düşürmeye yönelik azaltma yöntemleridir. Ancak yavaş yavaş azaltma yöntemleri kandaki nikotin seviyesini eşik değerin altına düşürerek nikotin yoksunluk semptomlarının ortaya çıkmasına neden olur. Bu durumda oldukça sıkıntı ve stres hisseden kişinin tekrar eski alışkanlığına dönmesi olasıdır .

Sigaranın birdenbire bırakılması ise kişinin nikotin yoksunluk semptomlarını yoğun olarak hissettiği oldukça zor bir dönem olmakla birlikte bir iki haftalık bir süre sonunda bu semptomların şiddeti azalmakta ve sonraki günlerde birden bire bırakanlar yavaş yavaş azaltanlara göre daha nadir aşırı sigara içme isteği ile zorlanmaktadırlar.

Özellikle diğer sigarayı bırakma yöntemlerinin başarılı olamadığı ancak yoğun kişisel ilgi ve dikkate ihtiyacı olan olgularda tercih edilebilen bir yöntemdir. Hipnoz, davranış değişimini tam olarak sağlayamasa bile bireyin istediği ve amaçladığı birşeyi başarmasına yardımcı olur. Sigara içenlere davranışlarını değiştirmeleri için direkt önerilerde bulunulur ve öğüt verilir. Hipnozu kullanarak bağımlılık davranışını değiştirici bir görüş açısı verilebilir. Psikoterapiye hipnoterapi eklenebilir. Hipnoaversiyon kullanılarak, hipnozla alışkanlık haline gelen sigara içme davranışından tiksinmesine yardımcı olunabilir.

Popüler bir sigara bıraktırma yöntemi olmasına rağmen etkisinin süresi tartışmalıdır. Sigarayı bıraktırmak için kullanılan iki tür akapunktur yöntemi vardır, nazopunktur ve aurikolopunktur.Nazopunktur,burun yüzeyinde seçilmiş noktalara uygulandığında solunum yollarında dekonjesyon olduğu ve kişide tütüne karşı tiksinme hissi uyandığı bildirilmektedir.

Hekimlerin telkin öneri ve desteklerinin birçok sigara içen hastayı sigarayı bırakma konusunda motive ettiği , hastalara cesaret vererek bırakmayı denemesini sağladığı bilinmektedir. Hekimlerin yönlendirdiği ve olguların en az 6 ay izlendiği 28 sigara bıraktırma programının analizinde hekimlerin sadece hastaya sigarayı bırakmasını öğütlediği 15 programın ortalama başarısı %5 (%3-%13), hekimlerin hastaya sigaranın bırakılması için yoğun destek verdiği 13 programın ortalama başarısı %29 (%13-%40) olarak saptanmıştır.