Ayak Sorunları

Ayaklarımız vücudumuzun en çok ihmal edilen kısımlarındandır. Halbuki bütün ağırlığımızla bizi taşıyan, istediğimiz yere götüren ayaklar kocaman vücudumuza göre küçük kalmasına rağmen yük altındadır. Beğenilme arzusu ile moda diye daracık, yüksek, saçma sapan ayakkabılar içinde kalmak zorunda kalırlar. Gün gelir yükü dayanamaz hale gelince ağrımaya başlarlar. İşte o zaman ayakkabı ve çorapları çıkarıp şöyle bir bakarız. Neden ağrıyorlar ki!

Ayak ağrılarının çoğu yumuşak doku kaynaklıdır, yani ayak ağrılarının pek çoğundan ayağın zorlanması, hatta hor kullanılması sorumludur. Ancak ayak ağrısı yapan daha pek çok neden vardır. Bunlardan en sık ağrı yapan hastalıklar şunlardır;

AYAK ZORLANMALARI (Strain)

Ayak ve ayak bileği ağrılarının en açık nedenlerinden biri travmadır(darbe). Bir yere çarpınca ağrırlar. Az ama devamlı stresle zorlanmaları yani kronik(süreğen) zorlanmaları anlamak daha zordur. Akut(ani) ayak zorlanmaları uzun süreli hareketsizlik sonrasında birden fazla egzersiz yapma ile ağrı ortaya çıkar. Uzun süredir sakin bir yaşam sürerken bir hafta sonu koşu yapan kişilerde ayakta zorlanma olur. Kronik zorlanmalarda ise sürekli tekrarlayan stresler veya ayakta yapı bozukluğu varsa normal streslerle bile zorlanma ve ağrı başlar. Ayak eklem ve bağlarını istirahate almak için elastik bandajlama, ayakkabılara yapılan eklemeler ve değişiklikler, özel destekler kullanılabilir.

DÃœZ TABANLIK (Pes Planus)

Ayak bireyden bireye farklılıklar gösterir. Bazı kişilerde ayakta bulunan uzunlamasına kemer basık olabilir ama ayak yine de fonksiyoneldir. Eğer ayak sert zeminlerde hatalı zorlanırsa, aşırı vücut ağırlığı veya uzun süre ayakta kalmak gibi nedenler varsa bu kemer daha da çökebilir ve düz tabanlık ortaya çıkar. Taban çökmesini basit bir ıslaklık testi ile açığa çıkarabilirsiniz. Bu testte ayak suya daldırılır. Kuru bir zemin üzerinde tam vücut ağırlığı ile basılır, ayağın izi alınır. Bu ayak izi tabandaki yük dağılımını açıkca gösterir. Ayak normalse iç tarafdaki uzunlamasına kemer iz bırakmaz. Aşırı çökme varsa ayak tabanı tümüyle gözükür. Düz tabanlığın tedavisinde öncelikle özel tabanlık kullanılır. Ağrı devam ederse ameliyat tavsiye edilir. 4 yaşına kadar ki çocuklarda düztabanlık normaldir.

PENÇE AYAK(Pençe Ayak)

Düz tabanlığın tam tersidir. Ayak uzunlamasına kemeri yükselmiştir. Çoğu zaman doğuştandır. Ayak kasları, baldır kasları serttir. Ağırlık taşıyan yüzey küçülmüştür. Hastanın ağrısı fazlaysa ameliyat önerilir.

