Hipotiroidizm

Tiroid bezinin az çalışmasına hipotiroidizm adı verilir.  Hipotiroidizm tiroidbezinin az hormon salgılaması nedeniyle oluşan bir hastalıktır. Kan dolaşımında tiroidhormonları (T4 ve T3)  düşük olduğundan metabolizma yavaşlar ve bu duruma bağlı şikayet ve belirtiler ortaya çıkar.

Nedenleri:

• Hipotiroidiye neden olan hastalıkların başında Hashimoto tiroiditi denilen ve tiroid bezinin nedeni bilinmeyen bir şekilde hasara uğramasıyla oluşan bir hastalık vardır. Hashimoto tiroiditinde önce guatr vardır, ancak yıllar içinde bez küçülür ve hormon salgılayamaz. En önemli özelliği bu hastaların kanlarında anti-TPO ve anti-Tiroglobulin antikorlarının çok yüksek olmasıdır.

• Hipotiroidiye neden olan diğer nedenlerden birisi de tiroid bezi ameliyatlarıdır. Tiroidameliyatı sonrası hormon salgılayacak kadar yeteri kadar doku kalmayınca hipotiroidigelişir. O nedenle tiroidameliyatı geçiren hastalarda tiroidhormonlarını ölçmek ve izlemek gerekmektedir.

• Radyoaktif iyod tedavisi yapılan hastalarda da tiroid bezi tahrip edildiğinden yeteri kadar hormon salgılanamayacağından dolayı hipotiroidi gelişir.

• Bazen nadir olarak bazı ilaçlar (lityum, amiodaron, interferon, interlökin) ve baş ve boyuna yapılan radyoterapi (ışın tedavisi) sonrası hipotiroidi gelişebilir.

• Hipotiroidi ayrıca şeker hastalarında, kansızlığı olanlarda, romatoid artritiolanlarda sık görülür. 60 yaşın üzerindeki kadınlarda da sık bulunur. Kanda yağ düzeyleri (Kolesterol, trigliseridgibi) yüksek hastalarda da hipotiroidi yönünden araştırma yapmak gerekir. Ayrıca depresyonu olan hastalarda, çocuğu olmayan veya adet düzensizliği olan kadınlarda da hipotiroidi aranmalıdır

Hipotiroidisi olan bir hastada şu şikayetler ve belirtiler olabilir :

• Halsizlik, güçsüzlük, kolay yorulma
• Üşüme, soğuğa tahammülsüzlük
• Seste kısıklık ve kalınlaşma
• El, yüz ve bacaklarda şişlik
• Göz etrafında şişlik
• Ciltte kuruma, kabalaşma veya kalınlaşma
• Saçlarda dökülme
• Kas krampları
• Depresyon, uyku bozukluğu, uyku hali
• Kabızlık
• Kadınlarda adet bozukluğu
• Kilo alma
• Hafızanın zayıflaması, hatırlamada zorluk
• Nabız sayısında azalma
• Hareketlerde yavaşlama
• Terlemede azalma

Laboratuar Tetkikleri ve Teşhis

En önemli test TSH ölçümüdür. TSH düzeyi normalin üzerinde  (>4 IU/L) çıkarsa bu hastada hipotiroidi vardır. Serbest T4 düzeyleri ise kanda düşük bulunur. Serbest T4 düzeyi düşük, TSH düzeyi yüksek bir hastada aşikar hipotiroidi vardır. Sadece TSH yüksek ancak T4 ve T3 düzeyi normal ise buna subklinik hipotiroidi denir. Bu durum hafif derecede tiroidyetmezliğidir, ancak tedavi edilmesi gerekir. Tedavi edilmezse % 5 hastada aşikar hipotiroidiye neden olur.

Serbest T4  düşük ve TSH  yüksek ise hipotiroidi tanısı konur.

Tedavi

Hipotiroidi ÖMÜR BOYU tedavi edilmesi gereken bir hastalıktır.

Çok nadir olarak Hashimoto tiroiditli hastalarda % 10-20 oranında kendiliğinden düzelme olabilir.

Hipotiroidi tedavisi kanda eksik olan tiroid hormonlarının normale gelmesi için tiroid hormon tabletleri verilerek yapılır. Piyasada tiroid hormonu bulunan ilaçlar Levotiron ve Tefor isimleriyle satılmaktadır. Bu iki ilaç benzer ilaçlardır ve biri bulunamazsa diğeri kullanılabilir. Levotiron veya Tefor hastalığınızın şiddetine göre doktorunuzun önerdiği dozda başlanır ve belirli aralıklarla kontrole çağrılarak ilacın dozu ayarlanır.

Tedavide hedef T4 düzeylerini normale getirmek ve TSH düzeyinin normal sınırlar içinde olmasını sağlamaktır.

İlaç tedavisi ömür boyu sürecek bir tedavidir ve kesilmemelidir. 6 ay – 1 yılda bir kontrole giderek TSH düzeyine baktırmanız gerekir. Bazen ilacın dozunu artırmak veya azaltmak gerekebilir.

Gebe kalan hipotiroid kadınlarda ilacın dozunu ayarlamak gerektiğinden mutlaka gebeliğin ilk ayı içinde kontrole gidilmelidir.

Tefor ve Levotiron ilacı aç karna alınmalıdır. Diğer ilaçlar emilimini bozabileceğinden aynı öğünde diğer ilaçlar alınmamalıdır. Özellikle demir ilaçları, antasitler (Algel, Talcid gibi) veya kalsiyum ilaçları  tiroid ilaçlarının emilimi bozarlar.

Hashimoto tiroiditi  olan hastalar  mutlaka iyotsuz tuz yemelidir.

Kalp hastalığı olan hipotiroidili hastalarda bu ilaçlar yan etki yapabileceğinden sık kontrole gidilmelidir.

Hipotiroidili hastaların bir kısmında (özellikle Hashimoto tiroiditlilerde)  anti-TPO ve anti-Tiroglobulin antikorları yüksek olarak bulunur. Bu antikorlar hastalığı yapan veya oluşturan protein yapısındaki maddelerdir. Tedavi ile bunların düzeylerinde azalma olmaz. Bunların düzeyini azaltacak bir ilaç da henüz yoktur. Bu antikorlara tanı konduğunda bakılması gerekir. Daha sonra tedavi takibinde bakılmasına gerek yoktur.

Son yıllarda selenyum alınmasının bu antikorları azalttığı saptanmışsa da henüz araştırma aşamasındadır.

Bu yazı Prof. Dr. Metin ÖZATA (İç Hastalıkları ve Endokrinoloji Uzmanı) ‘nın tiroit.org sitesinden alınmıştır.

103 views