NASIRLAR

Deri basınç karşısında tepki olarak kalınlaşır ve sertleşir. Nasır denilen bu oluşumlar dar ayakkabıların yaptığı basınç ile oluşur. Basınç olmadan nasır oluşmaz. Nasırlar çeşitli yerlerde oluşabilirse de en çok beşince parmakların üst yüzeylerinde, topukda, bükülmüş parmakların en üst yüzeylerinde, ayak tabanında, ikinci parmak başlangıç yerinde, başparmak iç yanındaki aşırı çıkıntı(hallux valgus) üzerinde görülür. Ayakta sürekli basınç yapan yerde olabilen sert nasırlardan başka parmaklar arasında da yumuşak nasır olabilir. Bir parmaktaki sert çıkıntılar diğer parmağın yumuşak dokuları üzerinde basınç yapması ile parmak aralarında oluşurlar. Parmaklar arasındaki neme bağlı olarak bu nasırlar yumuşak olsalar da ağrılı olabilirler. Günümüzde çeşitli tedavi yöntemleri vardır. Lazerle yakma, nasır bantları, silikon tabanlıklar ile hasta rahatlayabilir.

TIRNAK BATMASI

Ayak parmaklarında tırnak batması oldukça sık görülür. Genellikle ayağa iyi uymayan, tırnağı bastıran ayakkabılara bağlı gelişir. Hem dar hem de bol ayakkabılar tırnak batmasına yol açarlar. En çok başparmak tırnağının iç veya dış kenarının deriye doğru batması vardır. Tırnağın ön köşeleri yumuşak parmak dokularına batınca burada enfeksiyon gelişir. Parmakta şişlik, kızarıklık vardır. Tırnak batması gerçekten çok ağrılı olabilir. Tedaviden daha çok önemli olan tırnak batması oluşmasını engellemektir. En basit yöntem tırnak kesiminin bilinmesidir. Ayak tırnakları her zaman düz kesilmelidir. Tırnak batması oluşması önlenemezse tırnak çekilebilir, fakat tırnak çıkınca büyük olasılıkla yeniden batacaktır. En iyi yöntem ameliyatla tırnak yatağının alınmasıdır.

YÜRÜYÜŞ KIRIKLARI

Her bakımdan sağlıklı ve kemikleri normal olan kişilerde bir darbe olmadan da uzun süreli yürüyüş sonrası ayak kemiklerinde kırıklar olabilir. Bu tip kırıklar ayağın uzun süre ve tekrarlayan zorlanmaya maruz kalması ile kendiliğinden oluşur. En çok ikinci ve üçüncü ayak tarak kemiklerinde görülür.

TOPUK DÄ°KENÄ°

Topuk dikeni topuk kemiğindeki gerçekten diken gibi bir kemiksi yapının oluşmasıdır. Uzun süreli zorlanmalar ve bazı romatizmal hastalıklarda oluşur. Özellikle sabahları ilk ayağa kalkışta topuklarda ağrı vardır. İlk adımlar çok ağrılı olur ama bir süre sonra kişi rahatlayabilir. Ayakkabı tabanının topuk kısmına ortası delik yastıkcıklar konarak dikenin basıncı azaltılır. Hastalara ödem çözücü ilaçlar verilir, topukdan kortikosteroid enjeksiyonu ile tedavi edilebilir.

HALLUX VALGUS (Çarpık Ayak)

Ayak başparmağının kök kısmı dışarıya parmak ucu ise diğer parmaklar üzerine doğru eğilir. Yapısal bir bozukluktur. Genetik özellik gösterir. Ancak burnu dar veya yüksek topuklu ayakkabılar bu olayı tetikleyebilir. Bu yüzden kadınlarda daha sık görülmektedir. Hastaların çoğu doğuştan var deyip pek de aldırmaz, kozmetik bir sorun olarak görür. Ama bazen çarpık parmaklar çok ağrı yaparlar. Tedavisinde parmak arası makaralar ve gece atelleri parmağın daha da eğilmesini önlerler. Belli derecenin üzerindeki eğilmeler ameliyatla düzeltilir.

”Akılsız başın cezasını” hep ayaklar mı çekecek? Ayaklarımıza hak ettikleri özeni göstermiyoruz. Zavallı ayakların biraz anlayışa ve en önemlisi iyi ayakkabılara ihtiyacı vardır.

Dr. Servet KAYA

Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı

893 views